Thoát vị rốn là khối phồng tại hoặc sát rốn do mỡ, mạc nối hay một phần ruột đi qua điểm yếu của vòng rốn. Ở trẻ nhỏ, khối thường mềm, rõ khi khóc và phần lớn có thể tự đóng trong những năm đầu đời. Ở người lớn, thoát vị thường liên quan sự suy yếu thành bụng cùng béo phì, mang thai nhiều lần hoặc cổ trướng và hiếm khi tự hết. Triệu chứng có thể chỉ là khối lồi hoặc cảm giác căng khi ho, rặn; đau tăng, khối cứng không xẹp, nôn hay chướng bụng là dấu hiệu cần cấp cứu. Bác sĩ chẩn đoán chủ yếu bằng khám, đôi khi dùng siêu âm hoặc CT để đo khuyết và đánh giá tạng bên trong. Điều trị phụ thuộc tuổi, kích thước, triệu chứng, bệnh gan và kế hoạch mang thai; người lớn có triệu chứng thường được cân nhắc phẫu thuật.
Thoát vị rốn là bệnh gì?
Thoát vị rốn (Umbilical hernia) là một dạng thoát vị thành bụng giữa, trong đó túi phúc mạc hoặc mỡ nhô qua vòng rốn. Ở trẻ sơ sinh, vòng nơi dây rốn đi qua chưa khép hoàn toàn nên khối phồng khi khóc; điều này khác với rốn lồi do hình dạng da.

Ở người lớn, khuyết thường hình thành hoặc rộng ra do mô cân suy yếu dưới áp lực kéo dài. Thoát vị cạnh rốn nằm sát rốn nhưng về thực hành thường được đánh giá cùng nhóm. Khối đẩy lên được chưa có nghĩa là đã khỏi; nếu tạng mắc kẹt hoặc mất tưới máu, bệnh trở thành cấp cứu.
| Tên bệnh | Thoát vị rốn |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Umbilical hernia |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Hernia rốn; thoát vị quanh rốn |
| Mã ICD-10 | K42 (nhóm mã ICD-10 cho thoát vị rốn; mã chi tiết theo tắc nghẽn hoặc hoại tử) |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tiêu hóa – Ngoại tiêu hóa – Thoát vị thành bụng trước |
| Cơ quan ảnh hưởng | Vòng rốn và đường trắng giữa; túi thoát vị có thể chứa mỡ trước phúc mạc, mạc nối hoặc ruột. |
| Tính chất bệnh | Không lây; ở trẻ thường liên quan đóng vòng rốn chưa hoàn toàn, ở người lớn thường là tình trạng mắc phải và có xu hướng không tự khỏi. |
| Mức độ phổ biến | Thường gặp ở trẻ nhỏ và cũng gặp ở người lớn có béo phì, nhiều lần mang thai hoặc cổ trướng; diễn tiến khác rõ giữa trẻ em và người lớn. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Thoát vị rốn
Sau sinh, vòng rốn bình thường co và được cân thành bụng củng cố. Nếu quá trình đóng chưa hoàn toàn, phúc mạc có thể lồi ra khi áp lực bụng tăng. Ở người lớn, các sợi cân quanh rốn bị giãn hoặc đứt vi thể do béo phì, thai kỳ, cổ trướng hoặc tuổi hóa mô; mỡ và tạng dần đi qua khuyết. Cổ túi có thể nhỏ hơn khối bên ngoài, nên phù nề dễ làm mô bị giữ lại. Trong cổ trướng, áp lực liên tục còn làm da rốn mỏng và tăng nguy cơ rò hoặc loét.
Có thể phân loại theo tuổi khởi phát: thoát vị rốn trẻ em và thoát vị rốn người lớn; theo kích thước khuyết: nhỏ, trung bình hoặc lớn; và theo lâm sàng: đẩy lên được, kẹt, tắc nghẽn hoặc nghẹt. Ngoài ra cần ghi nhận thoát vị nguyên phát hay tái phát, có kèm tách cơ thẳng bụng, cổ trướng hoặc thai kỳ. Kích thước và bối cảnh quyết định việc theo dõi, dùng chỉ khâu hay lưới và đường tiếp cận.
Thoát vị rốn thường gặp ở trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, và tỷ lệ tự đóng cao khi lỗ nhỏ. Ở người lớn, bệnh gặp ở cả hai giới nhưng thường thấy ở phụ nữ từng mang thai và người có béo phì hoặc bệnh gan gây cổ trướng. Số liệu chính xác tại Việt Nam chưa được chuẩn hóa theo kích thước và nhóm tuổi. Tỷ lệ phẫu thuật không phản ánh toàn bộ số người có khối không triệu chứng.
Mỡ trước phúc mạc hoặc túi phúc mạc đi thẳng qua vòng rốn/khuyết cạnh rốn ra dưới da. Khi ho, khóc hoặc rặn, áp lực trong ổ bụng đẩy khối ra rõ hơn; khi nằm, mô có thể trở lại. Đây là đường cơ học qua thành bụng, không liên quan tác nhân lây truyền.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Thoát vị rốn
Ở trẻ, nguyên nhân là vòng rốn không đóng hoàn toàn sau khi dây rốn rụng. Ở người lớn, suy yếu cân rốn là nền tảng; thai kỳ lặp lại, béo phì, cổ trướng, ho mạn, táo bón và nâng nặng có thể làm khuyết xuất hiện hoặc to ra. Tiền sử mổ nội soi qua rốn có thể tạo thoát vị trocar, cần phân biệt với thoát vị rốn nguyên phát.
Trẻ sinh non, nhẹ cân và một số trẻ có rối loạn mô liên kết dễ có vòng rốn chậm đóng. Ở người lớn, béo phì, thai kỳ nhiều lần, cổ trướng, ho kéo dài, táo bón, hút thuốc và công việc gắng sức là các yếu tố thường gặp. Tách cơ thẳng bụng và chất lượng mô kém làm nguy cơ tái phát sau khâu đơn thuần cao hơn.
Nhóm cần chú ý gồm trẻ sơ sinh non tháng, phụ nữ sau nhiều thai kỳ, người béo phì, người xơ gan có cổ trướng và người có khối rốn tăng dần. Người có da rốn mỏng, loét hoặc rỉ dịch cần khám khẩn hơn. Trẻ có đau, nôn hoặc khối không xẹp là ngoại lệ hiếm nhưng phải được đánh giá ngay.
Triệu chứng và dấu hiệu của Thoát vị rốn
Nhiều trường hợp chỉ có khối mềm không đau. Ở trẻ, khối rõ khi khóc hoặc rặn và trẻ vẫn ăn ngủ bình thường. Người lớn thường cảm thấy căng, tức hoặc đau khi ho, cúi và vận động; da trên khối có thể bị cọ xát. Kích thước bên ngoài không luôn phản ánh đường kính cổ túi và nguy cơ kẹt.
- Khối lồi ngay rốn hoặc sát rốn, tăng khi ho, khóc hoặc rặn.
- Khối mềm và xẹp bớt khi nằm ở giai đoạn còn đẩy lên được.
- Cảm giác căng tức quanh rốn khi nâng vật, đứng lâu hoặc tập gắng sức.
- Đau khu trú nhẹ ở người lớn, nhất là khi khuyết nhỏ.
- Da rốn bị kéo căng hoặc quần áo cọ gây khó chịu nếu khối lớn.
- Rỉ dịch hoặc loét da rốn ở người có cổ trướng và thành bụng rất căng.
- Táo bón, buồn nôn hoặc đau quặn khi quai ruột bị kẹt.
- Khối chỉ chứa mỡ gây đau nhói nhưng không có triệu chứng tắc ruột.
- Thoát vị đi kèm tách cơ thẳng bụng làm đường giữa bụng phồng dài khi gắng sức.
Nên đặt lịch khám: người lớn có khối rốn mới, khối tăng kích thước hoặc gây đau; trẻ có khối lớn hoặc còn tồn tại khi gần tuổi đi học. Cần khám trong ngày: khi khối đau, khó xẹp, da bị loét hoặc có dịch. Cần tái khám sớm: người có xơ gan/cổ trướng, đang mang thai hoặc đã lên kế hoạch mổ nhưng thấy thay đổi nhanh.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu khi khối rốn đột ngột đau liên tục, cứng, không đẩy lên; da đỏ tím hoặc đen; nôn, bụng chướng, bí trung đại tiện; trẻ bỏ bú, quấy thét, lừ đừ; hoặc người có cổ trướng bị vỡ da và rò dịch nhiều. Không cố nắn mạnh, băng ép kín hay đắp thuốc lên vùng da tổn thương.
Chẩn đoán Thoát vị rốn
Bác sĩ hỏi thời gian xuất hiện, thay đổi theo tư thế, đau, tiêu hóa, thai kỳ và bệnh gan; sau đó khám khi nằm và khi gắng sức. Ở trẻ điển hình, thường không cần chụp. Người lớn béo, khối tái phát, đau không rõ hoặc cần lập kế hoạch mổ có thể được siêu âm hoặc CT. Tự đo đường kính khối ngoài da không thay thế đo khuyết cân.
Khám đánh giá vị trí khối so với rốn, kích thước khuyết, khả năng đẩy lên, đau, da phủ và tách cơ thẳng bụng. Bác sĩ có thể nghe tiếng ruột, kiểm tra bụng chướng và tìm dấu cổ trướng hoặc bệnh gan. Ở trẻ, thao tác nhẹ nhàng và quan sát khi khóc thường đủ. Người bệnh không nên dùng vật cứng hoặc đồng xu để ép rốn.
Không có xét nghiệm máu xác định thoát vị rốn. Xét nghiệm được dùng khi chuẩn bị mổ hoặc nghi biến chứng: công thức máu, điện giải, chức năng thận, đường huyết và đông máu. Người có xơ gan cần đánh giá chức năng gan, tiểu cầu và mức độ cổ trướng. Kết quả viêm bình thường không loại trừ hoàn toàn tạng bị kẹt ở giai đoạn sớm.
Siêu âm giúp đo khuyết cân, xác định túi chứa mỡ hay ruột và quan sát khi Valsalva. CT cung cấp bản đồ thành bụng, hữu ích với khối lớn, tái phát, béo phì, nhiều khuyết hoặc nghi tắc ruột. MRI hiếm khi cần. Ở trẻ có khối điển hình không biến chứng, chụp hình thường không mang thêm lợi ích.
Chẩn đoán dựa trên khuyết tại vòng rốn hoặc cạnh rốn với mô nhô ra khi tăng áp lực, xác định bằng khám và khi cần bằng hình ảnh. Không có tiêu chuẩn cho phép phụ huynh tự quyết định mổ chỉ từ kích thước ngoài da. Ở trẻ, tuổi, đường kính khuyết và diễn tiến đóng dần được cân nhắc; ở người lớn, triệu chứng, kích thước, bệnh nền và nguy cơ biến chứng định hướng điều trị.
Điều trị Thoát vị rốn
Trẻ không triệu chứng thường được theo dõi vì nhiều lỗ đóng tự nhiên; phẫu thuật xem xét khi khuyết lớn, dai dẳng, gây triệu chứng hoặc biến chứng. Ở người lớn, mục tiêu là đóng khuyết và giảm tái phát; bệnh có triệu chứng thường được đề nghị sửa chữa. Trước mổ cần tối ưu cân nặng, hút thuốc, đường huyết và cổ trướng. Tắc/nghẹt hoặc vỡ da là chỉ định cấp cứu.
Thuốc không làm vòng rốn khép lại. Giảm đau chỉ dùng ngắn hạn theo hướng dẫn; thuốc điều trị táo bón, ho hoặc cổ trướng nhằm giảm yếu tố thúc đẩy nhưng không thay thế phẫu thuật khi đã có chỉ định. Người bệnh gan không tự dùng thuốc chống viêm hoặc lợi tiểu vì có thể ảnh hưởng thận và điện giải. Trẻ không cần bôi thuốc hay dán lá lên rốn.
Không có thủ thuật tiêm hay băng ép được khuyến nghị để đóng thoát vị rốn. Với người xơ gan, chọc tháo dịch hoặc can thiệp kiểm soát tăng áp lực cửa có thể là phần tối ưu trước mổ do chuyên khoa gan thực hiện. Tụ dịch sau phẫu thuật thường được theo dõi; chọc hút chỉ khi có chỉ định vì có nguy cơ đưa vi khuẩn vào lưới.
Phẫu thuật mở hoặc nội soi đưa túi về ổ bụng và đóng khuyết. Ở người lớn, hướng dẫn EHS/AHS khuyến nghị cân nhắc lưới để giảm tái phát, thường đặt ở mặt phẳng trước phúc mạc; khâu đơn thuần có thể được chọn cho khuyết rất nhỏ và bối cảnh phù hợp. Khuyết lớn hoặc nguy cơ vết mổ cao có thể phù hợp nội soi. Trẻ thường được khâu đóng không dùng lưới.
Duy trì cân nặng phù hợp, phòng táo bón, điều trị ho và bảo vệ da rốn khỏi cọ xát. Người có cổ trướng cần theo dõi vòng bụng, muối/nước và thuốc theo chuyên khoa gan. Sau mổ, đi lại sớm và hỗ trợ khi ho giúp dễ chịu. Không dùng đồng xu, băng dính chặt hoặc đai trẻ em vì không làm lỗ đóng và có thể tổn thương da.
Trẻ được theo dõi kích thước khuyết và xu hướng nhỏ dần theo tuổi, không chỉ nhìn độ lồi. Người lớn theo dõi đau, khả năng đẩy lên, da phủ và ảnh hưởng sinh hoạt. Sau mổ, quan sát sốt, đỏ, chảy dịch, đau tăng, nôn hoặc tái xuất hiện khối. Người xơ gan cần theo dõi cổ trướng chặt để tránh căng vết sửa.
Theo dõi ở trẻ có thể kéo dài qua những năm đầu đời nếu khối không biến chứng. Phẫu thuật người lớn không phức tạp thường cho phép về trong ngày và trở lại hoạt động nhẹ trong một đến vài tuần. Khuyết lớn, nội soi phức tạp, cổ trướng hoặc mổ cấp cứu kéo dài hồi phục. Không thể cam kết thời điểm khối biến mất chỉ dựa vào tuổi hay đường kính.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng gồm kẹt mỡ hoặc ruột, tắc ruột, nghẹt, loét da và hiếm khi vỡ túi ở người cổ trướng. Sau mổ có thể có tụ dịch, tụ máu, nhiễm trùng, đau kéo dài, lộ hoặc nhiễm lưới và tái phát. Trẻ ít biến chứng hơn người lớn nhưng mọi cơn đau, nôn hoặc khối đổi màu đều cần đánh giá khẩn.
Trẻ có khuyết nhỏ thường có tiên lượng rất tốt và nhiều trường hợp tự đóng. Người lớn được sửa chữa có triệu chứng thường cải thiện rõ, nhưng kết quả phụ thuộc kích thước, béo phì, tách cơ thẳng bụng, hút thuốc và kiểm soát cổ trướng. Mổ trong tình trạng nghẹt hoặc bệnh gan mất bù có nguy cơ cao hơn đáng kể so với điều trị có chuẩn bị.
Tái phát thường liên quan khuyết lớn, khâu chịu căng, béo phì, tách cơ thẳng bụng, cổ trướng, hút thuốc hoặc nhiễm trùng. Dùng lưới trong nhiều trường hợp người lớn giúp giảm nguy cơ so với khâu đơn thuần, nhưng không loại bỏ hoàn toàn. Thai kỳ sau sửa chữa cũng có thể làm khuyết tái xuất hiện; kế hoạch sinh con nên được trao đổi trước mổ tự chọn.
Không thể phòng thoát vị rốn bẩm sinh bằng chăm sóc dây rốn. Ở người lớn, kiểm soát cân nặng, ho, táo bón và cổ trướng có thể giảm lực lên vòng rốn. Trong thai kỳ, tập luyện phù hợp và quản lý tăng cân hỗ trợ sức khỏe chung nhưng không bảo đảm ngăn bệnh. Sau mổ, bỏ thuốc lá và kiểm soát bệnh nền giúp phòng nhiễm trùng và tái phát.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Thoát vị rốn
Ăn đủ đạm để lành mô, tăng rau, ngũ cốc nguyên hạt và nước theo khả năng để giảm táo bón. Người béo phì nên giảm cân có kế hoạch, tránh chế độ nhịn cực đoan làm mất cơ. Người cổ trướng có thể cần hạn chế natri theo bác sĩ gan; trẻ bú và ăn bình thường, không cần thực phẩm hay thuốc bổ để “làm rốn khép”.
Trẻ có thoát vị rốn không biến chứng vẫn có thể chơi và nằm sấp theo hướng dẫn phát triển, không cần hạn chế vì sợ khối lồi. Người lớn nên vận động đều, tránh động tác gây đau hoặc nín thở nâng nặng. Sau mổ, đi bộ sớm và tăng dần hoạt động; giới hạn cụ thể dựa trên vết sửa, công việc và mức khó chịu.
Phụ huynh có thể quan sát khối lúc trẻ thư giãn, lưu ý đau, nôn và thay đổi màu da thay vì ép đo hàng ngày. Người lớn ghi nhận khối có xẹp khi nằm, đau theo hoạt động và tình trạng đại tiện. Người xơ gan cần để ý da rốn mỏng, rỉ dịch và tăng vòng bụng. Khối đau không xẹp là lý do đi viện.
- Không dán đồng xu, băng ép hoặc đắp lá lên rốn trẻ.
- Không cố nắn khối đang đau, đỏ hoặc cứng.
- Không tự dùng thuốc lợi tiểu để làm giảm cổ trướng.
- Không trì hoãn khám khi người lớn có khối tăng nhanh hoặc da rốn loét.
- Không coi mọi khối sau mổ là tái phát mà tự bó chặt.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Đây là nhóm có diễn tiến đặc thù: nhiều thoát vị rốn tự đóng trước khoảng 4–5 tuổi, nhất là khuyết nhỏ. Ngoại nhi cân nhắc mổ nếu lỗ rất lớn, không nhỏ dần, còn tồn tại khi trẻ lớn, gây đau, kẹt hoặc có vấn đề da. Thoát vị rốn không phải do cha mẹ chăm dây rốn sai. Nôn, bỏ bú, quấy đau và khối đổi màu cần cấp cứu.
Ở người cao tuổi, bệnh thường đi kèm béo phì, suy dinh dưỡng, bệnh phổi hoặc cổ trướng. Khối có thể lớn nhưng ít đau cho đến khi kẹt. Đánh giá cần xem khả năng vận động, nguy cơ gây mê, thuốc chống đông và chăm sóc sau mổ. Da rốn mỏng, loét hoặc rò dịch ở người có cổ trướng là dấu hiệu không nên trì hoãn.
Thoát vị rốn có thể rõ hơn khi tử cung lớn và thường được theo dõi nếu không đau hoặc kẹt. Phẫu thuật tự chọn thường cân nhắc sau sinh và lý tưởng sau khi hoàn tất kế hoạch mang thai vì thai kỳ tiếp theo làm tăng nguy cơ tái phát. Cấp cứu vẫn cần thiết khi nghẹt. Đai bụng có thể tạo cảm giác nâng đỡ nhưng không chữa khuyết.
Thoát vị không ngăn cản cho con bú. Nếu phẫu thuật sau sinh, thời điểm nên tính đến hồi phục thể lực, hỗ trợ chăm trẻ và nguy cơ huyết khối. Thuốc gây mê/giảm đau có thể được chọn phù hợp với sữa mẹ; không mặc định phải ngừng bú. Tránh nâng trẻ bằng tư thế gây đau và nhờ hỗ trợ trong giai đoạn sớm.
Suy giảm miễn dịch làm nguy cơ nhiễm trùng vết mổ và vấn đề lưới tăng, nên cần đánh giá thuốc, dinh dưỡng và ổ nhiễm trùng trước mổ. Biểu hiện đỏ hoặc sốt có thể mờ nhạt. Không tự ngừng thuốc ức chế miễn dịch. Khối đau, da rốn tổn thương hoặc chảy dịch cần khám với ngưỡng thấp hơn.
Béo phì, đái tháo đường, bệnh phổi, xơ gan và suy thận ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn thời điểm và kỹ thuật. Cổ trướng không kiểm soát làm vết sửa chịu áp lực cao và tăng tái phát. Tối ưu đường huyết, hô hấp, dinh dưỡng và cân bằng dịch cần thực hiện trước mổ khi có thể, có phối hợp các chuyên khoa.
Sau sửa thoát vị rốn, sưng nhẹ hoặc khối mềm do tụ dịch có thể xuất hiện và thường giảm dần. Đi lại sớm, giữ vết mổ sạch, tránh ngâm nước khi chưa lành và dùng thuốc theo đơn. Sốt, đỏ lan, mủ, đau tăng, nôn hoặc bụng chướng cần liên hệ cơ sở mổ. Không chọc khối hoặc tự tháo chỉ.
Câu hỏi thường gặp về Thoát vị rốn
Nhiều thoát vị rốn ở trẻ nhỏ tự đóng khi cơ và cân quanh rốn phát triển, thường trước tuổi đi học. Khả năng này cao hơn khi khuyết cân nhỏ, dù khối bên ngoài có thể trông lớn lúc trẻ khóc. Bác sĩ theo dõi xu hướng thu nhỏ, không chỉ nhìn độ lồi. Phẫu thuật được cân nhắc nếu lỗ rất lớn, không đóng theo tuổi, gây đau, kẹt hoặc da có vấn đề. Không dán đồng xu vì không làm tăng khả năng đóng.
Khối nhỏ, không đau và sức khỏe phẫu thuật kém có thể được theo dõi sau khi bác sĩ đánh giá, nhưng thoát vị rốn người lớn hiếm khi tự hết. Phẫu thuật thường được đề nghị khi đau, tăng kích thước, khó đẩy lên, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc da bị kéo căng. Người có xơ gan/cổ trướng cần kế hoạch riêng để giảm nguy cơ. Dấu tắc hoặc nghẹt là chỉ định cấp cứu, không chờ lịch mổ tự chọn.
Thai kỳ làm áp lực và độ giãn thành bụng tăng, vì vậy có thể làm khối cũ rõ hơn hoặc tăng nguy cơ tái phát sau sửa chữa. Khi thoát vị không biến chứng và người phụ nữ còn kế hoạch sinh con, bác sĩ thường thảo luận trì hoãn mổ tự chọn đến sau lần mang thai cuối. Quyết định vẫn phụ thuộc mức đau, kích thước và nguy cơ kẹt. Khối đau không xẹp trong thai kỳ cần khám cấp cứu.
Không phải mọi ca đều dùng lưới, nhưng ở người lớn, bằng chứng hướng dẫn cho thấy lưới thường giảm tái phát so với khâu đơn thuần, đặc biệt khi khuyết không quá nhỏ hoặc mô yếu. Vị trí đặt lưới và đường mổ được chọn theo kích thước, béo phì, tách cơ, nguy cơ nhiễm trùng và kinh nghiệm phẫu thuật viên. Trẻ em thường khâu đóng mà không dùng lưới. Người bệnh nên thảo luận lợi ích và rủi ro cụ thể.
Không có thực phẩm làm lỗ thoát vị nhỏ lại. Mục tiêu ăn uống là tránh táo bón, kiểm soát cân nặng và hỗ trợ mô lành: ăn rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đủ đạm và uống nước phù hợp bệnh nền. Người có cổ trướng có thể cần hạn chế muối theo bác sĩ. Tránh tự dùng thuốc nhuận tràng mạnh, lợi tiểu hoặc sản phẩm quảng cáo “co thoát vị”. Đau tăng hoặc khối kẹt không được xử lý bằng chế độ ăn.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

