Thoát vị đùi là tình trạng mỡ hoặc một phần ruột chui qua vòng đùi xuống ống đùi, tạo khối ở vùng bẹn thấp hoặc mặt trong trên của đùi. Khối thường nằm dưới dây chằng bẹn, có thể nhỏ và khó nhận biết, nhất là ở người thừa cân; một số người chỉ thấy đau âm ỉ khi đứng, ho hoặc đi bộ. Do ống đùi hẹp và cứng, mô thoát vị dễ bị mắc kẹt, tắc ruột hoặc nghẹt mạch máu hơn thoát vị bẹn. Vì vậy, một khối đột ngột đau, không đẩy lên được, kèm nôn, chướng bụng hoặc bí trung đại tiện cần được cấp cứu. Chẩn đoán dựa vào khám vùng bẹn–đùi và thường cần siêu âm hoặc CT khi vị trí không rõ. Điều trị chủ yếu là phẫu thuật sửa khuyết; thuốc chỉ hỗ trợ triệu chứng hoặc bệnh đi kèm.
Thoát vị đùi là bệnh gì?
Thoát vị đùi (Femoral hernia) xảy ra khi phúc mạc hoặc mô trong ổ bụng đi qua vòng đùi vào ống đùi, một khoang nhỏ nằm ngay dưới dây chằng bẹn và phía trong tĩnh mạch đùi. Vì khối thường thấp hơn và ở ngoài hơn thoát vị bẹn, việc phân biệt bằng mắt có thể khó.

Đây không phải là “thoát vị cơ đùi” do chấn thương vận động. Cổ vòng đùi ít giãn nên túi dễ bị siết; ngay cả khối nhỏ cũng có thể chứa một phần thành ruột và gây thiếu máu mà không tạo tắc ruột hoàn toàn. Đặc điểm này giải thích vì sao bác sĩ thường đề nghị sửa chữa sớm sau chẩn đoán.
| Tên bệnh | Thoát vị đùi |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Femoral hernia |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Thoát vị ống đùi; hernia đùi |
| Mã ICD-10 | K41 (nhóm mã ICD-10 cho thoát vị đùi; mã chi tiết tùy bên, tắc nghẽn, hoại tử và tái phát) |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tiêu hóa – Ngoại tiêu hóa – Thoát vị vùng bẹn/ống đùi |
| Cơ quan ảnh hưởng | Vòng đùi và ống đùi nằm dưới dây chằng bẹn, phía trong tĩnh mạch đùi; túi có thể chứa mỡ, mạc nối hoặc ruột non. |
| Tính chất bệnh | Tình trạng cơ học không lây, thường mắc phải; dễ chuyển thành kẹt hoặc nghẹt do cổ túi hẹp. |
| Mức độ phổ biến | Ít gặp hơn thoát vị bẹn nhưng gặp tương đối nhiều hơn ở phụ nữ, đặc biệt phụ nữ lớn tuổi; tỷ lệ cấp cứu cao hơn nhiều loại thoát vị khác. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Thoát vị đùi
Áp lực ổ bụng đẩy phúc mạc và mô mỡ qua điểm yếu tại vòng đùi. Ống đùi vốn chứa mô lỏng lẻo và mạch bạch huyết, nhưng giới hạn bởi các cấu trúc chắc nên cổ túi không dễ nở rộng. Khi mỡ hoặc ruột lọt vào, phù nề làm túi khó trở lại ổ bụng. Tắc dẫn lưu tĩnh mạch xuất hiện trước, sau đó giảm dòng động mạch có thể gây nghẹt. Ở phụ nữ, hình dạng khung chậu và thay đổi mô theo tuổi hoặc thai kỳ có thể làm nguy cơ tăng.
Thoát vị đùi có thể được mô tả là một bên hoặc hai bên, nguyên phát hoặc tái phát, đẩy lên được hoặc không đẩy lên được. Khi túi gây tắc lòng ruột gọi là thoát vị có tắc nghẽn; khi mạch nuôi bị chèn ép gọi là nghẹt, có thể kèm hoại tử. Một biến thể hiếm là thoát vị Richter, chỉ kẹt một phần thành ruột nên vẫn có thể đi tiêu trong giai đoạn đầu. Phân loại cấp cứu dựa trên khả năng đẩy lên, đau, dấu tắc ruột và tưới máu tạng.
Thoát vị đùi chiếm tỷ lệ nhỏ trong thoát vị vùng bẹn nhưng phân bố giới khác biệt: thường gặp ở phụ nữ hơn nam và tăng ở tuổi cao. Bệnh hiếm ở trẻ em. Các ca phát hiện muộn hoặc cấp cứu không ít vì khối nhỏ, sâu và dễ bị nhầm với thoát vị bẹn. Số liệu cộng đồng tại Việt Nam chưa đầy đủ; tỷ lệ trong bệnh viện có thể cao hơn do tập trung các trường hợp biến chứng.
Túi phúc mạc đi qua vòng đùi từ ổ bụng xuống ống đùi, thường nổi thành khối dưới dây chằng bẹn và ở phía trong vùng mạch đùi. Quá trình này theo một khe giải phẫu, không liên quan lây nhiễm. Cổ túi hẹp khiến dòng máu của ruột hoặc mạc nối bên trong dễ bị chèn ép.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Thoát vị đùi
Bệnh thường do suy yếu vùng vòng đùi kết hợp áp lực ổ bụng lặp lại. Thay đổi mô liên kết theo tuổi, nhiều lần mang thai, sụt cân làm mất mô đệm và hình dạng chậu nữ là các yếu tố nền. Táo bón, ho mạn, nâng đẩy nặng, béo phì hoặc cổ trướng có thể làm khối bộc lộ. Một số trường hợp không xác định được yếu tố thúc đẩy rõ ràng.
Yếu tố khó thay đổi gồm giới nữ, tuổi cao, cấu trúc chậu và chất lượng mô liên kết. Yếu tố có thể cải thiện gồm táo bón, ho kéo dài, hút thuốc, béo phì và các hoạt động gắng sức không đúng kỹ thuật. Cổ trướng, nhiều lần sinh và tiền sử sửa thoát vị vùng bẹn cũng có thể liên quan. Giảm yếu tố nguy cơ không thay thế việc đánh giá phẫu thuật sau khi bệnh đã hình thành.
Phụ nữ lớn tuổi, người từng mang thai nhiều lần, người gầy sút nhanh hoặc có bệnh gây tăng áp lực bụng là nhóm thường được nhắc tới. Người có khối bẹn tái xuất hiện sau mổ bẹn cần kiểm tra khả năng thoát vị đùi bị bỏ sót hoặc mới hình thành. Bất kỳ người nào có khối đau dưới nếp bẹn, nhất là kèm triệu chứng tiêu hóa, đều cần được khám sớm.
Triệu chứng và dấu hiệu của Thoát vị đùi
Khối thoát vị đùi thường nhỏ, nằm sâu và có thể chỉ xuất hiện khi đứng hoặc rặn. Đau có thể lan xuống mặt trong đùi hoặc tăng khi đi bộ. Một số ca không có khối rõ cho đến khi xuất hiện tắc ruột. Người cao tuổi có thể chỉ nôn, chán ăn, lú lẫn hoặc đau bụng không điển hình, làm chẩn đoán bị chậm.
- Khối nhỏ vùng bẹn thấp hoặc mặt trong trên của đùi, thường nằm dưới dây chằng bẹn.
- Đau hoặc căng tức khi đứng lâu, ho, rặn hay nâng đồ.
- Khối giảm khi nằm hoặc có thể đẩy nhẹ trở lại trong giai đoạn chưa kẹt.
- Đau bẹn mơ hồ không tương xứng với kích thước khối.
- Khó chịu khi đi bộ, leo cầu thang hoặc mặc quần bó vùng bẹn.
- Biểu hiện tắc ruột mà không sờ thấy khối rõ, đặc biệt ở người béo hoặc lớn tuổi.
- Thoát vị Richter gây đau khu trú và thiếu máu thành ruột nhưng vẫn còn trung tiện hoặc đại tiện.
- Khối đau giống hạch viêm, u mỡ hoặc túi phình mạch đùi.
- Phù chân do khối lớn chèn vào tĩnh mạch đùi, rất hiếm.
Nên đặt lịch khám sớm: khi thấy khối mới dưới nếp bẹn hoặc đau bẹn thấp tái diễn. Cần khám trong ngày: khi khối đau hơn, khó đẩy lên, tăng kích thước hoặc kèm buồn nôn. Cần tái khám sớm: nếu đã được hẹn mổ nhưng triệu chứng thay đổi, xuất hiện táo bón bất thường hoặc giảm khả năng ăn uống, vì thoát vị đùi có thể diễn tiến nhanh.
Đến cấp cứu ngay khi khối đùi–bẹn đau dữ dội, cứng, không xẹp; nôn liên tục, đau quặn bụng, chướng bụng, bí trung đại tiện; da vùng khối đỏ tím; sốt, lơ mơ, mạch nhanh hoặc choáng. Gọi 115 nếu người bệnh yếu, đau nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước. Không tự nắn mạnh và không trì hoãn để dùng đai, thuốc giảm đau hay mẹo dân gian.
Chẩn đoán Thoát vị đùi
Bác sĩ kết hợp vị trí khối so với dây chằng bẹn và mạch đùi, khả năng thay đổi khi ho, cùng triệu chứng tiêu hóa. Vì khám có thể khó, hình ảnh học được dùng thường xuyên hơn so với thoát vị bẹn điển hình. CT đặc biệt hữu ích khi nghi tắc ruột hoặc chưa xác định loại thoát vị. Chẩn đoán sớm quan trọng vì biểu hiện nhẹ không phản ánh chắc chắn mức độ chèn ép bên trong.
Khám được thực hiện khi đứng và nằm, quan sát từ bụng dưới xuống mặt trong đùi. Bác sĩ sờ nhẹ để xác định khối nằm dưới và ngoài củ mu, đánh giá đau, nhiệt độ da, khả năng đẩy lên, mạch đùi và cả hai vùng bẹn. Khám bụng tìm chướng, phản ứng thành bụng và tiếng ruột. Việc tự nắn sâu gần bó mạch đùi có thể nguy hiểm.
Xét nghiệm máu không chẩn đoán được lỗ thoát vị. Khi nghi biến chứng, công thức máu, CRP, điện giải, chức năng thận, khí máu hoặc lactate có thể hỗ trợ đánh giá mất nước, viêm và thiếu máu mô; không chỉ số nào đủ để loại trừ nghẹt. Xét nghiệm trước mổ được chọn theo tuổi, bệnh tim phổi, thuốc chống đông và khả năng cần cắt ruột.
Siêu âm động có thể cho thấy túi đi qua ống đùi và mối liên quan với tĩnh mạch đùi, nhưng phụ thuộc kỹ năng người làm. CT bụng–chậu cho hình ảnh rõ vị trí cổ túi, tắc ruột và tưới máu tạng, thường được ưu tiên trong cấp cứu. MRI có thể dùng khi đau bẹn kéo dài mà siêu âm không kết luận. Hình ảnh không nên làm trì hoãn phẫu thuật khi lâm sàng nghi nghẹt.
Chẩn đoán dựa trên khối hoặc túi thoát vị nằm dưới dây chằng bẹn và phía trong tĩnh mạch đùi, được xác nhận bằng khám hoặc hình ảnh. Không có tiêu chuẩn tự chấm điểm tại nhà. Tình trạng cấp được xác định bằng khối không đẩy lên, đau tăng, dấu tắc ruột hoặc bằng chứng giảm tưới máu; quyết định mổ khẩn không chờ một xét nghiệm đơn lẻ.
Điều trị Thoát vị đùi
Mục tiêu là đưa tạng về ổ bụng, đánh giá khả năng sống của mô và đóng vòng đùi trước khi xảy ra nghẹt. Sau chẩn đoán, sửa chữa chủ động thường được cân nhắc sớm thay vì theo dõi kéo dài. Trường hợp có tắc ruột, đau cấp hoặc nghi thiếu máu phải nhập viện và phẫu thuật khẩn. Lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc cấp cứu, bên bệnh, mô nhiễm bẩn và kinh nghiệm ngoại khoa.
Không có thuốc làm co hoặc đóng vòng đùi. Thuốc giảm đau và chống nôn có thể được dùng trong quá trình đánh giá nhưng không được làm chậm chuyển ngoại khoa. Điều trị táo bón hoặc ho giúp giảm rặn về lâu dài. Sau mổ, thuốc giảm đau, dự phòng huyết khối hay kháng sinh chỉ dùng theo chỉ định cá thể hóa; không tự dùng liều hoặc phối hợp thuốc.
Nắn giảm chỉ có thể được cân nhắc bởi bác sĩ trong tình huống chọn lọc, khi không nghi nghẹt và có phương án theo dõi/phẫu thuật rõ ràng. Do cổ túi hẹp, thao tác thô bạo có thể làm tổn thương ruột hoặc đẩy cả túi bị siết vào sâu. Dẫn lưu tụ dịch sau mổ không phải thường quy và chỉ thực hiện khi bác sĩ xác định lợi ích vượt nguy cơ nhiễm trùng.
Sửa thoát vị đùi có thể tiếp cận từ dưới, qua bẹn, trước phúc mạc hoặc nội soi TEP/TAPP. Phẫu thuật viên đưa mô về ổ bụng, kiểm tra ruột và đóng vùng vòng đùi bằng khâu hoặc lưới tùy trường hợp. Nội soi giúp quan sát cả lỗ bẹn và đùi, hữu ích ở phụ nữ hoặc bệnh hai bên. Nếu có hoại tử ruột, có thể cần cắt nối và điều chỉnh vật liệu sửa theo mức nhiễm bẩn.
Trong thời gian ngắn trước mổ theo kế hoạch, duy trì đại tiện mềm, điều trị ho, tránh hoạt động làm đau và chuẩn bị hỗ trợ sau xuất viện. Không dựa vào đai vì khối đùi nằm sâu và nguy cơ kẹt vẫn còn. Tối ưu dinh dưỡng, bỏ thuốc lá và kiểm soát bệnh tim phổi giúp giảm biến chứng quanh mổ, nhất là ở người cao tuổi.
Trước mổ, bất kỳ thay đổi về đau, nôn hoặc khả năng đẩy khối đều phải báo ngay. Sau sửa chữa, theo dõi vết mổ, sốt, đau bụng, đại tiện, tiểu tiện và sưng chân. Đau tăng thay vì giảm, vết mổ đỏ lan, nôn kéo dài hoặc khối tái xuất hiện cần khám. Người dùng thuốc chống đông phải có kế hoạch dùng lại rõ ràng từ bác sĩ.
Sửa chữa chủ động không biến chứng thường là phẫu thuật ngắn và có thể về trong ngày hoặc sau một đêm. Hoạt động nhẹ thường phục hồi trong một đến vài tuần; công việc nặng cần lâu hơn. Ca cấp cứu có tắc hoặc cắt ruột có thời gian nằm viện và hồi phục dài, phụ thuộc nhiễm trùng, dinh dưỡng và bệnh nền chứ không có mốc khỏi cố định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng nổi bật là kẹt, tắc ruột, nghẹt và hoại tử ruột; có thể xảy ra khi khối còn nhỏ. Sau mổ có thể gặp tụ máu, tụ dịch, nhiễm trùng, tổn thương mạch đùi, đau mạn, bí tiểu, huyết khối tĩnh mạch và tái phát. Mổ cấp cứu hoặc cắt ruột làm nguy cơ biến chứng toàn thân tăng so với sửa chữa chủ động.
Tiên lượng thường tốt khi bệnh được nhận diện và sửa chữa trước biến chứng. Khả năng hồi phục giảm khi chẩn đoán muộn, ruột đã thiếu máu, người bệnh lớn tuổi hoặc có suy tim phổi và suy dinh dưỡng. Vì nguy cơ cấp cứu tương đối cao, tuân thủ lịch khám ngoại khoa và phản ứng sớm với đau/nôn có ý nghĩa hơn việc chờ khối lớn.
Thoát vị đùi có thể tái phát nếu vùng vòng đùi không được che phủ đầy đủ, mô yếu hoặc áp lực bụng kéo dài. Tái phát cũng có thể biểu hiện như thoát vị bẹn lân cận. Kiểm soát ho, táo bón, cân nặng, bỏ thuốc lá và lựa chọn kỹ thuật phù hợp giúp giảm nguy cơ. Khối mới sau mổ cần được siêu âm hoặc khám lại thay vì tự đeo đai.
Không có cách phòng tuyệt đối do giải phẫu và tuổi hóa mô. Giảm hút thuốc, điều trị ho mạn, giữ đại tiện dễ, duy trì cân nặng và tránh nâng vật bằng động tác nín thở có thể hạn chế áp lực lặp lại. Sau khi đã có thoát vị đùi, thay đổi lối sống không làm lỗ khép lại; phòng biến chứng chủ yếu là đánh giá và sửa chữa đúng thời điểm.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Thoát vị đùi
Chế độ ăn nhằm tránh táo bón và hỗ trợ chuẩn bị phẫu thuật: đủ chất xơ, chất lỏng theo bệnh nền, đạm và vi chất. Khi có nôn, chướng bụng hoặc nghi tắc ruột, không cố ăn uống tại nhà và cần cấp cứu. Người có đái tháo đường, suy thận hoặc suy tim phải điều chỉnh lượng đường, muối và nước theo hướng dẫn riêng.
Đi bộ nhẹ có thể tiếp tục nếu khối không đau, nhưng nên tránh nâng kéo, chạy nhảy hoặc bài tập làm áp lực vùng bẹn tăng rõ trong khi chờ mổ. Sau mổ, vận động sớm giúp giảm huyết khối; cường độ tăng theo mức đau và chỉ dẫn của bác sĩ. Không cần nằm bất động, song không nên “thử sức” bằng vật nặng.
Theo dõi vị trí khối dưới nếp bẹn, khả năng xẹp, cơn đau, buồn nôn, chướng bụng và số lần đại tiện. Một khối trở nên cứng hoặc đau là thay đổi quan trọng hơn vài milimet kích thước. Người cao tuổi sống một mình nên có người thân biết dấu hiệu cấp cứu và kế hoạch di chuyển đến bệnh viện.
- Không chờ khối to mới đi khám vì thoát vị đùi nhỏ vẫn có thể nghẹt.
- Không nắn sâu hoặc ấn mạnh gần mạch đùi khi khối đau.
- Không dùng đai ép thay thế chỉ định phẫu thuật.
- Không ăn uống cố khi đang nôn và chướng bụng nghi tắc ruột.
- Không tự ngừng thuốc chống đông trước mổ nếu chưa có kế hoạch của bác sĩ.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Thoát vị đùi rất hiếm ở trẻ và dễ bị nhầm với thoát vị bẹn, hạch hoặc nang. Khối dưới nếp bẹn cần bác sĩ ngoại nhi đánh giá bằng khám và hình ảnh thích hợp. Do dữ liệu hạn chế, cách sửa được cá thể hóa; trẻ đau nhiều, nôn hoặc khối không xẹp phải được đưa đi cấp cứu ngay.
Đây là nhóm hay gặp và dễ đến viện muộn. Triệu chứng có thể là chán ăn, nôn, bí đại tiện hoặc lú lẫn hơn là đau khu trú. Đánh giá tiền mê cần xem khả năng vận động, dinh dưỡng, thuốc chống đông và nguy cơ mê sảng. Sửa chữa chủ động khi còn ổn định thường thuận lợi hơn mổ cấp cứu trong bối cảnh tắc ruột.
Thoát vị đùi trong thai kỳ không thường gặp nhưng khối bẹn thấp phải được khám vì có thể nhầm với tĩnh mạch giãn hoặc thoát vị bẹn. Nếu không biến chứng, quyết định thời điểm mổ cần phối hợp ngoại khoa–sản khoa; đau cấp, nôn hoặc khối không xẹp là cấp cứu bất kể tuổi thai. Không tự dùng thuốc hoặc đai chặt.
Việc cho con bú không phải nguyên nhân làm vòng đùi rộng thêm. Khi cần phẫu thuật, bác sĩ gây mê có thể lựa chọn thuốc tương thích và hướng dẫn thời điểm cho bú lại, thường không cần ngừng kéo dài. Người mẹ nên bố trí người hỗ trợ bế trẻ, tránh động tác nâng lặp lại gây đau trong giai đoạn hồi phục.
Người suy giảm miễn dịch có thể khó biểu hiện sốt và dễ nhiễm trùng sau mổ. Việc chọn thời điểm mổ, kháng sinh và vật liệu sửa chữa cần dựa trên mức ức chế miễn dịch và tình trạng ruột. Không tự dừng corticosteroid hoặc thuốc sinh học; đau khối mới hay vết mổ chảy dịch cần đánh giá sớm.
Suy tim, bệnh phổi, bệnh thận, đái tháo đường, cổ trướng và sử dụng thuốc chống đông ảnh hưởng chuẩn bị và hồi phục. Tuy vậy, trì hoãn quá lâu có thể dẫn đến mổ cấp cứu nguy cơ cao hơn. Quyết định tối ưu là cân bằng tình trạng nền với nguy cơ kẹt, có sự phối hợp giữa ngoại khoa, gây mê và chuyên khoa đang điều trị.
Sau mổ vùng đùi–bẹn, người bệnh cần đi lại sớm, quan sát sưng bầm và giữ vết mổ khô theo hướng dẫn. Đau quanh vết mổ nên giảm dần; đau bụng tăng, nôn, sốt, chân sưng một bên hoặc vết mổ chảy mủ cần liên hệ ngay. Không tự chọc hút khối mềm sau mổ vì có thể là tụ dịch hoặc mạch máu.
Câu hỏi thường gặp về Thoát vị đùi
Vòng đùi là một lỗ hẹp, được bao quanh bởi các cấu trúc ít co giãn. Khi ruột hoặc mỡ lọt vào, phù nề dễ làm túi bị kẹt và chèn mạch máu. Vì thế, nguy cơ tắc hoặc nghẹt của thoát vị đùi cao hơn thoát vị bẹn thông thường, và biến chứng có thể xuất hiện khi khối còn nhỏ. Bác sĩ thường thảo luận sửa chữa sớm sau chẩn đoán, nhưng thời điểm và phương pháp vẫn phải cân nhắc sức khỏe, thuốc đang dùng và khả năng gây mê.
Điểm khác chính là đường đi giải phẫu. Thoát vị bẹn thường nằm trên dây chằng bẹn và đi qua ống bẹn; thoát vị đùi đi qua vòng đùi, thường tạo khối dưới nếp bẹn, gần mặt trong trên của đùi. Thoát vị đùi ít gặp hơn, thường thấy ở phụ nữ lớn tuổi và dễ mắc kẹt hơn. Vị trí có thể khó xác định ở người béo hoặc khối nhỏ, nên siêu âm hoặc CT đôi khi cần thiết.
Khối có thể tạm xẹp khi nằm hoặc được đẩy trở lại, nhưng điểm yếu ở vòng đùi vẫn tồn tại nên bệnh không được chữa khỏi. Việc tự nắn chỉ đặc biệt nguy hiểm khi khối đang đau, cứng hoặc kèm nôn, vì có thể làm tổn thương ruột hoặc che lấp nghẹt. Sau khi được chẩn đoán, người bệnh nên gặp bác sĩ ngoại khoa để thống nhất thời điểm sửa chữa thay vì chỉ theo dõi sự xẹp của khối.
Có thể. Khối đùi thường nhỏ và nằm sâu, nên một số người chỉ biểu hiện đau bụng, nôn, chướng hoặc bí trung đại tiện. Ở người lớn tuổi hoặc thừa cân, khối còn khó sờ hơn. Một biến thể chỉ kẹt một phần thành ruột có thể gây thiếu máu mà chưa làm tắc hoàn toàn, vì vậy vẫn đi tiêu không loại trừ biến chứng. Triệu chứng tiêu hóa cấp kèm đau bẹn cần được khám và chụp hình khi phù hợp.
Đi lại nhẹ thường được khuyến khích sớm khi hết tác dụng gây mê và người bệnh đứng vững, vì giúp giảm nguy cơ huyết khối và cứng khớp. Quãng đường và tốc độ tăng theo mức đau. Công việc bàn giấy có thể trở lại sớm hơn lao động mang vác; ca mổ cấp cứu hoặc có cắt ruột cần thời gian dài hơn. Bác sĩ điều trị sẽ cho mốc riêng dựa trên đường mổ, vết thương và bệnh nền.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

