Sofosbuvir

Sofosbuvir là thuốc kháng virus tác động trực tiếp dùng để điều trị nhiễm virus viêm gan C. Sau khi vào tế bào gan, thuốc được chuyển thành chất tương tự nucleotide có hoạt tính, ức chế RNA polymerase NS5B của HCV và làm gián đoạn quá trình tổng hợp RNA của virus.

Sofosbuvir không được sử dụng đơn độc. Hoạt chất phải được phối hợp với thuốc kháng HCV khác, chẳng hạn velpatasvir, ledipasvir, voxilaprevir hoặc các thuốc được quy định trong phác đồ cụ thể. Nhãn Sovaldi truyền thống có chỉ định phối hợp ribavirin, có hoặc không kèm peginterferon alfa; tuy nhiên hướng dẫn hiện hành thường ưu tiên các viên phối hợp kháng virus toàn genotype như sofosbuvir/velpatasvir. Người bệnh cần được đánh giá genotype, mức độ xơ gan, chức năng thận, nhiễm HBV và tương tác thuốc trước khi điều trị. Sofosbuvir là thuốc kê đơn và không được tự mua, tự phối hợp hoặc tự thay đổi thời gian dùng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Sofosbuvir là gì? Thuốc kháng virus tác động trực tiếp, ức chế polymerase NS5B của HCV.
  • Có dùng đơn độc không? Không. Sofosbuvir luôn phải được sử dụng trong một phác đồ phối hợp.
  • Liều người lớn của Sovaldi: 400 mg một lần mỗi ngày; thuốc phối hợp và thời gian điều trị phụ thuộc genotype, tiền sử điều trị và tình trạng gan.
  • Trẻ em: Nhãn Sovaldi cho phép sử dụng từ 3 tuổi trong điều trị HCV genotype 2 hoặc 3, với liều dựa trên cân nặng và phối hợp ribavirin.
  • Cảnh báo quan trọng: Tái hoạt HBV và nhịp tim chậm nghiêm trọng khi dùng cùng amiodarone.
  • Tương tác nổi bật: Các chất cảm ứng P-gp như rifampicin, carbamazepine, phenytoin và St. John’s wort có thể làm giảm hiệu quả thuốc.
  • Thực hành hiện hành: Nhiều người bệnh được điều trị bằng viên phối hợp chứa Sofosbuvir thay vì Sovaldi kết hợp ribavirin hoặc interferon theo nhãn cũ.

Hoạt chất Sofosbuvir là gì?

Sofosbuvir là một tiền thuốc tương tự nucleotide được dùng trong các phác đồ kháng virus tác động trực tiếp điều trị viêm gan C. Sau khi được hoạt hóa trong tế bào gan, thuốc ngăn HCV sao chép vật liệu di truyền bằng cách ức chế polymerase NS5B.

Sofosbuvir không có tác dụng điều trị viêm gan B và không được sử dụng đơn độc để điều trị HCV.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Sofosbuvir

CAS 1190307-88-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Sofosbuvir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Sofosbuvir

Tên IUPAC

propan-2-yl (2S)-2-[[[(2R,3R,4R,5R)-5-(2,4-dioxopyrimidin-1-yl)-4-fluoro-3-hydroxy-4-methyloxolan-2-yl]methoxy-phenoxyphosphoryl]amino]propanoate

Tên khác / tên đồng nghĩa

PSI-7977; GS-7977.

Tên viết tắt

SOF

Tên Latinh / tên dược điển

Sofosbuvirum

Tên USAN

sofosbuvir

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1190307-88-0

UNII

WJ6CA3ZU8B

PubChem CID

45375808

RxNorm CUI

1298940

Dược động học của Sofosbuvir

Sofosbuvir được hấp thu nhanh, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 0,5–2 giờ. Thuốc được chuyển hóa mạnh trong gan thành chất triphosphate có hoạt tính nội bào GS-461203 và chất chuyển hóa lưu hành không hoạt tính GS-331007. Phần lớn liều được đào thải qua nước tiểu dưới dạng GS-331007.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, Sofosbuvir đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 0,5–2 giờ; GS-331007 đạt đỉnh sau khoảng 2–4 giờ. Theo nhãn Hoa Kỳ, bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi đáng kể mức phơi nhiễm nên Sovaldi có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.

Thông tin EMA hướng dẫn viên Sovaldi được uống cùng thức ăn. Người bệnh cần tuân theo nhãn sản phẩm được cấp phép tại nơi điều trị.

Giai đoạn II: Phân bố

Sofosbuvir gắn với protein huyết tương khoảng 61–65% và mức gắn không phụ thuộc đáng kể vào nồng độ trong phạm vi được nghiên cứu. GS-331007 gắn protein huyết tương ở mức tối thiểu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Sofosbuvir được hoạt hóa trong tế bào gan qua các bước thủy phân và phosphoryl hóa liên tiếp để tạo chất tương tự nucleoside triphosphate GS-461203 có hoạt tính kháng virus.

Quá trình khử phosphoryl tạo thành GS-331007, chất chuyển hóa không có hoạt tính chống HCV trong thử nghiệm in vitro và chiếm hơn 90% vật chất liên quan đến thuốc trong tuần hoàn. Con đường hoạt hóa không phụ thuộc chủ yếu vào hệ enzyme CYP450.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều Sofosbuvir đánh dấu phóng xạ, hơn 92% liều được thu hồi:

  • Khoảng 80% trong nước tiểu.
  • Khoảng 14% trong phân.
  • Khoảng 2,5% trong khí thở ra.

Khoảng 78% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng GS-331007 và khoảng 3,5% dưới dạng Sofosbuvir không đổi. Thận là đường đào thải chính của GS-331007.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung vị:

  • Sofosbuvir: khoảng 0,4 giờ.
  • GS-331007: khoảng 27 giờ.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Tuổi trong khoảng 19–75, giới tính và chủng tộc không tạo ra khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng.
  • Xơ gan không ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến mức phơi nhiễm trong phân tích quần thể.
  • Suy gan Child-Pugh B hoặc C làm tăng AUC Sofosbuvir nhưng không dẫn đến khuyến nghị hiệu chỉnh liều riêng.
  • Suy thận làm tăng phơi nhiễm Sofosbuvir và đặc biệt là GS-331007; mức tăng rõ nhất ở suy thận nặng và bệnh thận giai đoạn cuối.
  • Dược động học ở trẻ từ 3 tuổi dùng liều theo cân nặng tương đương mức phơi nhiễm quan sát ở người lớn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Sofosbuvir

Sofosbuvir thuộc nhóm chất ức chế polymerase NS5B dạng tương tự nucleotide. Khác với chất ức chế NS5A hoặc protease NS3/4A, Sofosbuvir tác động trực tiếp vào enzyme tổng hợp RNA của HCV.

Hoạt chất có hàng rào kháng thuốc tương đối cao và được sử dụng làm thành phần nền của nhiều phác đồ phối hợp kháng virus toàn genotype.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sofosbuvir được chuyển hóa nội bào thành GS-461203, một chất tương tự uridine triphosphate. Chất này được polymerase NS5B của HCV đưa vào chuỗi RNA đang hình thành, sau đó gây kết thúc chuỗi và ngăn virus tiếp tục sao chép.

Đột biến S282T tại NS5B có thể làm giảm độ nhạy của HCV với Sofosbuvir, nhưng khả năng đáp ứng điều trị phải được đánh giá dựa trên toàn bộ phác đồ và đặc điểm người bệnh, không chỉ một biến thể riêng lẻ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sofosbuvir có hoạt tính kháng HCV trên các genotype 1–6 trong các hệ thống thử nghiệm phù hợp. Hoạt tính của thuốc phụ thuộc vào quá trình chuyển đổi thành dạng triphosphate có hoạt tính trong tế bào.

Trong nghiên cứu điện sinh lý tim, Sofosbuvir ở liều 400 mg và liều 1.200 mg không làm kéo dài khoảng QTc ở mức có ý nghĩa lâm sàng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Sofosbuvir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Sofosbuvir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Sofosbuvir

Sofosbuvir là cơ chất của P-gp và BCRP; GS-331007 không phải cơ chất của hai chất vận chuyển này.

Tương tác quan trọng:

  • Amiodarone: không khuyến nghị phối hợp do nguy cơ nhịp tim chậm nghiêm trọng. Nếu không có lựa chọn khác, cần theo dõi tim nội trú 48 giờ đầu và theo dõi nhịp hằng ngày ít nhất 2 tuần.
  • Carbamazepine, phenytoin và phenobarbital: làm giảm Sofosbuvir; chống chỉ định theo EMA và không khuyến nghị theo nhãn Hoa Kỳ.
  • Rifampicin: chống chỉ định theo EMA và không khuyến nghị theo nhãn Hoa Kỳ.
  • St. John’s wort: chống chỉ định theo EMA và không khuyến nghị theo nhãn Hoa Kỳ.
  • Oxcarbazepine, modafinil và rifapentine: không khuyến nghị do nguy cơ giảm hiệu quả.
  • Tipranavir/ritonavir: không khuyến nghị theo nhãn Hoa Kỳ.
  • Warfarin: cần theo dõi INR vì chức năng gan có thể thay đổi khi điều trị HCV.
  • Thuốc điều trị đái tháo đường: có thể cần điều chỉnh khi kiểm soát glucose cải thiện, nhằm tránh hạ đường huyết.
  • Thuốc ức chế miễn dịch có khoảng điều trị hẹp: có thể cần theo dõi nồng độ do thay đổi chức năng gan trong quá trình làm sạch HCV.

Tương tác còn phụ thuộc các hoạt chất khác trong viên phối hợp chứa Sofosbuvir.

Thắc mắc về hoạt chất Sofosbuvir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *