Secnidazole là một hoạt chất kháng vi sinh vật thuộc nhóm 5-nitroimidazole, có tác dụng đối với một số vi khuẩn kỵ khí và đơn bào. Theo nhãn thuốc tại Hoa Kỳ, secnidazole dạng cốm uống được phê duyệt để điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn ở nữ giới và bệnh do Trichomonas ở người từ 12 tuổi trở lên.[1] Chỉ định, dạng bào chế và liều được phê duyệt có thể khác nhau giữa từng quốc gia và từng sản phẩm. Secnidazole có thời gian bán thải tương đối dài, nhưng điều này không có nghĩa người bệnh có thể tự lựa chọn liều hoặc dùng thuốc cho mọi loại nhiễm khuẩn. Thuốc có thể gây buồn nôn, đau đầu, rối loạn vị giác hoặc nhiễm Candida âm hộ–âm đạo. Người dùng cần tránh rượu và chế phẩm chứa ethanol hoặc propylene glycol trong thời gian điều trị và ít nhất 48 giờ sau liều thuốc.[1] Việc sử dụng phải dựa trên chẩn đoán và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Secnidazole là thuốc nhóm nitroimidazole, tác động trên một số vi khuẩn kỵ khí và ký sinh trùng.
- Hoạt chất thường được nhắc đến trong viêm âm đạo do vi khuẩn hoặc trichomonas theo chẩn đoán.
- Cần dùng theo đơn, không tự dùng cho mọi triệu chứng khí hư hoặc đau bụng dưới.
- Có thể gây buồn nôn, vị kim loại, đau đầu, khó chịu tiêu hóa hoặc phản ứng dị ứng.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có thai kỳ, cho con bú, bệnh gan, triệu chứng tái phát hoặc bạn tình cần điều trị.
Hoạt chất Secnidazole là gì?
Secnidazole là thuốc kháng vi sinh vật nhóm 5-nitroimidazole. Sau khi đi vào tế bào vi khuẩn nhạy cảm hoặc Trichomonas vaginalis, hoạt chất được khử thành các chất trung gian có khả năng làm tổn thương DNA, từ đó gây chết vi sinh vật nhạy cảm.[1]
Secnidazole
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Secnidazole |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Secnidazole |
| Tên IUPAC | 1-(2-methyl-5-nitroimidazol-1-yl)propan-2-ol |
| Tên hóa học khác | 1-(2'-hydroxypropyl)-2-methyl-5-nitroimidazole |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên hóa học được ghi trong nhãn Hoa Kỳ gồm 1-(2-hydroxypropyl)-2-methyl-5-nitroimidazole và 1-(2-methyl-5-nitro-1H-imidazol-1-yl)propan-2-ol.[1] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Secnidazolum |
| Tên USAN | secnidazole |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 3366-95-8 |
|---|---|
| UNII | R3459K699K |
| PubChem CID | 71815 |
| RxNorm CUI | 36314 |
Dược động học của Secnidazole
Sau một liều cốm uống 2 g ở phụ nữ trưởng thành khỏe mạnh, nồng độ đỉnh trung bình là 45,4 microgam/mL, AUC từ thời điểm dùng đến vô hạn là 1.331,6 microgam·giờ/mL và thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 4 giờ. Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 42 L, độ gắn protein huyết tương dưới 5% và thời gian bán thải khoảng 17 giờ.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Secnidazole được hấp thu sau khi uống. Với liều cốm 2 g, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 4 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi đáng kể Cmax hoặc AUC so với khi dùng lúc đói.[1]
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 42 L. Tỷ lệ gắn với protein huyết tương dưới 5%.[1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Trong nghiên cứu in vitro, secnidazole được chuyển hóa bằng phản ứng oxy hóa qua hệ enzym CYP450 ở gan người, với tỷ lệ chuyển thành chất chuyển hóa không quá 1%.[1] Ý nghĩa lâm sàng của dữ liệu in vitro này cần được diễn giải thận trọng.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 15% liều uống 2 g được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng secnidazole không đổi.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 17 giờ.[1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân khoảng 25 mL/phút; độ thanh thải qua thận khoảng 3,9 mL/phút.[1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi đáng kể mức độ hoặc tốc độ phơi nhiễm secnidazole trong nghiên cứu với dạng cốm uống 2 g. Việc trộn cốm với sốt táo, sữa chua hoặc pudding cũng không tạo khác biệt có ý nghĩa về phơi nhiễm trong dữ liệu nhãn.[1] Dữ liệu chuyên biệt về ảnh hưởng của suy gan, suy thận và các yếu tố di truyền .
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Secnidazole
Secnidazole thuộc nhóm 5-nitroimidazole, có liên quan về cấu trúc với metronidazole và tinidazole. Theo phân loại ATC, hoạt chất mang mã P01AB07 trong nhóm dẫn chất nitroimidazole.[1][4]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Secnidazole đi vào tế bào vi khuẩn và Trichomonas. Nhóm nitro của phân tử được enzym nitroreductase khử, tạo các anion gốc và chất trung gian phản ứng. Quá trình này làm suy giảm thiol nội bào, gây tổn thương DNA và dẫn đến chết các chủng vi sinh vật nhạy cảm.[1]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Mối liên hệ giữa mức phơi nhiễm secnidazole với đáp ứng điều trị và diễn biến đáp ứng theo thời gian chưa được xác định đầy đủ. Trong nghiên cứu điện sinh lý tim, liều đơn 2 g và 6 g không gây tăng khoảng QTc có ý nghĩa lâm sàng.[1]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Secnidazole
Theo nhãn Hoa Kỳ, secnidazole dạng cốm uống được chỉ định cho:
- Viêm âm đạo do vi khuẩn ở nữ giới từ 12 tuổi trở lên.[1]
- Bệnh do Trichomonas ở người từ 12 tuổi trở lên; bạn tình cần được điều trị đồng thời để giảm nguy cơ tái nhiễm.[1]
CDC xếp secnidazole 2 g uống một liều vào nhóm phác đồ thay thế đối với viêm âm đạo do vi khuẩn, do chi phí cao hơn và dữ liệu kết quả dài hạn còn hạn chế so với các phác đồ khuyến nghị.[2] Hướng dẫn điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục của CDC đang được đăng tải không liệt kê secnidazole trong các phác đồ điều trị Trichomonas; không nên xem chỉ định được FDA phê duyệt là đồng nghĩa với khuyến nghị của CDC.[3] Thử nghiệm pha 3, ngẫu nhiên có đối chứng đã cung cấp dữ liệu hiệu quả cho điều trị Trichomonas ở phụ nữ.[5]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn SOLOSEC tại Hoa Kỳ và không được tự áp dụng:
- Viêm âm đạo do vi khuẩn ở nữ giới từ 12 tuổi trở lên: uống một liều duy nhất 2 g.[1]
- Bệnh do Trichomonas ở người từ 12 tuổi trở lên: uống một liều duy nhất 2 g. Bạn tình nên được điều trị đồng thời với cùng liều theo nhãn này.[1]
- CDC cũng liệt kê secnidazole 2 g uống một liều là phác đồ thay thế cho viêm âm đạo do vi khuẩn.[2]
Liều phù hợp phải căn cứ vào chẩn đoán, tuổi, dạng bào chế, tình trạng thai kỳ, bệnh đồng mắc và tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể. Không tự dùng viên 500 mg để quy đổi theo liều cốm 2 g nếu chưa có chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Đối với dạng cốm SOLOSEC 2 g:
- Rắc toàn bộ lượng cốm trong gói lên sốt táo, sữa chua hoặc pudding.
- Dùng hết hỗn hợp trong vòng 30 phút; không nhai hoặc nghiền các hạt cốm.
- Có thể uống nước sau đó để dễ nuốt.
- Không hòa tan cốm trong nước hoặc chất lỏng khác.
- Có thể dùng cùng hoặc không cùng bữa ăn.
- Không chia gói thuốc để dùng nhiều lần.
- Tránh đồ uống có cồn và chế phẩm chứa ethanol hoặc propylene glycol trong khi điều trị và ít nhất 2 ngày sau khi dùng thuốc.[1]
Các hướng dẫn này áp dụng cho dạng cốm được mô tả trong nhãn Hoa Kỳ. Với viên nén hoặc dạng khác, phải tuân thủ đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm được kê đơn.
Theo dõi mức độ cải thiện triệu chứng và các biểu hiện như ngứa, khí hư mới xuất hiện hoặc tăng lên, vì secnidazole có thể liên quan đến Candida âm hộ–âm đạo.[1] Với viêm âm đạo do vi khuẩn, CDC cho biết không cần tái khám thường quy nếu triệu chứng đã hết, nhưng người bệnh nên được đánh giá lại khi triệu chứng tái phát.[2]
Đối với bệnh do Trichomonas, cần điều trị bạn tình, kiêng quan hệ cho đến khi các bên đã hoàn thành điều trị và hết triệu chứng. CDC khuyến nghị xét nghiệm lại ở phụ nữ có hoạt động tình dục khoảng 3 tháng sau điều trị do tỷ lệ tái nhiễm cao; đây là khuyến nghị quản lý bệnh, không phải yêu cầu riêng của nhãn secnidazole.[1][3]
Cảnh báo và lưu ý về Secnidazole
Theo nhãn Hoa Kỳ, chống chỉ định secnidazole trong các trường hợp:
- Tiền sử quá mẫn với secnidazole hoặc dẫn chất nitroimidazole khác.
- Hội chứng Cockayne. Nhãn đưa ra chống chỉ định này vì đã ghi nhận độc tính gan nặng, không hồi phục, suy gan cấp và tử vong khi người mắc hội chứng Cockayne sử dụng metronidazole, một nitroimidazole có cấu trúc liên quan.[1]
Trong các thử nghiệm có đối chứng ở người bệnh viêm âm đạo do vi khuẩn dùng liều 2 g, tác dụng không mong muốn gặp từ 2% trở lên gồm Candida âm hộ–âm đạo 9,6%, đau đầu 3,6%, buồn nôn 3,6%, tiêu chảy 2,5%, đau bụng 2,0% và ngứa âm hộ–âm đạo 2,0%. Rối loạn vị giác và nôn cũng được ghi nhận trong nghiên cứu không đối chứng.[1]
Trong thử nghiệm điều trị Trichomonas, Candida âm hộ–âm đạo được báo cáo ở 2,7% người dùng secnidazole. Tỷ lệ trong thử nghiệm không phản ánh chính xác nguy cơ của từng cá nhân và không nên được dùng để tự đánh giá mức độ an toàn.[1]
Nhãn Hoa Kỳ chống chỉ định secnidazole ở người mắc hội chứng Cockayne do đã có báo cáo suy gan cấp, độc tính gan nặng không hồi phục và tử vong khi nhóm người bệnh này sử dụng metronidazole, một thuốc cùng nhóm có cấu trúc liên quan.[1]
Nguy cơ sinh ung thư đã được quan sát ở động vật khi dùng kéo dài một số dẫn chất nitroimidazole. Chưa rõ ý nghĩa của phát hiện này đối với người dùng một liều secnidazole; nhãn khuyến cáo tránh sử dụng kéo dài.[1] Đây là cảnh báo nguy cơ, không phải bằng chứng rằng một liều secnidazole gây ung thư ở người.
- Chỉ dùng khi có nhiễm khuẩn được xác định hoặc nghi ngờ vững chắc; sử dụng không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc.[1]
- Có thể xuất hiện Candida âm hộ–âm đạo và cần được đánh giá để điều trị kháng nấm khi có triệu chứng.[1]
- Tránh sử dụng kéo dài do cảnh báo tiềm tàng về nguy cơ sinh ung thư của nhóm nitroimidazole trong nghiên cứu động vật.[1]
- Không dùng rượu, chế phẩm chứa ethanol hoặc propylene glycol trong thời gian điều trị và ít nhất 48 giờ sau liều thuốc.[1]
- Không tự dùng thuốc để điều trị khí hư, ngứa hoặc mùi âm đạo vì các triệu chứng này có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau.
Đối với SOLOSEC dạng cốm uống, bảo quản ở 20–25°C; khoảng nhiệt độ cho phép khi vận chuyển là 15–30°C. Giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.[1] Điều kiện bảo quản của sản phẩm khác phải theo thông tin trên bao bì và tờ hướng dẫn sử dụng tương ứng.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ xác lập tính an toàn và hiệu quả của SOLOSEC cho điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn và bệnh do Trichomonas ở người từ 12 đến 17 tuổi. Tính an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới 12 tuổi chưa được xác lập.[1] Không tự quy đổi liều người lớn cho trẻ em.
Các nghiên cứu lâm sàng không có đủ số người từ 65 tuổi trở lên để xác định họ có đáp ứng khác người trẻ tuổi hay không.[1] Việc sử dụng ở người cao tuổi cần được bác sĩ cân nhắc cùng bệnh nền, chức năng gan thận và các thuốc đang dùng.
Dữ liệu sử dụng secnidazole ở phụ nữ mang thai còn hạn chế và không đủ để xác định nguy cơ liên quan đến thuốc. Trong nghiên cứu động vật, không ghi nhận tác động bất lợi lên phát triển phôi thai ở mức phơi nhiễm được mô tả trong nhãn.[1]
Đối với viêm âm đạo do vi khuẩn, CDC khuyến cáo tránh dùng secnidazole trong thai kỳ do dữ liệu về hiệu quả và biến cố bất lợi còn chưa đầy đủ.[2] Đây không phải là chống chỉ định tuyệt đối được ghi trong nhãn Hoa Kỳ, mà là khuyến nghị thận trọng của hướng dẫn chuyên môn. Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng.[1][2]
Chưa có thông tin về sự hiện diện của secnidazole trong sữa mẹ, ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ hoặc ảnh hưởng lên quá trình tiết sữa. Do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng tiềm tàng, nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị và trong 96 giờ sau khi dùng secnidazole.[1]
Người mẹ có thể được tư vấn vắt bỏ sữa trong khoảng thời gian này và dùng sữa đã lưu trữ hoặc công thức thay thế. LactMed cũng ghi nhận thiếu dữ liệu lâm sàng trực tiếp và dẫn lại khuyến cáo tránh cho bú trong 96 giờ sau liều thuốc.[6]
Tương tác thuốc của Secnidazole
- Rượu, ethanol và propylene glycol: cần tránh trong thời gian dùng secnidazole và ít nhất 2 ngày sau điều trị. Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, chóng mặt và đau đầu đã được báo cáo khi dùng đồng thời với rượu.[1]
- Thuốc tránh thai phối hợp ethinyl estradiol–norethindrone: nghiên cứu trong nhãn không phát hiện tương tác có ý nghĩa lâm sàng; secnidazole có thể được dùng đồng thời với phối hợp này theo nhãn Hoa Kỳ.[1]
- Các thuốc, thực phẩm bổ sung và dược liệu khác: dữ liệu tương tác đầy đủ . Người bệnh cần cung cấp toàn bộ danh sách thuốc đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.[1]
Thắc mắc về hoạt chất Secnidazole
Secnidazole là hoạt chất kháng vi sinh vật thuộc nhóm 5-nitroimidazole. Thuốc tác động lên DNA của vi khuẩn hoặc đơn bào nhạy cảm sau khi được hoạt hóa trong tế bào vi sinh vật.[1] Đây là thuốc cần được sử dụng theo chẩn đoán và chỉ định chuyên môn, không phải thuốc dùng cho mọi trường hợp nhiễm khuẩn.
Theo nhãn Hoa Kỳ, dạng cốm secnidazole 2 g được phê duyệt để điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn ở nữ giới và bệnh do Trichomonas ở người từ 12 tuổi trở lên.[1] CDC xếp secnidazole vào phác đồ thay thế cho viêm âm đạo do vi khuẩn, nhưng hướng dẫn CDC về Trichomonas đang đăng tải không liệt kê hoạt chất này.[2][3] Chỉ định tại Việt Nam phải căn cứ vào tờ hướng dẫn của sản phẩm được phê duyệt.
Không nên. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu tránh đồ uống có cồn và các chế phẩm chứa ethanol hoặc propylene glycol trong khi điều trị và ít nhất 2 ngày sau khi dùng thuốc. Việc dùng đồng thời đã được báo cáo liên quan đến buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, chóng mặt và đau đầu.[1]
Phụ nữ mang thai không nên tự dùng secnidazole. Dữ liệu ở người còn hạn chế, và CDC khuyến cáo tránh secnidazole để điều trị viêm âm đạo do vi khuẩn trong thai kỳ do chưa đủ dữ liệu.[1][2] Đối với người cho con bú, nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo ngừng cho bú trong thời gian điều trị và 96 giờ sau liều thuốc.[1][6] Bác sĩ cần đánh giá lợi ích và nguy cơ trong từng trường hợp.
Không nên. Khí hư, mùi âm đạo và ngứa có thể liên quan đến viêm âm đạo do vi khuẩn, Candida, Trichomonas, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc nguyên nhân không nhiễm trùng. Dùng thuốc khi chưa có chẩn đoán có thể trì hoãn điều trị phù hợp và làm tăng nguy cơ kháng thuốc.[1] Người bệnh nên được bác sĩ hoặc nhân viên y tế đánh giá trước khi dùng.

