Saquinavir là thuốc kháng retrovirus thuộc nhóm ức chế protease HIV, là một trong những thuốc protease inhibitor đầu tiên được phát triển và có mã ATC J05AE01. Saquinavir ức chế protease HIV-1, ngăn quá trình cắt các polyprotein gag-pol và làm các hạt virus mới tạo thành không trưởng thành, từ đó giảm khả năng lây nhiễm. Chế phẩm INVIRASE chứa saquinavir mesylate nhưng tên hoạt chất dược lý là saquinavir; cần giữ rõ khác biệt giữa base và muối khi xử lý dữ liệu. Trong thực hành, saquinavir phải được tăng cường bằng ritonavir và dùng cùng các thuốc kháng retrovirus khác, không dùng đơn trị liệu. Phối hợp saquinavir/ritonavir có nguy cơ kéo dài QT và PR, đã có báo cáo hiếm về xoắn đỉnh, vì vậy cần chú ý bệnh tim, rối loạn điện giải và các thuốc ảnh hưởng dẫn truyền tim. Saquinavir cũng phụ thuộc mạnh vào CYP3A, khiến tương tác thuốc trở thành vấn đề trung tâm và một số phối hợp có thể bị chống chỉ định do tăng nồng độ hoặc độc tính nghiêm trọng.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Saquinavir
- Dạng thường gặp: Saquinavir mesylate
- Nhóm thuốc: Ức chế protease HIV
- Mã ATC: J05AE01
- Đường dùng: Uống
- Chỉ định: Điều trị HIV-1 trong phác đồ phối hợp
- Cơ chế: Ức chế protease HIV, ngăn trưởng thành virion
- Phối hợp: Phải được tăng cường bằng ritonavir theo nhãn INVIRASE
- Cảnh báo chính: Kéo dài QT và PR; nguy cơ loạn nhịp tăng khi có yếu tố nguy cơ
- Tương tác: Phụ thuộc mạnh CYP3A; nhiều phối hợp bị chống chỉ định hoặc cần giám sát chặt
Hoạt chất Saquinavir là gì?
Saquinavir
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Saquinavir |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Saquinavir |
| Tên IUPAC | (2S)-N-[(2S,3R)-4-[(3S,4aS,8aS)-3-(tert-butylcarbamoyl)-3,4,4a,5,6,7,8,8a-octahydro-1H-isoquinolin-2-yl]-3-hydroxy-1-phenylbutan-2-yl]-2-(quinoline-2-carbonylamino)butanediamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ro 31-8959 |
| Tên viết tắt | SQV |
| Tên Latinh / tên dược điển | Saquinavirum |
| Tên USAN | saquinavir |
Tương tác thuốc của Saquinavir
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Saquinavir có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: Saquinavir ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan. | Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |

