Pentamidine là một diamidine thơm có hoạt tính kháng protozoa và kháng Pneumocystis; trong thực hành, chế phẩm dùng cho người thường chứa pentamidine isethionate chứ không phải pentamidine base đơn thuần. Cơ chế tác dụng chưa được xác định hoàn toàn, nhưng dữ liệu cho thấy thuốc có thể ảnh hưởng đến tổng hợp DNA, RNA, phospholipid và protein của vi sinh vật. Pentamidine isethionate đường tiêm được dùng để điều trị viêm phổi do Pneumocystis jirovecii, trong khi dạng khí dung có chỉ định dự phòng PJP ở một số bệnh nhân HIV nguy cơ cao. Thuốc có hồ sơ độc tính đáng kể, đặc biệt khi dùng toàn thân: hạ huyết áp, rối loạn đường huyết, viêm tụy, độc thận, rối loạn điện giải và loạn nhịp có thể xảy ra. Vì vậy cần phân biệt rõ đường dùng và dạng muối, đồng thời theo dõi huyết áp, glucose, chức năng thận, điện giải và tim mạch theo tình huống lâm sàng.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Pentamidine
- Nhóm thuốc: Diamidine kháng protozoa và kháng Pneumocystis
- Mã ATC: P01CX01 (pentamidine isethionate)
- Đường dùng: Tiêm hoặc khí dung tùy chỉ định; chế phẩm dùng cho người thường là pentamidine isethionate
- Chỉ định chính: Điều trị PJP bằng đường tiêm; khí dung dùng dự phòng PJP ở một số bệnh nhân HIV nguy cơ cao
- Cơ chế: Chưa hoàn toàn rõ; có thể ức chế tổng hợp DNA, RNA, phospholipid và protein của vi sinh vật
- Cảnh báo chính: Hạ huyết áp, rối loạn đường huyết, viêm tụy, độc thận, rối loạn điện giải và loạn nhịp
- Lưu ý: Không đồng nhất pentamidine base với muối isethionate trong chế phẩm và mã ATC
Hoạt chất Pentamidin là gì?
Pentamidin
INN Pentamidine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Pentamidin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Pentamidine |
| Tên IUPAC | 4-[5-(4-carbamimidoylphenoxy)pentoxy]benzenecarboximidamide |
| Tên hóa học khác | 4,4'-(Pentamethylenedioxy)dibenzamidine | 4,4'-Diamidinodiphenoxypentane |
| Tên viết tắt | PTM |
| Tên Latinh / tên dược điển | Pentamidinum |
Tương tác thuốc của Pentamidin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
Pentamidine đường tĩnh mạch được nhãn cidofovir nêu cụ thể là thuốc có độc tính thận chống chỉ định dùng đồng thời. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp độc tính thận; cảnh báo của nhãn áp dụng cho pentamidine đường tĩnh mạch. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ tăng creatinine, suy thận cấp và rối loạn điện giải/chuyển hóa. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp cidofovir với pentamidine đường tĩnh mạch; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và cân nhắc điều trị thay thế. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, glucose, kali, magnesi và lượng nước tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |

