Methadone hydrochloride

Methadone hydrochloride là dạng muối hydrochloride của methadone, một thuốc chủ vận thụ thể μ-opioid có tác dụng kéo dài. Thuốc được sử dụng trong điều trị cai nghiện, điều trị duy trì cho người lệ thuộc opioid và, với một số chế phẩm, kiểm soát đau nặng kéo dài khi các lựa chọn khác không đáp ứng đầy đủ. WHO tiếp tục khuyến nghị mạnh điều trị duy trì bằng thuốc chủ vận opioid với methadone hoặc buprenorphine đường uống cho người lệ thuộc opioid. Methadone có thời gian bán thải dài, tích lũy đáng kể và mức đáp ứng khác nhau giữa từng người. Thuốc có thể gây ức chế hô hấp gây tử vong, kéo dài khoảng QT, loạn nhịp xoắn đỉnh, lệ thuộc thể chất và quá liều nếu dùng sai. Tại Việt Nam, điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế được thực hiện trong khuôn khổ pháp lý và dịch vụ y tế chuyên môn. Người bệnh không được tự mua, tự chia liều, tự tăng giảm liều hoặc dùng thuốc của người khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Methadone hydrochloride, dạng muối của methadone.
  • Nhóm dược lý: Thuốc chủ vận opioid toàn phần, tác dụng kéo dài.
  • Mã ATC: N07BC02, nhóm thuốc dùng trong điều trị lệ thuộc opioid.
  • Chỉ định chính: Điều trị cai nghiện và duy trì ở người lệ thuộc opioid; một số viên uống còn được phê duyệt cho đau nặng, kéo dài khi lựa chọn khác không phù hợp.
  • Nguy cơ quan trọng: Ức chế hô hấp, quá liều, kéo dài QT, xoắn đỉnh, an thần sâu, lệ thuộc thể chất và hội chứng cai khi ngừng đột ngột.
  • Tương tác nguy hiểm: Rượu, benzodiazepine, thuốc ức chế thần kinh trung ương, thuốc tác động CYP và thuốc kéo dài QT.
  • Nguyên tắc sử dụng: Liều phải được cá thể hóa, khởi đầu và điều chỉnh dưới giám sát chuyên môn; không tự áp dụng liều tham khảo.
  • Quản lý tại Việt Nam: Điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng methadone thuộc dịch vụ y tế được quản lý theo quy định hiện hành.

Hoạt chất Methadone hydrochloride là gì?

Methadone hydrochloride là dạng muối của methadone, một opioid tổng hợp tác dụng kéo dài. Thuốc chủ vận thụ thể μ-opioid, giúp giảm triệu chứng cai và cảm giác thèm opioid trong điều trị lệ thuộc opioid; thuốc cũng có tác dụng giảm đau.

Methadone vẫn có khả năng gây lệ thuộc, lạm dụng, quá liều và tử vong. Việc sử dụng trong điều trị lệ thuộc opioid không có nghĩa thuốc không còn mang đặc tính của opioid.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Methadone hydrochloride

CAS 1095-90-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Methadone hydrochloride

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Methadone hydrochloride

Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM)

Methadone hydrochloride

Tên IUPAC

6-(dimethylamino)-4,4-diphenylheptan-3-one;hydrochloride

Tên hóa học khác

3-Heptanone, 6-(dimethylamino)-4,4-diphenyl-, hydrochloride | 6-(Dimethylamino)-4,4-diphenyl-3-heptanone hydrochloride

Tên khác / tên đồng nghĩa

Methadone HCl; methadone hydroclorid; methadone hydrochloride USP. Hoạt chất có tác dụng dược lý là methadone.

Tên Latinh / tên dược điển

Methadoni hydrochloridum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1095-90-5

UNII

229809935B

PubChem CID

14184

RxNorm CUI

218337

Dược động học của Methadone hydrochloride

Sau khi uống, sinh khả dụng của methadone thay đổi rộng và nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–7,5 giờ. Thuốc phân bố rộng, gắn mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa chủ yếu tại gan thành các chất chuyển hóa không còn hoạt tính và được thải qua nước tiểu cùng phân. Độ thanh thải và thời gian bán thải khác nhau rất lớn giữa từng người, làm tăng nguy cơ tích lũy khi dùng lặp lại.

Giai đoạn I: Hấp thu

Methadone được hấp thu qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt trong khoảng 1–7,5 giờ sau uống, nhưng mức hấp thu có thể khác nhau đáng kể giữa các cá thể.

Tác dụng ức chế hô hấp có thể đạt đỉnh muộn hơn và kéo dài hơn tác dụng giảm đau, do đó không được uống bổ sung chỉ vì chưa cảm nhận tác dụng ngay.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối sau đường uống được báo cáo trong nhãn thuốc khoảng 36–100%. Ảnh hưởng của thức ăn đối với sinh khả dụng chưa được đánh giá đầy đủ trong nhãn được tham khảo.

Giai đoạn II: Phân bố

Methadone là chất thân lipid, có thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 1–8 L/kg. Khoảng 85–90% thuốc gắn với alpha-1-acid glycoprotein. Methadone được ghi nhận trong nước bọt, sữa mẹ, nước ối và huyết tương dây rốn.

Thuốc có thể lưu giữ tại gan và các mô, sau đó được giải phóng chậm, góp phần kéo dài tác dụng và nguy cơ tích lũy.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Methadone được chuyển hóa chủ yếu bằng phản ứng N-demethyl hóa thành chất chuyển hóa không hoạt tính EDDP. Các enzym được nhãn thuốc đề cập gồm CYP3A4, CYP2B6, CYP2C19, CYP2C9 và CYP2D6.

Thuốc ức chế hoặc cảm ứng các enzym này có thể làm thay đổi nồng độ methadone, gây độc tính hoặc xuất hiện triệu chứng cai.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau quá trình chuyển hóa rộng, methadone và các chất chuyển hóa được thải trừ qua cả nước tiểu và phân. Mức độ bài tiết qua thận thay đổi giữa từng người; pH đường tiết niệu cũng có thể ảnh hưởng đến sự phân bố và thải trừ thuốc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của methadone được báo cáo khoảng 8–59 giờ và có sự khác biệt lớn giữa các cá thể. Trong khi đó, tác dụng giảm đau sau một liều có thể chỉ kéo dài khoảng 4–8 giờ.

Sự chênh lệch này giải thích vì sao thuốc có thể tích lũy và gây ức chế hô hấp dù tác dụng giảm đau đã giảm.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trong huyết tương sau dùng nhiều liều được báo cáo dao động rất rộng, khoảng 1,4–126 L/giờ. Số liệu này không được dùng để tự tính liều cho người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng nồng độ và nguy cơ tích lũy methadone gồm:

  • Khác biệt cá thể về hấp thu và chuyển hóa.
  • Liều, tần suất dùng và thời gian điều trị.
  • Suy gan hoặc suy thận.
  • Tuổi cao, thể trạng suy kiệt hoặc bệnh nặng.
  • Thai kỳ.
  • pH đường tiết niệu.
  • Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4, CYP2B6, CYP2C19, CYP2C9 và CYP2D6.
  • Ngừng hoặc bắt đầu một thuốc tương tác trong thời gian điều trị.
  • Dùng đồng thời rượu hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Methadone hydrochloride

Methadone là thuốc chủ vận opioid toàn phần. Trong điều trị rối loạn sử dụng opioid, thuốc được xếp vào nhóm điều trị duy trì bằng thuốc chủ vận opioid. WHO định nghĩa phương pháp này là sử dụng thuốc chủ vận đã được đánh giá nghiêm ngặt, do nhân viên chuyên môn thực hiện trong thực hành y khoa được công nhận nhằm đạt các mục tiêu điều trị xác định.

Trong phân loại ATC cho điều trị lệ thuộc opioid, methadone mang mã N07BC02.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Methadone chủ yếu phát huy tác dụng bằng cách gắn và hoạt hóa thụ thể μ-opioid trong hệ thần kinh trung ương. Hoạt hóa thụ thể này tạo tác dụng giảm đau, an thần, giảm triệu chứng cai opioid và ức chế hô hấp.

Một số dữ liệu cho thấy methadone có hoạt tính đối kháng thụ thể N-methyl-D-aspartate, nhưng ý nghĩa lâm sàng của cơ chế này chưa được xác định đầy đủ trong nhãn thuốc.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Methadone có thể làm giảm đau, giảm ho, gây co đồng tử, giảm nhu động tiêu hóa, an thần và ức chế hô hấp. Mức độ tác dụng liên quan đến nồng độ thuốc nhưng thay đổi đáng kể giữa từng người.

Tác dụng ức chế hô hấp đạt đỉnh muộn và tồn tại lâu hơn tác dụng giảm đau. Sau khi dùng lặp lại, thuốc tích lũy trong cơ thể; nồng độ ổn định và tác dụng đầy đủ thường chưa đạt trước ít nhất 3–5 ngày, đôi khi lâu hơn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Methadone hydrochloride

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Methadone hydrochloride

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Methadone hydrochloride

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlordiazepoxide

Phối hợp chlordiazepoxide với opioid làm tăng mạnh ức chế thần kinh trung ương và hô hấp, có thể gây an thần sâu, suy hô hấp, hôn mê và tử vong.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học cộng hợp tại các hệ kiểm soát hô hấp ở thần kinh trung ương: chlordiazepoxide tăng dẫn truyền GABA-A, còn opioid chủ yếu tác động trên thụ thể µ.

Ảnh hưởng:

Buồn ngủ sâu, giảm mức độ tỉnh táo, giảm thông khí, giảm oxy máu, hôn mê hoặc tử vong. Nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi, suy hô hấp, dùng liều cao hoặc có thêm chất ức chế thần kinh trung ương.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên phương án thay thế. Chỉ phối hợp khi lựa chọn khác không phù hợp; dùng liều hiệu quả thấp nhất và thời gian ngắn nhất, chỉnh liều thận trọng và tư vấn người bệnh/người chăm sóc.

Nhịp thở, SpO2, mức độ an thần, tri giác, dấu hiệu giảm thông khí hoặc khó đánh thức.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride capsule | Boxed Warning; Warnings and Precautions; Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=dd5f82b0-5a56-4728-941a-c8c2a0d51cc4 | Kiểm tra ngày 2026-08-04
emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Methadone hydrochloride

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *