Methadone hydrochloride là dạng muối hydrochloride của methadone, một thuốc chủ vận thụ thể μ-opioid có tác dụng kéo dài. Thuốc được sử dụng trong điều trị cai nghiện, điều trị duy trì cho người lệ thuộc opioid và, với một số chế phẩm, kiểm soát đau nặng kéo dài khi các lựa chọn khác không đáp ứng đầy đủ. WHO tiếp tục khuyến nghị mạnh điều trị duy trì bằng thuốc chủ vận opioid với methadone hoặc buprenorphine đường uống cho người lệ thuộc opioid. Methadone có thời gian bán thải dài, tích lũy đáng kể và mức đáp ứng khác nhau giữa từng người. Thuốc có thể gây ức chế hô hấp gây tử vong, kéo dài khoảng QT, loạn nhịp xoắn đỉnh, lệ thuộc thể chất và quá liều nếu dùng sai. Tại Việt Nam, điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế được thực hiện trong khuôn khổ pháp lý và dịch vụ y tế chuyên môn. Người bệnh không được tự mua, tự chia liều, tự tăng giảm liều hoặc dùng thuốc của người khác.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Methadone hydrochloride, dạng muối của methadone.
- Nhóm dược lý: Thuốc chủ vận opioid toàn phần, tác dụng kéo dài.
- Mã ATC: N07BC02, nhóm thuốc dùng trong điều trị lệ thuộc opioid.
- Chỉ định chính: Điều trị cai nghiện và duy trì ở người lệ thuộc opioid; một số viên uống còn được phê duyệt cho đau nặng, kéo dài khi lựa chọn khác không phù hợp.
- Nguy cơ quan trọng: Ức chế hô hấp, quá liều, kéo dài QT, xoắn đỉnh, an thần sâu, lệ thuộc thể chất và hội chứng cai khi ngừng đột ngột.
- Tương tác nguy hiểm: Rượu, benzodiazepine, thuốc ức chế thần kinh trung ương, thuốc tác động CYP và thuốc kéo dài QT.
- Nguyên tắc sử dụng: Liều phải được cá thể hóa, khởi đầu và điều chỉnh dưới giám sát chuyên môn; không tự áp dụng liều tham khảo.
- Quản lý tại Việt Nam: Điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng methadone thuộc dịch vụ y tế được quản lý theo quy định hiện hành.
Hoạt chất Methadone hydrochloride là gì?
Methadone hydrochloride là dạng muối của methadone, một opioid tổng hợp tác dụng kéo dài. Thuốc chủ vận thụ thể μ-opioid, giúp giảm triệu chứng cai và cảm giác thèm opioid trong điều trị lệ thuộc opioid; thuốc cũng có tác dụng giảm đau.
Methadone vẫn có khả năng gây lệ thuộc, lạm dụng, quá liều và tử vong. Việc sử dụng trong điều trị lệ thuộc opioid không có nghĩa thuốc không còn mang đặc tính của opioid.
Methadone hydrochloride
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Methadone hydrochloride |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Methadone hydrochloride |
| Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM) | Methadone hydrochloride |
| Tên IUPAC | 6-(dimethylamino)-4,4-diphenylheptan-3-one;hydrochloride |
| Tên hóa học khác | 3-Heptanone, 6-(dimethylamino)-4,4-diphenyl-, hydrochloride | 6-(Dimethylamino)-4,4-diphenyl-3-heptanone hydrochloride |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Methadone HCl; methadone hydroclorid; methadone hydrochloride USP. Hoạt chất có tác dụng dược lý là methadone. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Methadoni hydrochloridum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1095-90-5 |
|---|---|
| UNII | 229809935B |
| PubChem CID | 14184 |
| RxNorm CUI | 218337 |
Dược động học của Methadone hydrochloride
Sau khi uống, sinh khả dụng của methadone thay đổi rộng và nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–7,5 giờ. Thuốc phân bố rộng, gắn mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa chủ yếu tại gan thành các chất chuyển hóa không còn hoạt tính và được thải qua nước tiểu cùng phân. Độ thanh thải và thời gian bán thải khác nhau rất lớn giữa từng người, làm tăng nguy cơ tích lũy khi dùng lặp lại.
Giai đoạn I: Hấp thu
Methadone được hấp thu qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt trong khoảng 1–7,5 giờ sau uống, nhưng mức hấp thu có thể khác nhau đáng kể giữa các cá thể.
Tác dụng ức chế hô hấp có thể đạt đỉnh muộn hơn và kéo dài hơn tác dụng giảm đau, do đó không được uống bổ sung chỉ vì chưa cảm nhận tác dụng ngay.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau đường uống được báo cáo trong nhãn thuốc khoảng 36–100%. Ảnh hưởng của thức ăn đối với sinh khả dụng chưa được đánh giá đầy đủ trong nhãn được tham khảo. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Methadone là chất thân lipid, có thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 1–8 L/kg. Khoảng 85–90% thuốc gắn với alpha-1-acid glycoprotein. Methadone được ghi nhận trong nước bọt, sữa mẹ, nước ối và huyết tương dây rốn.
Thuốc có thể lưu giữ tại gan và các mô, sau đó được giải phóng chậm, góp phần kéo dài tác dụng và nguy cơ tích lũy.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Methadone được chuyển hóa chủ yếu bằng phản ứng N-demethyl hóa thành chất chuyển hóa không hoạt tính EDDP. Các enzym được nhãn thuốc đề cập gồm CYP3A4, CYP2B6, CYP2C19, CYP2C9 và CYP2D6.
Thuốc ức chế hoặc cảm ứng các enzym này có thể làm thay đổi nồng độ methadone, gây độc tính hoặc xuất hiện triệu chứng cai.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau quá trình chuyển hóa rộng, methadone và các chất chuyển hóa được thải trừ qua cả nước tiểu và phân. Mức độ bài tiết qua thận thay đổi giữa từng người; pH đường tiết niệu cũng có thể ảnh hưởng đến sự phân bố và thải trừ thuốc.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của methadone được báo cáo khoảng 8–59 giờ và có sự khác biệt lớn giữa các cá thể. Trong khi đó, tác dụng giảm đau sau một liều có thể chỉ kéo dài khoảng 4–8 giờ. Sự chênh lệch này giải thích vì sao thuốc có thể tích lũy và gây ức chế hô hấp dù tác dụng giảm đau đã giảm. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải biểu kiến trong huyết tương sau dùng nhiều liều được báo cáo dao động rất rộng, khoảng 1,4–126 L/giờ. Số liệu này không được dùng để tự tính liều cho người bệnh. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng nồng độ và nguy cơ tích lũy methadone gồm:
- Khác biệt cá thể về hấp thu và chuyển hóa.
- Liều, tần suất dùng và thời gian điều trị.
- Suy gan hoặc suy thận.
- Tuổi cao, thể trạng suy kiệt hoặc bệnh nặng.
- Thai kỳ.
- pH đường tiết niệu.
- Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4, CYP2B6, CYP2C19, CYP2C9 và CYP2D6.
- Ngừng hoặc bắt đầu một thuốc tương tác trong thời gian điều trị.
- Dùng đồng thời rượu hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Methadone hydrochloride
Methadone là thuốc chủ vận opioid toàn phần. Trong điều trị rối loạn sử dụng opioid, thuốc được xếp vào nhóm điều trị duy trì bằng thuốc chủ vận opioid. WHO định nghĩa phương pháp này là sử dụng thuốc chủ vận đã được đánh giá nghiêm ngặt, do nhân viên chuyên môn thực hiện trong thực hành y khoa được công nhận nhằm đạt các mục tiêu điều trị xác định.
Trong phân loại ATC cho điều trị lệ thuộc opioid, methadone mang mã N07BC02.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Methadone chủ yếu phát huy tác dụng bằng cách gắn và hoạt hóa thụ thể μ-opioid trong hệ thần kinh trung ương. Hoạt hóa thụ thể này tạo tác dụng giảm đau, an thần, giảm triệu chứng cai opioid và ức chế hô hấp.
Một số dữ liệu cho thấy methadone có hoạt tính đối kháng thụ thể N-methyl-D-aspartate, nhưng ý nghĩa lâm sàng của cơ chế này chưa được xác định đầy đủ trong nhãn thuốc.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Methadone có thể làm giảm đau, giảm ho, gây co đồng tử, giảm nhu động tiêu hóa, an thần và ức chế hô hấp. Mức độ tác dụng liên quan đến nồng độ thuốc nhưng thay đổi đáng kể giữa từng người.
Tác dụng ức chế hô hấp đạt đỉnh muộn và tồn tại lâu hơn tác dụng giảm đau. Sau khi dùng lặp lại, thuốc tích lũy trong cơ thể; nồng độ ổn định và tác dụng đầy đủ thường chưa đạt trước ít nhất 3–5 ngày, đôi khi lâu hơn.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Methadone hydrochloride
Theo nhãn viên Methadone hydrochloride được tham khảo, các chỉ định được phê duyệt gồm:
- Kiểm soát đau nặng và kéo dài cần sử dụng opioid, khi các lựa chọn thay thế không mang lại hiệu quả đầy đủ, không dung nạp hoặc không phù hợp. Thuốc không được chỉ định như thuốc giảm đau dùng khi cần.
- Điều trị cai nghiện opioid.
- Điều trị duy trì lệ thuộc opioid, kết hợp với các dịch vụ y tế và hỗ trợ xã hội phù hợp.
Dung dịch uống đậm đặc METHADOSE được phê duyệt cho điều trị cai nghiện và điều trị duy trì lệ thuộc opioid, không có chỉ định giảm đau trong nhãn này.
WHO tiếp tục khuyến nghị mạnh điều trị duy trì bằng methadone hoặc buprenorphine đường uống cho người lệ thuộc opioid.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều Methadone hydrochloride phải được xác định riêng cho từng người. Không thể chuyển đổi cơ học từ một opioid khác sang methadone vì mối tương quan liều không tuyến tính, dược động học biến thiên lớn và nguy cơ quá liều cao.
Theo nhãn thuốc Hoa Kỳ đối với điều trị cai nghiện hoặc duy trì lệ thuộc opioid:
- Liều đầu thường được giám sát trực tiếp khi người bệnh có biểu hiện cai và không có dấu hiệu an thần hoặc ngộ độc.
- Liều khởi đầu đơn 20–30 mg thường có thể kiểm soát triệu chứng cai; liều ban đầu không vượt quá 30 mg.
- Sau khi đánh giá lại trong khoảng 2–4 giờ, có thể bổ sung 5–10 mg nếu triệu chứng cai chưa được kiểm soát hoặc xuất hiện trở lại.
- Tổng liều ngày đầu thông thường không vượt quá 40 mg.
- Khi điều trị duy trì, ổn định lâm sàng thường đạt ở khoảng 80–120 mg/ngày, nhưng liều thực tế phải dựa trên đáp ứng và theo dõi trực tiếp.
Đối với điều trị đau, nhãn yêu cầu bác sĩ có kinh nghiệm về opioid tác dụng kéo dài thực hiện chuyển đổi và điều chỉnh. Tăng liều không nên thường xuyên hơn mỗi 3–5 ngày; một số người có thể cần chờ tới 12 ngày giữa các lần tăng.
Các số liệu trên chỉ phản ánh nhãn thuốc được trích dẫn, không phải hướng dẫn tự dùng. Liều theo phác đồ chuyên môn hiện hành tại Việt Nam.
- Dùng đúng liều, thời điểm và hình thức giám sát do bác sĩ hoặc cơ sở điều trị quy định.
- Dung dịch đậm đặc phải được đo bằng dụng cụ chính xác và pha hoặc cấp phát theo hướng dẫn của cơ sở chuyên môn.
- Không tự uống thêm liều khi cảm thấy tác dụng chưa xuất hiện.
- Không dùng chung thuốc với người khác.
- Không nghiền, hòa tan hoặc tiêm viên thuốc.
- Không tự chuyển từ opioid khác sang methadone.
- Không ngừng đột ngột khi đã dùng kéo dài vì có thể gây hội chứng cai và tăng nguy cơ tái sử dụng opioid.
- Khi quên liều điều trị duy trì, cần liên hệ cơ sở điều trị; không tự uống bù hoặc gộp liều.
- Tránh rượu và không tự phối hợp thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc opioid khác.
Các nội dung theo dõi có thể bao gồm:
- Nhịp thở, độ bão hòa oxy, mức độ tỉnh táo và dấu hiệu an thần.
- Mức độ kiểm soát triệu chứng cai, cảm giác thèm opioid và sử dụng opioid ngoài điều trị.
- Hiệu quả kiểm soát đau khi thuốc được dùng cho chỉ định giảm đau.
- Huyết áp, mạch và dấu hiệu hạ huyết áp.
- Điện tâm đồ, khoảng QT và điện giải ở người có yếu tố nguy cơ.
- Táo bón và các tác dụng không mong muốn đường tiêu hóa.
- Dấu hiệu lạm dụng, sử dụng sai mục đích hoặc chuyển nhượng thuốc.
- Chức năng gan, thận khi có bệnh nền.
- Biểu hiện hạ đường huyết, suy tuyến thượng thận hoặc hội chứng serotonin khi có triệu chứng gợi ý.
- Thay đổi thuốc dùng kèm có khả năng tác động đến enzym CYP.
Cảnh báo và lưu ý về Methadone hydrochloride
Methadone hydrochloride chống chỉ định trong các trường hợp:
- Ức chế hô hấp đáng kể.
- Hen phế quản cấp hoặc nặng trong môi trường không được theo dõi hoặc không có phương tiện hồi sức.
- Tắc nghẽn tiêu hóa đã biết hoặc nghi ngờ, bao gồm liệt ruột.
- Quá mẫn với methadone hoặc thành phần của chế phẩm.
Chống chỉ định và thành phần tá dược phải được kiểm tra trên nhãn của sản phẩm cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp được nhãn thuốc ghi nhận gồm:
- Choáng váng, chóng mặt.
- Buồn ngủ hoặc an thần.
- Buồn nôn, nôn.
- Vã mồ hôi.
- Táo bón.
- Khô miệng.
- Ngứa hoặc phát ban.
- Bí tiểu.
- Yếu, mệt hoặc đau đầu.
- Hạ huyết áp.
- Giảm ham muốn hoặc rối loạn chức năng sinh dục.
Nguy cơ an thần và ức chế hô hấp thường cao hơn khi mới bắt đầu, sau khi tăng liều hoặc khi phối hợp thuốc ức chế thần kinh trung ương.
Các biến cố nghiêm trọng có thể bao gồm:
- Ức chế hô hấp, ngừng thở, hôn mê và tử vong.
- Quá liều do tích lũy hoặc uống nhầm.
- Kéo dài khoảng QT và loạn nhịp xoắn đỉnh.
- Hạ huyết áp nặng, trụy tuần hoàn hoặc ngừng tim.
- Hội chứng serotonin khi phối hợp thuốc serotonergic.
- Suy tuyến thượng thận.
- Co giật hoặc làm nặng rối loạn co giật.
- Hạ đường huyết.
- Tăng cảm giác đau hoặc đau do opioid.
- Hội chứng cai opioid sơ sinh khi phơi nhiễm kéo dài trong thai kỳ.
- Phản ứng quá mẫn nặng.
Đây là các tình trạng cần được nhân viên y tế đánh giá khẩn cấp.
Cần đặc biệt thận trọng ở người:
- Chưa dung nạp opioid.
- Có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, giảm dự trữ hô hấp, thiếu oxy hoặc tăng carbon dioxide.
- Cao tuổi, suy kiệt hoặc thể trạng yếu.
- Có tiền sử kéo dài QT, loạn nhịp, nhịp chậm hoặc bệnh tim.
- Hạ kali máu, hạ magnesi máu hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng dẫn truyền tim.
- Suy gan hoặc suy thận.
- Chấn thương đầu, tăng áp lực nội sọ, u não hoặc rối loạn ý thức.
- Hạ huyết áp, giảm thể tích tuần hoàn hoặc sốc.
- Rối loạn co giật.
- Bệnh đường mật hoặc viêm tụy.
- Rối loạn sử dụng chất, trầm cảm hoặc nguy cơ tự sát.
- Đang dùng benzodiazepine, rượu hay thuốc ức chế thần kinh trung ương khác.
Tác dụng ức chế hô hấp có thể xuất hiện muộn và kéo dài. Việc không còn giảm đau hoặc vẫn còn triệu chứng cai không phải là căn cứ để tự uống thêm thuốc.
Quá liều methadone có thể biểu hiện bằng:
- Thở chậm, thở nông hoặc ngừng thở.
- Ngủ gà sâu, không đánh thức được hoặc hôn mê.
- Đồng tử co nhỏ, dù đồng tử có thể giãn khi thiếu oxy nặng.
- Cơ mềm nhẽo.
- Da lạnh, ẩm.
- Nhịp tim chậm, hạ huyết áp.
- Tắc nghẽn đường thở, phù phổi.
- Hạ đường huyết.
- Trụy tuần hoàn, ngừng tim và tử vong.
Xử trí tại cơ sở y tế tập trung vào bảo đảm đường thở, hỗ trợ thông khí, cung cấp oxy và hỗ trợ tuần hoàn. Naloxone hoặc nalmefene có thể được sử dụng để đảo ngược độc tính opioid. Vì thời gian tác dụng của thuốc giải độc có thể ngắn hơn methadone, người bệnh cần theo dõi kéo dài và có thể phải dùng lặp lại hoặc truyền thuốc giải độc theo đánh giá chuyên môn.
Khi nghi ngờ quá liều, cần gọi cấp cứu ngay; không để người bệnh tự ngủ và không tự gây nôn.
Theo nhãn viên nén được tham khảo:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Cất giữ ở vị trí khóa an toàn, ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
- Không để người khác tiếp cận.
- Thuốc hết hạn hoặc không còn sử dụng phải được xử lý theo hướng dẫn của cơ sở y tế và quy định địa phương.
Điều kiện bảo quản có thể khác giữa các chế phẩm; phải ưu tiên thông tin trên nhãn sản phẩm cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn, hiệu quả và dược động học của viên Methadone hydrochloride ở người dưới 18 tuổi chưa được xác lập trong nhãn được tham khảo.
Uống nhầm chỉ một liều methadone có thể gây quá liều tử vong, đặc biệt ở trẻ em. Thuốc phải được khóa kín và không được để trong chai nước uống, cốc hoặc vật chứa dễ gây nhầm lẫn.
Việc sử dụng methadone cho trẻ em trong bất kỳ tình huống chuyên khoa nào phải theo phác đồ và giám sát của cơ sở y tế có thẩm quyền.
Người từ 65 tuổi trở lên có thể nhạy cảm hơn với methadone và thường có suy giảm chức năng gan, thận, tim hoặc đang dùng nhiều thuốc. Cần lựa chọn liều thận trọng, thường bắt đầu ở mức thấp, điều chỉnh chậm và theo dõi thường xuyên dấu hiệu ức chế thần kinh trung ương cùng hô hấp.
Dữ liệu hiện có trên người chưa cho thấy methadone làm tăng rõ ràng nguy cơ dị tật bẩm sinh lớn do thuốc, nhưng dữ liệu không loại trừ mọi nguy cơ. Sử dụng opioid kéo dài trong thai kỳ có thể gây hội chứng cai opioid sơ sinh; tình trạng này được dự kiến và có thể điều trị nhưng có khả năng đe dọa tính mạng nếu không được nhận biết.
Thai kỳ có thể làm tăng độ thanh thải và rút ngắn thời gian bán thải methadone, vì vậy một số người cần được bác sĩ đánh giá lại lịch dùng. Không được tự tăng liều hoặc chia liều.
Đối với người đang điều trị lệ thuộc opioid, ngừng methadone đột ngột có thể gây cai, tái sử dụng opioid và các nguy cơ cho mẹ cùng thai nhi. Quyết định điều trị phải do bác sĩ sản khoa và bác sĩ chuyên khoa phối hợp. WHO tiếp tục khuyến nghị điều trị duy trì bằng thuốc chủ vận opioid cho người lệ thuộc opioid.
Methadone đi vào sữa mẹ. LactMed ước tính phần lớn trẻ bú mẹ nhận khoảng 1–3% liều của mẹ đã hiệu chỉnh theo cân nặng, một số trường hợp khoảng 5–6%. Bắt đầu methadone sau sinh hoặc tăng liều trên 100 mg/ngày có thể làm tăng nguy cơ an thần và ức chế hô hấp ở trẻ, nhất là trẻ chưa phơi nhiễm trong tử cung.
Người mẹ đã điều trị duy trì ổn định trong thai kỳ thường có thể được khuyến khích cho con bú nếu không có chống chỉ định khác, nhưng quyết định phải dựa trên đánh giá chuyên môn.
Cần theo dõi trẻ về ngủ nhiều bất thường, bú kém, khó thở hoặc mềm nhẽo. Khi có các dấu hiệu này phải đưa trẻ đi cấp cứu. Không ngừng cho bú đột ngột nếu trẻ đã phơi nhiễm kéo dài vì có thể làm xuất hiện hoặc tăng triệu chứng cai.
Dược động học methadone chưa được đánh giá đầy đủ ở người suy gan. Do thuốc được chuyển hóa qua gan, dùng nhiều liều có thể làm tăng phơi nhiễm toàn thân. Nhãn thuốc khuyến cáo bắt đầu với liều thấp hơn, điều chỉnh chậm và theo dõi sát ức chế hô hấp cùng thần kinh trung ương.
Khi đồng thời suy gan và suy thận, cả chuyển hóa lẫn thải trừ methadone có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tích lũy, an thần và ức chế hô hấp. Không có một chế độ hiệu chỉnh liều chung phù hợp cho mọi người. Bác sĩ phải đánh giá từng trường hợp, lựa chọn liều thận trọng và theo dõi kéo dài.
Methadone có thể làm suy giảm khả năng tỉnh táo, phán đoán, phối hợp vận động và phản xạ. Người bệnh không được lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc nguy hiểm cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào và được nhân viên y tế xác nhận tình trạng ổn định.
Nguy cơ suy giảm khả năng vận hành tăng khi mới bắt đầu thuốc, tăng liều hoặc dùng cùng rượu và thuốc an thần.
Tương tác thuốc của Methadone hydrochloride
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlordiazepoxide
Phối hợp chlordiazepoxide với opioid làm tăng mạnh ức chế thần kinh trung ương và hô hấp, có thể gây an thần sâu, suy hô hấp, hôn mê và tử vong. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp tại các hệ kiểm soát hô hấp ở thần kinh trung ương: chlordiazepoxide tăng dẫn truyền GABA-A, còn opioid chủ yếu tác động trên thụ thể µ. Ảnh hưởng: Buồn ngủ sâu, giảm mức độ tỉnh táo, giảm thông khí, giảm oxy máu, hôn mê hoặc tử vong. Nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi, suy hô hấp, dùng liều cao hoặc có thêm chất ức chế thần kinh trung ương. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên phương án thay thế. Chỉ phối hợp khi lựa chọn khác không phù hợp; dùng liều hiệu quả thấp nhất và thời gian ngắn nhất, chỉnh liều thận trọng và tư vấn người bệnh/người chăm sóc. | Nhịp thở, SpO2, mức độ an thần, tri giác, dấu hiệu giảm thông khí hoặc khó đánh thức. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride capsule | Boxed Warning; Warnings and Precautions; Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=dd5f82b0-5a56-4728-941a-c8c2a0d51cc4 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Methadone hydrochloride
Methadone hydrochloride là dạng muối của methadone, một thuốc chủ vận thụ thể μ-opioid tác dụng kéo dài. Thuốc được dùng trong điều trị cai nghiện, điều trị duy trì lệ thuộc opioid và, với một số chế phẩm, kiểm soát đau nặng kéo dài khi các phương án khác không phù hợp.
Thuốc có nguy cơ gây lệ thuộc, ức chế hô hấp, loạn nhịp và quá liều nên phải được quản lý chặt chẽ.
Tại Việt Nam, điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 141/2024/NĐ-CP. Bộ Y tế cũng ban hành Thông tư số 47/2024/TT-BYT về định mức kinh tế – kỹ thuật của dịch vụ điều trị bằng methadone tại đơn vị sự nghiệp công lập.
Người bệnh cần đăng ký, đánh giá và dùng thuốc theo quy trình của cơ sở điều trị; không tự mua hoặc tự xây dựng lịch uống.
Có. Methadone là opioid và có thể gây lệ thuộc thể chất, lạm dụng và rối loạn sử dụng thuốc. Ngừng đột ngột sau khi dùng kéo dài có thể gây hội chứng cai.
Trong điều trị lệ thuộc opioid, thuốc được dùng có kiểm soát nhằm ổn định người bệnh, giảm triệu chứng cai, giảm cảm giác thèm và hỗ trợ mục tiêu điều trị. WHO tiếp tục khuyến nghị phương pháp điều trị duy trì bằng thuốc chủ vận opioid.
Không nên tự phối hợp. Rượu, benzodiazepine, thuốc ngủ, thuốc an thần và các chất ức chế thần kinh trung ương khác có thể làm tăng nguy cơ an thần sâu, ức chế hô hấp, hôn mê và tử vong.
Người đang điều trị cần thông báo đầy đủ tất cả thuốc và chất đang sử dụng. Không tự ngừng benzodiazepine hoặc thuốc kê đơn khác; việc thay đổi phải do bác sĩ hướng dẫn.
Cần gọi cấp cứu khi người dùng methadone có các dấu hiệu như khó đánh thức, thở chậm hoặc ngừng thở, môi tím, đồng tử co nhỏ, cơ mềm nhẽo, da lạnh ẩm, nhịp tim chậm, tụt huyết áp, co giật hoặc mất ý thức.
Naloxone có thể đảo ngược độc tính opioid, nhưng tác dụng của naloxone thường ngắn hơn methadone. Người bệnh vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế và theo dõi kéo dài dù đã tỉnh lại.

