Levodropropizine là thuốc chống ho không opioid, tác động chủ yếu ở ngoại biên trên các đường thần kinh hướng tâm tham gia phản xạ ho. Thuốc được chỉ định theo một số nhãn quản lý để điều trị triệu chứng ho khan hoặc ho kích thích không có đờm. Levodropropizine không điều trị nguyên nhân gây ho và không phù hợp khi người bệnh tăng tiết nhiều dịch phế quản hoặc suy giảm chức năng thanh thải nhầy–lông chuyển. Nhãn Tossevo của Cơ quan Dược phẩm Tây Ban Nha cho phép sử dụng từ 2 tuổi, nhưng trẻ 2–6 tuổi chỉ dùng dưới sự kiểm soát y tế; hướng dẫn NICE lại nhận định bằng chứng đối với thuốc giảm ho nói chung còn hạn chế và chỉ đề cập khả năng tự chăm sóc ở người từ 12 tuổi. Liều dùng thay đổi theo sản phẩm, độ tuổi và cân nặng. Không tự dùng kéo dài, tăng liều hoặc sử dụng để che lấp ho kèm khó thở, đau ngực, sốt cao hay ho ra máu.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc chống ho không opioid, tác động ngoại biên.
- Mã ATC: R05DB27 – thuốc giảm ho khác.
- Chỉ định theo nhãn tham khảo: Điều trị triệu chứng ho khan, ho kích thích hoặc ho không có đờm.
- Không phù hợp: Ho có nhiều đờm, tăng tiết dịch phế quản hoặc suy giảm thanh thải nhầy–lông chuyển.
- Liều người lớn theo nhãn Tossevo: 60 mg mỗi lần, cách 6–8 giờ; không quá 3 lần/ngày.
- Thời gian sử dụng: Không nên quá 7 ngày; ngừng và đánh giá nếu không cải thiện sau 4 ngày theo nhãn tham khảo.
- Tác dụng phụ đáng lưu ý: Buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu, triệu chứng tiêu hóa, đánh trống ngực và phản ứng dị ứng.
- Thai kỳ và cho con bú: Chống chỉ định theo nhãn Tossevo.
- Trẻ dưới 2 tuổi: Chống chỉ định theo nhãn Tossevo.
- Lưu hành tại Việt Nam: Quyết định của Cục Quản lý Dược ghi nhận một số thuốc 6 mg/ml và viên 60 mg; không suy diễn tình trạng cung ứng thực tế.
Hoạt chất Levodropropizine là gì?
Levodropropizine là thuốc giảm ho không opioid, tác động chủ yếu tại ngoại biên bằng cách ức chế các đường thần kinh hướng tâm tham gia tạo phản xạ ho. Thuốc được dùng để giảm triệu chứng ho khan hoặc ho kích thích, không phải thuốc điều trị căn nguyên nhiễm trùng hay bệnh hô hấp.
Levodropropizine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Levodropropizine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Levodropropizine |
| Tên IUPAC | (2S)-3-(4-phenylpiperazin-1-yl)propane-1,2-diol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | S(-)-dropropizine; đồng phân quay trái của dropropizine; (2S)-3-(4-phenylpiperazin-1-yl)propane-1,2-diol |
| Tên Latinh / tên dược điển | levodropropizinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 99291-25-5 |
|---|---|
| UNII | 3O31P6T4G3 |
| PubChem CID | 65859 |
| RxNorm CUI | 52014 |
Dược động học của Levodropropizine
Sau khi uống, Levodropropizine được hấp thu với sinh khả dụng trên 75%, phân bố nhanh, ít gắn protein huyết tương và được chuyển hóa thành các dạng liên hợp cùng para-hydroxylevodropropizine. Thuốc cùng chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua thận. Thời gian bán thải theo nhãn Tossevo khoảng 2 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Levodropropizine được hấp thu nhanh sau khi uống. Nhãn Tossevo không cung cấp thời gian đạt nồng độ đỉnh cụ thể và cho biết ảnh hưởng của thức ăn đến hấp thu chưa được xác định.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống trên 75% theo nhãn Tossevo. Ảnh hưởng của thức ăn đến mức hấp thu chưa được xác định đầy đủ. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố trung bình khoảng 3,4 lít/kg. Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 11–14%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Thuốc được chuyển hóa thành Levodropropizine liên hợp và para-hydroxylevodropropizine ở dạng tự do hoặc liên hợp. Hoạt tính dược lý của các chất chuyển hóa này chưa được xác định rõ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Levodropropizine và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua thận. Trong vòng 48 giờ, lượng thuốc nguyên vẹn và các chất chuyển hóa được bài tiết chiếm khoảng 35% liều đã dùng theo nhãn Tossevo.
| t½ · Thời gian bán thải | Khoảng 2 giờ theo nhãn Tossevo 6 mg/ml. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Levodropropizine
Levodropropizine thuộc nhóm thuốc giảm ho khác, mã ATC R05DB27. Thuốc không gắn với thụ thể opioid theo nhãn tham khảo và có tác dụng an thần thấp hơn dropropizine racemic, nhưng vẫn có thể gây buồn ngủ ở một số người.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Bằng chứng hiện có cho thấy Levodropropizine giảm ho ít nhất một phần bằng tác động ngoại biên, ức chế các đường hướng tâm tham gia phản xạ ho. Cơ chế có thể liên quan đến việc can thiệp vào quá trình giải phóng neuropeptide cảm giác tại đường hô hấp, qua đó làm giảm đáp ứng của các sợi thần kinh nhạy cảm với capsaicin.
Thuốc không gắn với thụ thể beta-adrenergic, muscarinic hoặc opioid theo nhãn Tossevo; một mức ái lực với thụ thể histamine H1 và alpha-adrenergic đã được mô tả. Một số hoạt tính gây tê cục bộ và chống co thắt phế quản chỉ được ghi nhận trong mô hình thực nghiệm, không nên diễn giải thành chỉ định điều trị hen hoặc co thắt phế quản.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng giảm ho bắt đầu khoảng một giờ sau liều điều trị và duy trì trong vài giờ theo nhãn Tossevo. Levodropropizine có tác động ngoại biên nổi trội và tác dụng an thần thấp hơn dropropizine racemic, nhưng không hoàn toàn loại trừ ảnh hưởng thần kinh trung ương.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Levodropropizine
Theo nhãn Tossevo của AEMPS, Levodropropizine được chỉ định điều trị triệu chứng các dạng ho không có đờm, bao gồm ho kích thích hoặc ho do kích thích thần kinh, ở người lớn, thanh thiếu niên và trẻ từ 2 tuổi.
Đây là điều trị triệu chứng. Thuốc không điều trị nguyên nhân gây ho và không thay thế việc chẩn đoán viêm phổi, hen, trào ngược, lao, bệnh tim phổi hoặc các nguyên nhân nghiêm trọng khác.
Các nghiên cứu đã đánh giá Levodropropizine trong nhiều nhóm ho cấp hoặc mạn và so sánh với thuốc giảm ho tác động trung ương. Một phân tích gộp năm 2015 ghi nhận kết quả có lợi về một số chỉ số ho, nhưng kết luận bị giới hạn bởi chất lượng, quy mô và tính không đồng nhất của các nghiên cứu được công bố.
Trong chăm sóc giảm nhẹ, một tổng quan hệ thống nhận thấy số nghiên cứu rất ít và có nguy cơ sai lệch cao, nên chưa đủ cơ sở mở rộng kết luận cho mọi dạng ho do ung thư hoặc bệnh mạn tính. Các ứng dụng ngoài chỉ định được phê duyệt của sản phẩm cụ thể phải được xem là sử dụng ngoài nhãn hoặc đang nghiên cứu.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Tossevo 6 mg/ml tại Tây Ban Nha, không phải liều cá nhân hóa và không tự động áp dụng cho mọi sản phẩm:
- Người lớn: 10 ml, tương đương 60 mg mỗi lần, cách 6–8 giờ; không quá 3 lần trong 24 giờ.
- Trẻ từ 6 tuổi và thanh thiếu niên: 1 mg/kg mỗi lần, cách 6–8 giờ; không quá 3 lần trong 24 giờ và không vượt quá 60 mg mỗi lần.
- Trẻ 2–6 tuổi: chỉ sử dụng dưới sự kiểm soát của bác sĩ.
- Trẻ dưới 2 tuổi: chống chỉ định.
- Không nên dùng quá 7 ngày.
- Nếu triệu chứng nặng hơn hoặc không cải thiện sau 4 ngày, ngừng thuốc và đánh giá lại tình trạng lâm sàng.
Nhãn và liều của sản phẩm được cấp phép tại Việt Nam có thể khác; phải tuân theo đơn thuốc và tờ hướng dẫn sử dụng của đúng sản phẩm.
Dùng bằng đường uống và đo chính xác siro hoặc dung dịch bằng dụng cụ chia liều đi kèm. Nhãn Tossevo hướng dẫn không dùng cùng thức ăn.
Không tự dùng thuốc cho ho có nhiều đờm. Không phối hợp nhiều thuốc ho hoặc cảm lạnh có tác dụng an thần nếu chưa kiểm tra thành phần. Không tự tăng liều, rút ngắn khoảng cách giữa các liều hoặc sử dụng kéo dài để che lấp triệu chứng.
Không có yêu cầu theo dõi nồng độ thuốc thường quy. Cần theo dõi:
- Mức độ và thời gian ho.
- Lượng đờm và khả năng khạc đờm.
- Buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm tỉnh táo.
- Phát ban, mề đay, phù hoặc khó thở.
- Đánh trống ngực, đau ngực và triệu chứng tiêu hóa.
Theo nhãn Tossevo, cần ngừng và đánh giá nếu không cải thiện sau 4 ngày. NICE khuyến cáo đánh giá lại khi ho nặng lên nhanh, người bệnh trở nên rất mệt hoặc có dấu hiệu gợi ý viêm phổi, suy tim phổi, nhiễm khuẩn huyết hay nguyên nhân nghiêm trọng khác.
Cảnh báo và lưu ý về Levodropropizine
Theo nhãn Tossevo, chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với Levodropropizine hoặc bất kỳ tá dược nào.
- Tăng tiết dịch phế quản.
- Suy giảm chức năng thanh thải nhầy–lông chuyển, như hội chứng Kartagener hoặc rối loạn vận động lông chuyển phế quản.
- Phụ nữ mang thai.
- Phụ nữ cho con bú.
- Trẻ dưới 2 tuổi.
Chống chỉ định và tá dược có thể khác giữa các sản phẩm; cần kiểm tra đúng tờ hướng dẫn sử dụng.
Nhãn Tossevo ghi nhận các tác dụng không mong muốn gồm:
- Mệt mỏi, suy nhược, vụng về hoặc giảm phối hợp.
- Buồn ngủ, đau đầu, chóng mặt.
- Rối loạn thị giác.
- Đánh trống ngực hoặc đau vùng trước tim.
- Khó thở.
- Buồn nôn, ợ nóng, khó tiêu, tiêu chảy, nôn và đau bụng.
- Phản ứng dị ứng trên da.
Không phải người dùng nào cũng gặp các phản ứng trên. Tần suất và thành phần tá dược khác nhau giữa các sản phẩm.
Phản ứng quá mẫn nặng và phản vệ có thể xảy ra nhưng chưa xác định được tần suất chính xác. Một báo cáo chuỗi ca năm 2017 mô tả ba bệnh nhân xuất hiện mề đay toàn thân, khó thở và trụy tuần hoàn sau khi dùng thuốc cảm có Levodropropizine; tác nhân được xác nhận bằng các xét nghiệm dị ứng thích hợp.
Cần cấp cứu ngay khi xuất hiện khó thở, khò khè, phù môi–lưỡi–họng, mề đay lan rộng, chóng mặt nhiều, ngất hoặc tụt huyết áp.
- Levodropropizine chỉ giảm triệu chứng, không điều trị nguyên nhân ho.
- Không dùng để ức chế ho có nhiều đờm hoặc khi chức năng thanh thải nhầy–lông chuyển suy giảm.
- Cần đánh giá thận trọng ở người suy gan, suy thận và người mắc đái tháo đường.
- Siro có thể chứa lượng đường đáng kể; Tossevo chứa 3,5 g sucrose trong mỗi 10 ml.
- Một số tá dược paraben có thể gây phản ứng dị ứng, kể cả phản ứng xuất hiện muộn.
- Ho kèm khó thở, đau ngực, tím tái, ho ra máu, sốt cao, lú lẫn hoặc suy kiệt cần được khám ngay.
- Ho kéo dài hoặc tái diễn cần tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tự dùng thuốc giảm ho.
Nhãn Tossevo cho biết chưa ghi nhận tác dụng bất lợi đáng kể sau liều đơn 240 mg hoặc 120 mg ba lần mỗi ngày trong tám ngày trong dữ liệu được mô tả. Khi quá liều, có thể xuất hiện nhịp tim nhanh nhẹ và thoáng qua.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu được xác minh. Khi uống nhầm hoặc dùng quá liều, không tự gây nôn; cần liên hệ cơ sở y tế, đặc biệt khi người dùng là trẻ em hoặc có buồn ngủ nhiều, đánh trống ngực, khó thở hay rối loạn ý thức. Phác đồ xử trí chuyên môn cụ thể.
Bảo quản theo nhãn của đúng sản phẩm. Đối với Tossevo 6 mg/ml, nhãn hướng dẫn bảo quản không quá 25°C; hạn dùng sau lần mở đầu tiên là sáu tuần.
Điều kiện này không tự động áp dụng cho viên nén hoặc các dung dịch uống khác. Không dùng thuốc quá hạn, biến màu, có kết tủa bất thường hoặc không còn bao bì nhận diện.
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn Tossevo, trẻ dưới 2 tuổi chống chỉ định; trẻ 2–6 tuổi chỉ dùng dưới sự kiểm soát y tế; trẻ từ 6 tuổi có thể dùng liều tính theo cân nặng trong giới hạn của nhãn.
NICE không đánh giá riêng Levodropropizine và chỉ nhận định thuốc giảm ho không chứa codeine có bằng chứng lợi ích hạn chế, có thể được cân nhắc trong tự chăm sóc cho người từ 12 tuổi không ho kéo dài và không tăng tiết dịch. Đây là khác biệt giữa nhãn thuốc tại một quốc gia và hướng dẫn chung, không nên dùng để tự xác định liều cho trẻ.
Không sử dụng thìa ăn thông thường để đo siro. Trẻ ho kèm thở nhanh, rút lõm ngực, tím tái, ngủ li bì, bỏ bú hoặc sốt cao cần được khám ngay.
Nhãn Tossevo cho biết dược động học không thay đổi đáng kể ở người cao tuổi nên thường không cần điều chỉnh chế độ liều chỉ dựa trên tuổi. Tuy nhiên, cần đánh giá bệnh đồng mắc, chức năng gan thận, nguy cơ buồn ngủ, té ngã và các thuốc an thần đang sử dụng.
Chống chỉ định theo nhãn Tossevo. Chưa có dữ liệu đầy đủ về việc sử dụng Levodropropizine ở phụ nữ mang thai; dữ liệu độc tính sinh sản trên động vật được đánh giá là chưa đầy đủ. Thuốc qua nhau thai ở chuột và không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai hoặc đang dự định mang thai.
Chống chỉ định theo nhãn Tossevo. Nhãn ghi nhận Levodropropizine được bài tiết vào sữa và khuyến cáo không sử dụng trong thời kỳ cho con bú. Không tự ý ngừng cho bú hoặc dùng thuốc; cần trao đổi với bác sĩ để lựa chọn biện pháp phù hợp.
Nhãn Tossevo yêu cầu đánh giá việc sử dụng ở người suy gan nhưng không cung cấp chế độ hiệu chỉnh liều cụ thể. Liều dùng trong suy gan. Chỉ sử dụng khi bác sĩ đã cân nhắc lợi ích và nguy cơ.
Thuốc và chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua thận. Nhãn Tossevo yêu cầu đánh giá thận trọng ở người suy thận nhưng không đưa ra mức hiệu chỉnh liều cụ thể. Liều theo độ thanh thải creatinine hoặc mức lọc cầu thận.
Levodropropizine hiếm khi gây buồn ngủ. Khi xuất hiện buồn ngủ, chóng mặt, rối loạn thị giác hoặc giảm tỉnh táo, không lái xe, vận hành máy móc hay thực hiện công việc nguy hiểm.
Tương tác thuốc của Levodropropizine
Dùng đồng thời với thuốc an thần có thể làm tăng tác dụng an thần, đặc biệt ở người nhạy cảm. Nhóm cần thận trọng có thể gồm thuốc ngủ, benzodiazepine, opioid, thuốc kháng histamine gây buồn ngủ và các thuốc tác động ức chế thần kinh trung ương khác.
Dữ liệu tương tác cụ thể với từng hoạt chất và tương tác dược động học qua enzyme chuyển hóa. Người đang sử dụng thuốc kê đơn cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi phối hợp.
Thắc mắc về hoạt chất Levodropropizine
Levodropropizine là thuốc giảm ho không opioid, tác động chủ yếu ở ngoại biên trên các đường thần kinh tham gia phản xạ ho. Thuốc được dùng để giảm triệu chứng ho khan hoặc ho kích thích theo chỉ định và nhãn của sản phẩm cụ thể.
Thuốc được chỉ định cho ho khan hoặc ho không có đờm theo nhãn Tossevo. Không dùng khi tăng tiết nhiều dịch phế quản hoặc suy giảm khả năng thanh thải chất nhầy vì ức chế ho có thể làm ứ đọng dịch tiết.
Có thể. Levodropropizine có tác dụng an thần thấp hơn dropropizine racemic nhưng nhãn vẫn ghi nhận buồn ngủ, chóng mặt và giảm phối hợp. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu gặp các triệu chứng này.
Điều này phụ thuộc nhãn của từng sản phẩm. Nhãn Tossevo chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi và yêu cầu trẻ 2–6 tuổi chỉ dùng dưới sự kiểm soát y tế. Liều cho trẻ lớn hơn được tính theo cân nặng, do đó cha mẹ không nên tự tính hoặc dùng đơn thuốc cũ.
Theo nhãn Tossevo, không nên dùng quá 7 ngày. Nếu ho nặng hơn hoặc không cải thiện sau 4 ngày, phải ngừng thuốc và đánh giá lại tình trạng lâm sàng. Ho kéo dài không nên được che lấp bằng việc tiếp tục tự dùng thuốc giảm ho.

