Lactoferrin, còn gọi là lactotransferrin, là một glycoprotein thuộc họ transferrin có khả năng gắn sắt. Protein này hiện diện nhiều trong sữa non, sữa mẹ và các dịch tiết như nước mắt, nước bọt, dịch mũi; đồng thời được dự trữ trong một số tế bào miễn dịch. Lactoferrin tham gia kiểm soát sắt tại bề mặt niêm mạc và có các hoạt tính kháng vi sinh vật, điều hòa viêm và miễn dịch được quan sát trong nghiên cứu thực nghiệm.
Sản phẩm bổ sung thường chứa lactoferrin từ sữa bò, trong khi một số nguyên liệu mới được sản xuất bằng công nghệ tái tổ hợp. FDA và EFSA đã đánh giá một số nguyên liệu lactoferrin cụ thể như thành phần thực phẩm trong các điều kiện sử dụng nhất định; kết luận này không đồng nghĩa lactoferrin được phê duyệt như thuốc điều trị bệnh.
Nội dung chính
- Bản chất: Lactoferrin là glycoprotein gắn sắt thuộc họ transferrin, có nhiều trong sữa và dịch tiết niêm mạc.
- Nguồn sản phẩm: Chủ yếu là bovine lactoferrin từ sữa bò; ngoài ra có lactoferrin người hoặc bò được sản xuất tái tổ hợp.
- Công dụng được quản lý: Một số nguyên liệu được đánh giá để sử dụng trong thực phẩm, thực phẩm bổ sung hoặc sữa công thức theo điều kiện cụ thể.
- Chỉ định điều trị: Chưa có chỉ định điều trị thường quy được xác lập cho sản phẩm bổ sung lactoferrin. FDA ghi nhận bovine lactoferrin phòng viêm ruột hoại tử có chỉ định thuốc hiếm nhưng chưa được phê duyệt cho chỉ định này.
- Trẻ sinh non: Tổng quan Cochrane ghi nhận tín hiệu giảm nhiễm khuẩn huyết muộn với độ chắc chắn thấp, nhưng thử nghiệm ELFIN quy mô lớn không chứng minh lợi ích.
- Thiếu máu thiếu sắt: Một số nghiên cứu và phân tích gộp cho kết quả thuận lợi, nhưng sản phẩm và phương pháp nghiên cứu không đồng nhất; chưa thay thế phác đồ bổ sung sắt chuẩn.
- An toàn: Nhìn chung dung nạp tương đối tốt trong các nghiên cứu, nhưng có thể gây khó chịu tiêu hóa và phản ứng dị ứng, đặc biệt với lactoferrin nguồn sữa bò.
- Khuyến cáo: Không tự dùng lactoferrin để điều trị thiếu máu, nhiễm trùng hoặc bệnh ở trẻ sơ sinh.
- Các kết luận trên dựa trên hồ sơ quản lý thực phẩm và bằng chứng lâm sàng hiện có, không phải lời khẳng định lactoferrin có tác dụng phòng hoặc chữa bệnh cho mọi đối tượng.
Hoạt chất Lactoferrin là gì?
Lactoferrin là một protein gắn sắt thuộc họ transferrin, được cơ thể tiết ra tại nhiều bề mặt niêm mạc và dự trữ trong bạch cầu trung tính. Protein này góp phần điều hòa lượng sắt tự do, hỗ trợ hàng rào niêm mạc và tham gia đáp ứng miễn dịch bẩm sinh.
Lactoferrin không phải kháng sinh, vaccine, vitamin hoặc thuốc bổ sắt thông thường. Các sản phẩm lactoferrin có thể khác nhau đáng kể về nguồn gốc, độ tinh khiết và hàm lượng sắt gắn với protein.
Lactoferrin
INN Lactoferrin; Lactotransferrin.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lactoferrin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lactoferrin; Lactotransferrin. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | LTF; LF; human lactoferrin; bovine lactoferrin; recombinant human lactoferrin; recombinant bovine lactoferrin; apolactoferrin đối với dạng ít hoặc không bão hòa sắt; hololactoferrin đối với dạng bão hòa sắt.; Talactoferrin alfa là tên của một dạng lactoferrin người tái tổ hợp đã được nghiên cứu lâm sàng, không đồng nghĩa với mọi sản phẩm lactoferrin trên thị trường. |
| Tên viết tắt | Lf |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Chưa xác minh |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | Không có |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh |
Dược động học của Lactoferrin
Dược động học của lactoferrin phụ thuộc lớn vào nguồn protein, mức glycosyl hóa, độ bão hòa sắt, công thức bảo vệ protein, tuổi người dùng và chức năng đường tiêu hóa.
Ở người trưởng thành, lactoferrin uống vào phần lớn chịu tác động của acid và enzym tiêu hóa, tạo thành các peptide và acid amin. Một nghiên cứu ở phụ nữ có mở thông hồi tràng cho thấy lactoferrin người uống bị tiêu hóa và bài tiết trong phần trên của đường tiêu hóa.
Do đó, tác dụng của lactoferrin đường uống có thể chủ yếu xảy ra tại lòng ruột hoặc niêm mạc, thay vì đạt nồng độ protein nguyên vẹn cao trong máu. Các thông số dược động học toàn thân chưa được chuẩn hóa.
Giai đoạn I: Hấp thu
Lactoferrin uống được tiếp xúc với pepsin tại dạ dày và protease tại ruột, tạo các đoạn peptide, trong đó một số peptide có hoạt tính sinh học trong nghiên cứu thực nghiệm.
Mức hấp thu protein lactoferrin nguyên vẹn có thể cao hơn ở trẻ sơ sinh do hệ tiêu hóa chưa trưởng thành, nhưng dữ liệu định lượng và ý nghĩa lâm sàng còn hạn chế. Không nên sử dụng giả định này để tự tính liều cho trẻ.
| F · Sinh khả dụng | Chưa có giá trị sinh khả dụng tuyệt đối thống nhất cho lactoferrin uống ở người. Protein nguyên vẹn có khả năng hấp thu toàn thân hạn chế ở người trưởng thành do bị phân giải trong đường tiêu hóa. Công nghệ bao vi nang hoặc công thức kháng acid có thể làm thay đổi lượng protein còn nguyên vẹn đến ruột, nhưng chưa có tiêu chuẩn quy đổi sinh khả dụng giữa các sản phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Lactoferrin nội sinh được tìm thấy trong sữa mẹ, sữa non, nước mắt, nước bọt, dịch mũi, dịch sinh dục và các hạt thứ cấp của bạch cầu trung tính.
Dữ liệu về thể tích phân bố và mức phân bố mô sau khi uống lactoferrin ngoại sinh ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Lactoferrin được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình phân giải protein thành peptide và acid amin trong đường tiêu hóa hoặc trong hệ thống tiêu thể của tế bào.
Quá trình tiêu hóa có thể tạo các peptide như lactoferricin. Hoạt tính được quan sát của các peptide này trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa chúng đạt nồng độ điều trị sau khi uống sản phẩm thông thường.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các peptide và acid amin tạo ra từ quá trình tiêu hóa lactoferrin được sử dụng trong chuyển hóa protein hoặc tiếp tục phân giải và đào thải theo các con đường sinh lý thông thường.
Dữ liệu về tỷ lệ lactoferrin nguyên vẹn bài tiết qua nước tiểu hoặc phân sau sử dụng đường uống ở người trưởng thành.
| t½ · Thời gian bán thải | Chưa có thời gian bán thải toàn thân được xác lập để hướng dẫn sử dụng lactoferrin đường uống. Không nên sử dụng số liệu bán thải từ động vật, lactoferrin biến đổi hoặc đường tiêm để quyết định khoảng cách liều của sản phẩm bổ sung. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Chưa có giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa cho lactoferrin uống. Các thông số từ lactoferrin tái tổ hợp dùng trong nghiên cứu hoặc từ đường tiêm không được tự động áp dụng cho bovine lactoferrin dạng thực phẩm bổ sung. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến độ bền, hấp thu và tác dụng của lactoferrin gồm:
- Nguồn lactoferrin: người, bò hoặc tái tổ hợp.
- Mức glycosyl hóa và mức bão hòa sắt.
- Nhiệt độ và quy trình chế biến.
- Độ acid của dạ dày và hoạt tính enzym tiêu hóa.
- Tuổi, đặc biệt sự khác biệt giữa trẻ sơ sinh và người trưởng thành.
- Dạng bao vi nang hoặc công nghệ bảo vệ protein.
- Dùng cùng thức ăn, sữa, khoáng chất hoặc protein khác.
- Tình trạng viêm và tính toàn vẹn của niêm mạc ruột.
Mức ảnh hưởng cụ thể của từng yếu tố chưa được chuẩn hóa giữa các chế phẩm.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lactoferrin
Về cấu trúc, lactoferrin thuộc họ transferrin nhưng có đặc tính gắn sắt và phân bố sinh học khác transferrin huyết thanh.
Có thể phân loại lactoferrin theo nguồn:
- Human lactoferrin: lactoferrin tự nhiên của người.
- Bovine lactoferrin: lactoferrin được phân lập từ sữa bò hoặc whey.
- Recombinant human lactoferrin: protein có trình tự tương ứng lactoferrin người, được sản xuất bằng hệ thống sinh học.
- Recombinant bovine lactoferrin: protein bò được sản xuất bằng công nghệ tái tổ hợp.
- Apolactoferrin: dạng có mức bão hòa sắt thấp.
- Hololactoferrin: dạng bão hòa sắt cao.
Các dạng này không được coi là tương đương hoàn toàn về hàm lượng, hoạt tính và bằng chứng lâm sàng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Các cơ chế sinh học được nghiên cứu của lactoferrin gồm:
- Gắn sắt tự do, làm giảm lượng sắt sẵn có cho một số vi sinh vật.
- Tương tác với thành tế bào hoặc màng của một số vi khuẩn trong nghiên cứu in vitro.
- Gắn với lipopolysaccharide và một số phân tử bề mặt tế bào.
- Hỗ trợ tính toàn vẹn của hàng rào niêm mạc.
- Điều hòa sự hoạt hóa, biệt hóa và đáp ứng của một số tế bào miễn dịch.
- Ảnh hưởng đến quá trình tạo cytokine và phản ứng viêm.
- Tạo các peptide có hoạt tính sinh học sau phân giải protein.
Phần lớn cơ chế trên được xác định qua nghiên cứu tế bào hoặc động vật. Không được suy diễn thành khả năng phòng hoặc điều trị mọi bệnh nhiễm trùng ở người.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Lactoferrin có khả năng gắn thuận nghịch sắt và giúp kiểm soát sắt tại môi trường niêm mạc. Hoạt tính sinh học có thể thay đổi theo mức bão hòa sắt, pH và quá trình phân giải protein.
Mối quan hệ giữa nồng độ lactoferrin trong máu, liều uống và kết quả điều trị chưa được xác lập. Chưa có chỉ dấu dược lực học tiêu chuẩn để điều chỉnh liều sản phẩm bổ sung.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lactoferrin
Chưa có chỉ định điều trị thường quy được xác lập cho lactoferrin dạng thực phẩm bổ sung.
Một số nguyên liệu lactoferrin được phép hoặc được đánh giá an toàn để sử dụng làm thành phần thực phẩm, sữa công thức hoặc thực phẩm bổ sung theo điều kiện cụ thể. Việc một nguyên liệu có trạng thái GRAS hoặc novel food không có nghĩa sản phẩm được chỉ định để chữa thiếu máu, tăng miễn dịch hoặc điều trị nhiễm trùng.
Lactoferrin đang hoặc đã được nghiên cứu trong các lĩnh vực:
- Phòng nhiễm khuẩn huyết muộn ở trẻ sinh non.
- Phòng viêm ruột hoại tử ở trẻ rất nhẹ cân.
- Hỗ trợ xử trí thiếu sắt hoặc thiếu máu thiếu sắt.
- Nhiễm trùng đường hô hấp.
- Điều hòa viêm và miễn dịch niêm mạc.
- Chăm sóc sức khỏe răng miệng.
- Nhiễm trùng nặng và ung thư với các dạng lactoferrin tái tổ hợp.
- Một số bệnh da và rối loạn tiêu hóa.
Tổng quan Cochrane năm 2020 ghi nhận bằng chứng có độ chắc chắn thấp rằng bổ sung lactoferrin qua đường tiêu hóa có thể làm giảm nhiễm khuẩn huyết muộn ở trẻ sinh non, nhưng chưa chứng minh giảm tử vong hoặc viêm ruột hoại tử khi dùng lactoferrin đơn độc.
Thử nghiệm ELFIN với hơn 2.200 trẻ rất non tháng không cho thấy bovine lactoferrin làm giảm nhiễm trùng khởi phát muộn, bệnh tật khác hoặc tử vong. Kết quả này không ủng hộ việc tự bổ sung thường quy cho trẻ sinh non.
Một phân tích gộp về thiếu máu thiếu sắt cho thấy lactoferrin uống có thể cải thiện một số chỉ số huyết học và gây ít phản ứng tiêu hóa hơn sắt sulfat trong các nghiên cứu được đưa vào. Tuy nhiên, chất lượng nghiên cứu, quần thể và chế phẩm không đồng nhất; lactoferrin chưa thay thế hướng dẫn bổ sung sắt chuẩn.
Tổng quan về miễn dịch và nhiễm trùng đường hô hấp ghi nhận một số tín hiệu tích cực nhưng số nghiên cứu còn hạn chế và khác biệt về dạng lactoferrin, liều và tiêu chí đánh giá.
Liều dùng và cách sử dụng
Chưa có liều điều trị lactoferrin chuẩn được cơ quan quản lý phê duyệt để áp dụng chung.
Liều trong các nghiên cứu thay đổi theo nguồn protein, dạng bào chế, đối tượng và mục tiêu nghiên cứu. Không được tự quy đổi giữa lactoferrin người, lactoferrin bò và dạng tái tổ hợp.
Ví dụ nghiên cứu ở trẻ rất non tháng:
- Thử nghiệm ELFIN sử dụng bovine lactoferrin 150 mg/kg/ngày, tối đa 300 mg/ngày, đến 34 tuần tuổi sau kinh cuối.
- Chế độ này không làm giảm có ý nghĩa nguy cơ nhiễm trùng khởi phát muộn, bệnh tật khác hoặc tử vong.
Ví dụ nghiên cứu ở người trưởng thành:
- Một nghiên cứu an toàn kéo dài 28 ngày đã đánh giá lactoferrin người tái tổ hợp ở mức 340 mg/ngày và 3.400 mg/ngày.
- Kết quả an toàn của một nguyên liệu nghiên cứu không phải là khuyến cáo sử dụng liều 3.400 mg/ngày cho cộng đồng.
Các nghiên cứu về thiếu máu sử dụng nhiều chế phẩm và liều khác nhau. Không có cơ sở để tự thay thế lượng sắt nguyên tố được bác sĩ kê bằng số miligam lactoferrin.
Sử dụng đúng dạng sản phẩm và hướng dẫn trên nhãn.
Cần kiểm tra:
- Nguồn lactoferrin là người, bò hay tái tổ hợp.
- Hàm lượng được ghi là lactoferrin nguyên chất hay hỗn hợp whey hoặc colostrum.
- Lactoferrin ở dạng apo, holo hay chưa xác định mức bão hòa sắt.
- Sản phẩm có chứa thêm sắt, kẽm, vitamin hoặc lợi khuẩn hay không.
- Cảnh báo dị ứng sữa.
- Độ tuổi được phép sử dụng.
Không mở viên hoặc hòa sản phẩm vào thức ăn nóng nếu nhà sản xuất không cho phép, vì nhiệt có thể làm biến tính protein.
Không tự cho trẻ sinh non, trẻ sơ sinh bệnh lý hoặc người suy giảm miễn dịch dùng lactoferrin với mục đích phòng nhiễm trùng.
Không sử dụng lactoferrin thay cho kháng sinh, vaccine, thuốc bổ sung sắt hoặc phương pháp điều trị được bác sĩ chỉ định.
Với người dùng lactoferrin như sản phẩm bổ sung thông thường, cần theo dõi:
- Phát ban, ngứa, sưng môi hoặc khó thở.
- Đau bụng, buồn nôn, đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón.
- Khả năng dung nạp với các thành phần phối hợp.
- Dấu hiệu thiếu máu không cải thiện hoặc trở nặng.
Nếu sử dụng trong nghiên cứu hoặc theo chỉ định chuyên môn về thiếu máu, có thể cần theo dõi:
- Công thức máu.
- Hemoglobin và hematocrit.
- Ferritin huyết thanh.
- Độ bão hòa transferrin.
- Sắt huyết thanh và khả năng gắn sắt.
- CRP hoặc dấu hiệu viêm khi phù hợp.
Không đánh giá hiệu quả điều trị thiếu máu chỉ dựa trên cảm giác đỡ mệt.
Cảnh báo và lưu ý về Lactoferrin
Chưa có danh sách chống chỉ định thống nhất cho mọi sản phẩm lactoferrin.
Không sử dụng sản phẩm bovine lactoferrin ở người đã biết dị ứng với lactoferrin bò hoặc có phản ứng quá mẫn nghiêm trọng với protein sữa bò.
Không dùng sản phẩm có thành phần không rõ ràng, không xác định nguồn protein hoặc không phù hợp với độ tuổi.
Người bệnh galactosemia, rối loạn chuyển hóa bẩm sinh hoặc dị ứng thực phẩm cần kiểm tra toàn bộ tá dược và nền sữa của sản phẩm, không chỉ riêng lactoferrin.
Lactoferrin nhìn chung được dung nạp tương đối tốt trong các đánh giá thực phẩm và nghiên cứu lâm sàng ngắn hạn.
Các phản ứng có thể gặp gồm:
- Khó chịu hoặc đau bụng.
- Buồn nôn.
- Đầy hơi.
- Tiêu chảy hoặc thay đổi tính chất phân.
- Táo bón.
- Đau đầu.
- Mùi hoặc vị khó chịu của sản phẩm.
- Phát ban hoặc ngứa ở người nhạy cảm.
Tần suất phản ứng phụ khác nhau giữa các nghiên cứu và thường không thể tách riêng tác động của lactoferrin khỏi sắt, vitamin, lợi khuẩn hoặc thành phần phối hợp.
Phản ứng nghiêm trọng hiếm gặp nhưng có thể gồm quá mẫn hoặc phản vệ với protein sữa bò hoặc thành phần khác của sản phẩm.
Các dấu hiệu cần cấp cứu:
- Khó thở, thở rít hoặc co thắt phế quản.
- Sưng môi, lưỡi, mặt hoặc họng.
- Mày đay lan rộng.
- Chóng mặt, tụt huyết áp hoặc ngất.
- Nôn nhiều hoặc mất nước.
- Phân có máu, sốt hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
Chưa có dữ liệu dài hạn đầy đủ để loại trừ mọi nguy cơ liên quan đến điều hòa miễn dịch hoặc cân bằng sắt khi sử dụng lactoferrin liều cao kéo dài. FDA từng lưu ý lactoferrin là protein có hoạt tính sinh học, vì vậy đánh giá an toàn ở mức sử dụng cao trong sữa công thức cần cân nhắc tác động lên miễn dịch và cân bằng sắt, không chỉ các tiêu chí độc tính thông thường.
- GRAS hoặc novel food là đánh giá cho một nguyên liệu và mục đích thực phẩm cụ thể, không phải chứng nhận lactoferrin chữa bệnh.
- Lactoferrin bò là protein nguồn sữa và có thể không phù hợp với người dị ứng protein sữa bò.
- Lactoferrin không phải lactose; người không dung nạp lactose chưa chắc dị ứng lactoferrin, nhưng sản phẩm có thể chứa lactose hoặc protein sữa khác.
- Không tự cho trẻ sinh non hoặc trẻ rất nhẹ cân dùng lactoferrin. Thử nghiệm ELFIN không chứng minh lợi ích dự phòng thường quy.
- Không tự dùng để điều trị thiếu máu nếu chưa xác định nguyên nhân.
- Người thừa sắt, hemochromatosis hoặc thường xuyên truyền máu cần hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm chứa thêm sắt.
- Chưa xác lập độ an toàn của việc dùng liều cao kéo dài.
- Sản phẩm nguồn colostrum hoặc whey không nhất thiết cung cấp lượng lactoferrin chuẩn hóa.
- Không dùng thay vaccine, thuốc chống nhiễm trùng hoặc điều trị chuyên khoa.
Các cảnh báo quản lý và bằng chứng ở trẻ sinh non được ghi nhận trong hồ sơ FDA và các thử nghiệm lâm sàng.
Chưa xác định được ngưỡng quá liều lactoferrin ở người.
Khi uống nhầm lượng lớn:
- Ngừng sử dụng.
- Giữ lại bao bì và thông tin thành phần.
- Xác định sản phẩm có chứa thêm sắt, vitamin tan trong dầu, kẽm hoặc thành phần khác hay không.
- Không tự gây nôn.
- Theo dõi đau bụng, nôn, tiêu chảy, phát ban, khó thở hoặc rối loạn ý thức.
- Liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc khi có triệu chứng, trẻ nhỏ uống nhầm hoặc sản phẩm chứa lượng sắt đáng kể.
Xử trí chủ yếu là đánh giá triệu chứng và chăm sóc hỗ trợ. Nếu sản phẩm phối hợp sắt, nguy cơ ngộ độc sắt phải được đánh giá riêng và khẩn cấp.
Bảo quản theo nhãn của từng sản phẩm.
Nguyên tắc chung:
- Để trong bao bì kín.
- Tránh nhiệt, ẩm và ánh nắng trực tiếp.
- Không để gần nguồn nhiệt hoặc trong ô tô nóng.
- Không pha vào nước sôi hoặc thực phẩm quá nóng nếu nhãn không cho phép.
- Không dùng sản phẩm bị ẩm, vón bất thường, đổi màu, đổi mùi hoặc quá hạn.
- Để xa tầm với của trẻ em.
Điều kiện nhiệt độ cụ thể phụ thuộc công nghệ ổn định và dạng bào chế; theo từng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Lactoferrin là thành phần tự nhiên của sữa mẹ, nhưng điều này không có nghĩa mọi sản phẩm lactoferrin cô đặc đều phù hợp cho mọi trẻ.
Một số nguyên liệu bovine lactoferrin đã được FDA đánh giá cho sử dụng trong sữa công thức trẻ đủ tháng ở mức sử dụng xác định. Kết luận này không áp dụng tự động cho trẻ sinh non, trẻ dị ứng sữa hoặc sản phẩm có hàm lượng khác.
Ở trẻ rất non tháng, thử nghiệm ELFIN sử dụng 150 mg/kg/ngày, tối đa 300 mg/ngày, nhưng không chứng minh giảm nhiễm trùng muộn, bệnh tật khác hoặc tử vong.
Không tự bổ sung lactoferrin cho trẻ sơ sinh bệnh lý, trẻ sinh non, trẻ nhẹ cân hoặc trẻ đang điều trị tại bệnh viện.
Chưa có chế độ liều riêng cho người cao tuổi.
Cần thận trọng nếu người cao tuổi:
- Dị ứng protein sữa bò.
- Có bệnh thận, bệnh gan hoặc rối loạn hấp thu.
- Đang điều trị thiếu máu chưa rõ nguyên nhân.
- Có tình trạng thừa sắt.
- Đang dùng nhiều thuốc hoặc sản phẩm bổ sung.
- Suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị ung thư.
Không dùng lactoferrin để trì hoãn việc tìm nguyên nhân thiếu máu, sụt cân hoặc mệt mỏi kéo dài ở người cao tuổi.
Một số nghiên cứu đã đánh giá bovine lactoferrin ở phụ nữ mang thai bị thiếu sắt hoặc thiếu máu thiếu sắt và ghi nhận tín hiệu cải thiện chỉ số huyết học. Tuy nhiên, các nghiên cứu khác nhau về chất lượng, liều, chế phẩm và nhóm đối chứng.
Lactoferrin chưa thay thế khuyến nghị bổ sung sắt và acid folic trong thai kỳ. WHO tiếp tục khuyến nghị bổ sung sắt và acid folic hằng ngày cho phụ nữ mang thai theo hướng dẫn chuyên môn.
Phụ nữ mang thai không nên tự đổi từ sắt sang lactoferrin hoặc giảm liều sắt đã được kê. Cần đánh giá hemoglobin, ferritin và nguyên nhân thiếu máu trước khi lựa chọn điều trị.
Lactoferrin là thành phần tự nhiên có nồng độ cao trong sữa non và sữa mẹ.
Tuy nhiên, dữ liệu về việc sử dụng sản phẩm lactoferrin liều cao ở phụ nữ cho con bú còn hạn chế. Khả năng dung nạp phụ thuộc nguồn lactoferrin và thành phần phối hợp.
Người mẹ dị ứng protein sữa bò hoặc trẻ có tiền sử dị ứng sữa cần tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng bovine lactoferrin.
Chưa có nghiên cứu xác lập chế độ điều chỉnh liều lactoferrin ở người suy gan.
Do lactoferrin uống phần lớn được tiêu hóa như protein, ảnh hưởng của suy gan lên dược động học chưa được định lượng. Người bệnh gan tiến triển, rối loạn chuyển hóa sắt hoặc đang dùng nhiều thuốc không nên tự bổ sung liều cao.
Chưa có nghiên cứu xác lập chế độ điều chỉnh liều lactoferrin ở người suy thận.
Người bệnh thận có thể đồng thời bị thiếu máu, viêm mạn và rối loạn chuyển hóa sắt. Không tự dùng lactoferrin thay thuốc kích thích tạo hồng cầu, sắt đường uống, sắt tĩnh mạch hoặc phác đồ do bác sĩ thận học chỉ định.
Cần kiểm tra thành phần kali, phosphat, sắt và protein của sản phẩm phối hợp.
Chưa có bằng chứng cho thấy lactoferrin đơn chất ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy.
Không lái xe nếu sau khi sử dụng xuất hiện chóng mặt, đau đầu, buồn nôn hoặc phản ứng dị ứng. Cần kiểm tra thêm các thành phần phối hợp có thể gây buồn ngủ.
Tương tác thuốc của Lactoferrin
Chưa có danh sách tương tác thuốc lâm sàng được xác lập đầy đủ.
Các khả năng cần lưu ý:
- Sản phẩm phối hợp sắt có thể làm thay đổi tổng lượng sắt sử dụng và nguy cơ thừa sắt.
- Uống lactoferrin cùng thuốc hoặc khoáng chất khác có thể ảnh hưởng hấp thu do tương tác trong đường tiêu hóa, nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa rõ.
- Sản phẩm có lợi khuẩn, kẽm, vitamin C hoặc thảo dược có hồ sơ tương tác riêng.
- Người dùng thuốc ức chế miễn dịch, thuốc điều trị ung thư hoặc thuốc điều hòa sắt cần trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung.
- Không tự giảm liều sắt, thuốc kháng sinh hoặc thuốc điều trị bệnh nền khi bắt đầu lactoferrin.
Thắc mắc về hoạt chất Lactoferrin
Không nên gọi lactoferrin là “thuốc tăng đề kháng”. Đây là protein gắn sắt tham gia miễn dịch bẩm sinh và bảo vệ niêm mạc. Một số nghiên cứu ghi nhận tác động đến chỉ số miễn dịch hoặc nhiễm trùng hô hấp, nhưng bằng chứng còn hạn chế và không chứng minh lactoferrin phòng được mọi bệnh nhiễm trùng.
Lactoferrin có khả năng gắn sắt nhưng không tương đương với một liều sắt nguyên tố. Một số thử nghiệm và phân tích gộp ghi nhận cải thiện chỉ số thiếu máu, nhưng chế phẩm và chất lượng nghiên cứu không đồng nhất. Không tự thay sắt sulfat, sắt fumarat hoặc sắt tĩnh mạch bằng lactoferrin nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Lactoferrin là protein, không phải đường lactose. Người bất dung nạp lactose có thể vẫn dung nạp lactoferrin tinh khiết. Tuy nhiên, sản phẩm nguồn sữa có thể chứa lactose hoặc protein sữa khác. Người dị ứng protein sữa bò có nguy cơ phản ứng với bovine lactoferrin và cần tránh hoặc hỏi bác sĩ.
Không tự sử dụng. Tổng quan Cochrane ghi nhận tín hiệu lợi ích với độ chắc chắn thấp, nhưng thử nghiệm ELFIN quy mô lớn không cho thấy giảm nhiễm trùng muộn, bệnh tật khác hoặc tử vong. Trẻ sinh non chỉ được dùng sản phẩm bổ sung theo quyết định của bác sĩ sơ sinh.
Không hoàn toàn. Cả hai đều là protein gắn sắt thuộc họ transferrin, nhưng khác nhau về trình tự acid amin, glycosyl hóa, nguồn sản xuất và một số đặc tính sinh học. Bằng chứng và mức liều của một dạng không được tự động áp dụng cho dạng khác.

