Halothane

Halothane là thuốc gây mê toàn thân dạng bay hơi, được đưa vào cơ thể qua đường hô hấp bằng máy hóa hơi chuyên dụng. Thuốc có tác dụng gây mất ý thức và duy trì trạng thái mê, nhưng đồng thời có thể ức chế hô hấp, hạ huyết áp và làm tăng nguy cơ loạn nhịp tim. Halothane còn là tác nhân khởi phát sốt cao ác tính ở người có cơ địa nhạy cảm và có liên quan đến tổn thương gan hiếm gặp nhưng có thể dẫn đến suy gan hoặc tử vong, đặc biệt sau phơi nhiễm lặp lại. Do các nguy cơ này và sự xuất hiện của thuốc mê bay hơi mới hơn, halothane đã giảm đáng kể vai trò trong thực hành hiện đại. WHO quyết định loại halothane khỏi Danh mục thuốc thiết yếu cho người lớn và trẻ em năm 2025 để ưu tiên các thuốc mê thay thế như sevoflurane. Thuốc chỉ được sử dụng tại cơ sở có nhân viên gây mê được đào tạo, thiết bị theo dõi và phương tiện hồi sức đầy đủ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc gây mê toàn thân bay hơi, thuộc nhóm hydrocarbon halogen hóa.
  • Hít qua hệ thống gây mê và máy hóa hơi được hiệu chuẩn.
  • N01AB01.
  • Khoảng 0,75% ở người trưởng thành; nhu cầu thay đổi theo tuổi và tình trạng người bệnh.
  • Khởi mê hoặc duy trì gây mê toàn thân theo nhãn của từng sản phẩm.
  • Ức chế tim – hô hấp, loạn nhịp, viêm gan do halothane và sốt cao ác tính.
  • Được quyết định loại khỏi EML và EMLc năm 2025 để ưu tiên thuốc mê thay thế.
  • Chỉ dùng bởi nhân viên gây mê được đào tạo tại cơ sở có khả năng theo dõi và hồi sức.

Hoạt chất Halothane là gì?

Halothane là thuốc gây mê toàn thân dạng bay hơi, được dùng qua đường hô hấp để tạo và duy trì trạng thái mất ý thức có kiểm soát trong phẫu thuật hoặc thủ thuật.

Thuốc không phải thuốc giảm đau dùng thông thường và không được sử dụng ngoài môi trường gây mê có thiết bị theo dõi, kiểm soát đường thở và hồi sức.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Halothane

CAS 151-67-7 Công thức C2HBrClF3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Halothane

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Halothane

Tên IUPAC

2-bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane

Tên hóa học khác

Ethane, 2-bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoro- | 1,1,1-Trifluoro-2-bromo-2-chloroethane | 1-Bromo-1-chloro-2,2,2-trifluoroethane

Tên khác / tên đồng nghĩa

Halotan; 2-bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane; bromochlorotrifluoroethane. Tên thương mại lịch sử được ghi nhận gồm Fluothane.

Tên viết tắt

HAL

Tên Latinh / tên dược điển

Halothanum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

151-67-7

UNII

UQT9G45D1P

PubChem CID

3562

RxNorm CUI

5095

Công thức phân tử

C2HBrClF3

Dược động học của Halothane

Halothane được hấp thu qua phế nang, đi vào máu và phân bố đến não cùng các mô giàu lipid. Khoảng 60–80% liều hấp thu được thải dưới dạng không đổi qua phổi; phần còn lại được chuyển hóa chủ yếu tại gan.

Tốc độ khởi phát và hồi tỉnh phụ thuộc nồng độ khí hít vào, thông khí phế nang, cung lượng tim, độ hòa tan trong máu và mô, thời gian gây mê cùng các thuốc phối hợp.

Giai đoạn I: Hấp thu

Halothane được hấp thu nhanh qua màng phế nang sau khi hít. Nồng độ phế nang tăng dần theo nồng độ khí đưa vào, mức thông khí và độ hòa tan máu – khí.

Hệ số phân bố máu – khí được tài liệu chuyên khảo ghi nhận khoảng 2,3, cho thấy halothane hòa tan trong máu nhiều hơn các thuốc mê bay hơi mới như sevoflurane hoặc desflurane; điều này có thể làm khởi mê và hồi tỉnh chậm hơn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Khái niệm sinh khả dụng tuyệt đối theo đường uống hoặc đường tiêm không được áp dụng trực tiếp cho halothane dạng hít. Mức thuốc đến hệ thần kinh trung ương phụ thuộc áp suất riêng phần trong phế nang, máu động mạch và não.

Giá trị sinh khả dụng chuẩn hóa riêng.

Giai đoạn II: Phân bố

Halothane phân bố từ máu đến não, tim, gan, cơ và mô mỡ. Thuốc tan nhiều trong lipid và có thể tích lũy tương đối tại mô mỡ, đặc biệt khi gây mê kéo dài.

Halothane đi qua nhau thai.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Một phần halothane được chuyển hóa tại gan theo con đường oxy hóa và khử. CYP2E1 có vai trò quan trọng trong chuyển hóa oxy hóa, tạo acid trifluoroacetic và các chất trung gian có thể gắn với protein gan.

Các protein bị trifluoroacetyl hóa có thể trở thành đích của đáp ứng miễn dịch ở một số người, góp phần gây viêm gan do halothane.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 60–80% halothane được thải dưới dạng không đổi qua phổi.

Các chất chuyển hóa, gồm acid trifluoroacetic, bromide, chloride và fluoride, được thải chủ yếu qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Không có một giá trị thời gian bán thải duy nhất phản ánh đầy đủ sự hồi tỉnh sau gây mê bằng halothane. Tốc độ giảm nồng độ chịu ảnh hưởng của thông khí, thời gian gây mê, độ hòa tan trong máu và sự tích lũy tại mô mỡ.

Thời gian bán thải chuẩn hóa.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Halothane được loại bỏ chủ yếu bằng thở ra thay vì thanh thải qua thận. Chưa có một giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa có thể áp dụng thống nhất cho mọi người bệnh.

Giá trị định lượng cụ thể.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hấp thu, phân bố và đào thải halothane gồm:

  • Nồng độ halothane trong khí hít vào.
  • Thông khí phế nang và tình trạng đường thở.
  • Cung lượng tim và huyết động.
  • Tuổi, thân nhiệt và thể trạng.
  • Tỷ lệ mô mỡ và thời gian gây mê.
  • Việc sử dụng đồng thời nitrous oxide hoặc thuốc gây mê khác.
  • Chức năng gan và tình trạng thiếu oxy.
  • Tiền sử phơi nhiễm halothane.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Halothane

Halothane thuộc nhóm thuốc mê đường hô hấp chứa halogen. Thuốc có hiệu lực gây mê mạnh với MAC khoảng 0,75% ở người trưởng thành, nhưng nhu cầu thực tế thay đổi theo tuổi, thân nhiệt, tình trạng sinh lý và thuốc dùng kèm.

Halothane có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương, tim mạch và hô hấp theo mức độ phụ thuộc nồng độ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác tạo ra trạng thái gây mê của halothane chưa được xác định hoàn toàn.

Các thuốc mê bay hơi được cho là tác động đồng thời lên nhiều đích phân tử ở hệ thần kinh trung ương, làm tăng dẫn truyền ức chế và giảm dẫn truyền kích thích. Kết quả là giảm nhận thức, mất ý thức, giảm phản ứng vận động với kích thích đau và giãn cơ ở các mức độ khác nhau.

Cơ chế gây tổn thương gan khác với cơ chế gây mê. Halothane được chuyển hóa qua CYP2E1 thành các chất trung gian phản ứng, có thể tạo protein gan bị trifluoroacetyl hóa và khởi phát đáp ứng miễn dịch ở người nhạy cảm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Halothane gây mất ý thức và bất động phụ thuộc nồng độ. MAC tham khảo khoảng 0,75%, tức nồng độ phế nang ngăn vận động ở 50% người bệnh trước kích thích rạch da trong điều kiện xác định.

Thuốc gây giãn phế quản nhưng đồng thời ức chế hô hấp. Halothane làm giảm huyết áp theo liều, có thể gây chậm nhịp tim và làm cơ tim nhạy cảm hơn với catecholamine, từ đó tăng nguy cơ loạn nhịp.

Halothane cũng làm giảm trương lực cơ tử cung, có thể làm tăng nguy cơ chảy máu sau sinh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Halothane

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Halothane

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Halothane

Các tương tác hoặc phối hợp cần đặc biệt thận trọng gồm:

  • Adrenaline và các thuốc cường giao cảm khác: tăng nguy cơ loạn nhịp, kể cả loạn nhịp thất.
  • Theophylline: có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp.
  • Thuốc dopaminergic: có thể tăng nguy cơ rối loạn nhịp.
  • Opioid, thuốc an thần và các chất ức chế thần kinh trung ương: tăng ức chế hô hấp và tuần hoàn.
  • Thuốc giãn cơ không khử cực và thuốc phong bế hạch: tác dụng có thể được tăng cường.
  • Succinylcholine: cả succinylcholine và halothane đều là tác nhân khởi phát sốt cao ác tính ở người nhạy cảm.
  • Rượu: có thể làm tăng suy giảm thần kinh và phối hợp vận động sau gây mê.

Bác sĩ gây mê cần biết toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược và chất bổ sung người bệnh đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Halothane

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *