Gilteritinib là thuốc chống ung thư dùng đường uống, thuộc nhóm ức chế protein kinase và có tác dụng ức chế FLT3. Thuốc được phê duyệt dưới dạng đơn trị liệu cho người lớn mắc bệnh bạch cầu tủy cấp tái phát hoặc kháng trị có đột biến FLT3 được xác định bằng xét nghiệm phù hợp. Gilteritinib là thuốc kê đơn, phải được chỉ định và theo dõi bởi bác sĩ có kinh nghiệm điều trị bệnh máu ác tính. Cảnh báo quan trọng nhất là hội chứng biệt hóa, một biến cố có thể đe dọa tính mạng nếu không được nhận biết và xử trí sớm. Thuốc cũng có thể gây kéo dài khoảng QT, hội chứng bệnh não sau có hồi phục, viêm tụy và nhiều bất thường xét nghiệm. Tại Việt Nam, sản phẩm Xospata 40 mg đã được Cục Quản lý Dược ghi nhận trong tài liệu cấp phép lưu hành còn hiệu lực tại thời điểm đối chiếu. Thông tin dưới đây chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế chỉ định cá nhân hóa của bác sĩ.
Nội dung chính
- Gilteritinib, thường được bào chế dưới dạng gilteritinib fumarate
- Thuốc chống ung thư, chất ức chế protein kinase/FLT3
- Người lớn mắc AML tái phát hoặc kháng trị có đột biến FLT3
- Viên nén bao phim 40 mg, dùng đường uống
- 120 mg một lần mỗi ngày; không tự áp dụng hoặc thay đổi liều
- Hội chứng biệt hóa, kéo dài QT, PRES, viêm tụy
- Thuốc kê đơn, cần bác sĩ chuyên khoa theo dõi
- Xospata 40 mg, số đăng ký 499110779224, hiệu lực được ghi nhận đến ngày 12/08/2027
Hoạt chất Gilteritinib là gì?
Gilteritinib là thuốc điều trị ung thư dạng phân tử nhỏ, dùng đường uống, ức chế FLT3 và một số tyrosine kinase khác. Thuốc được dùng cho người lớn mắc bệnh bạch cầu tủy cấp tái phát hoặc kháng trị có đột biến FLT3 đã được xác nhận bằng xét nghiệm phù hợp.
Gilteritinib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Gilteritinib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Gilteritinib |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Gilteritinib fumarate là dạng muối được sử dụng trong chế phẩm. Xospata là tên biệt dược, không phải tên hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Gilteritinibum |
| Tên USAN | gilteritinib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1254053-43-4 |
|---|---|
| UNII | 66D92MGC8M |
| PubChem CID | 49803313 |
| RxNorm CUI | 2105806 |
| Công thức phân tử | C29H44N8O3 |
Dược động học của Gilteritinib
Sau khi uống, gilteritinib đạt nồng độ tối đa trung vị trong khoảng 4–6 giờ. Nồng độ ổn định đạt được trong khoảng 15 ngày và mức tích lũy xấp xỉ 10 lần khi dùng hằng ngày. Thuốc có thể tích phân bố biểu kiến lớn, gắn protein huyết tương khoảng 94%, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và có thời gian bán thải ước tính khoảng 113 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ tối đa trong huyết tương thường đạt sau khoảng 4–6 giờ khi uống lúc đói. Bữa ăn nhiều chất béo làm giảm Cmax khoảng 26%, ảnh hưởng dưới 10% đến AUC và làm chậm Tmax khoảng 2 giờ; thay đổi này không dẫn đến yêu cầu phải dùng thuốc theo bữa ăn trong nhãn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống chưa được công bố trong các nhãn chính thức đã đối chiếu; |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến ở ngăn trung tâm và ngoại vi lần lượt khoảng 1.092 lít và 1.100 lít. Gilteritinib gắn với protein huyết tương khoảng 94%, chủ yếu với albumin.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Gilteritinib được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4. Các chất chuyển hóa chính được nhận diện gồm M17, M16 và M10; không chất nào chiếm quá 10% tổng mức phơi nhiễm liên quan đến hoạt chất mẹ trong huyết tương.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều gilteritinib có đánh dấu phóng xạ, khoảng 64,5% liều được thu hồi trong phân và 16,4% trong nước tiểu dưới dạng hoạt chất không đổi cùng các chất chuyển hóa.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình ước tính khoảng 113 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải biểu kiến ước tính khoảng 14,85 lít/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Tuổi, giới, chủng tộc, suy gan nhẹ hoặc trung bình và suy thận nhẹ hoặc trung bình không tạo ra khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng trong phân tích của nhãn FDA. Ảnh hưởng của suy gan nặng và suy thận nặng chưa được xác định đầy đủ theo nhãn Hoa Kỳ. Thuốc ức chế mạnh CYP3A có thể làm tăng phơi nhiễm gilteritinib, trong khi chất cảm ứng mạnh CYP3A/P-gp có thể làm giảm đáng kể phơi nhiễm.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Gilteritinib
Gilteritinib thuộc nhóm chất ức chế protein kinase dùng trong điều trị ung thư, mã ATC L01EX13. Thuốc được xem là liệu pháp hướng đích vào các bất thường tín hiệu liên quan đến FLT3, thay vì thuốc hóa trị gây độc tế bào cổ điển.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Gilteritinib ức chế hoạt tính của FLT3, bao gồm các dạng đột biến FLT3-ITD và một số đột biến tại miền tyrosine kinase như D835. Thuốc cũng ức chế AXL và một số kinase khác ở các nồng độ khác nhau. Việc ức chế tín hiệu FLT3 làm giảm tăng sinh và thúc đẩy chết tế bào ở các mô hình tế bào bạch cầu biểu hiện FLT3 đột biến.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ở người bệnh AML tái phát hoặc kháng trị, mức ức chế phosphoryl hóa FLT3 trên 90% được ghi nhận trong vòng 24 giờ sau khi dùng gilteritinib và duy trì khi dùng liều hằng ngày. Thuốc có quan hệ giữa mức phơi nhiễm và kéo dài khoảng QTc, vì vậy cần theo dõi điện tâm đồ và điện giải theo nhãn.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Gilteritinib
Chỉ định được phê duyệt là đơn trị liệu cho người lớn mắc bệnh bạch cầu tủy cấp tái phát hoặc kháng trị có đột biến FLT3. Đột biến phải được xác nhận bằng xét nghiệm đã được thẩm định hoặc xét nghiệm được cơ quan quản lý chấp thuận theo nhãn áp dụng. Trong thử nghiệm ADMIRAL ở nhóm người bệnh này, thời gian sống thêm toàn bộ trung vị là 9,3 tháng với gilteritinib so với 5,6 tháng với hóa trị cứu vãn; kết quả quần thể nghiên cứu không bảo đảm lợi ích giống nhau cho từng cá nhân.
Gilteritinib đang được nghiên cứu trong một số bối cảnh ngoài chỉ định được phê duyệt, gồm điều trị AML mới chẩn đoán có đột biến FLT3, phối hợp với azacitidine và venetoclax, cùng chiến lược duy trì sau ghép tế bào gốc tạo máu. Đây là các ứng dụng nghiên cứu hoặc phụ thuộc phác đồ chuyên môn; không được diễn giải là chỉ định đã được phê duyệt và không được tự áp dụng ngoài thử nghiệm hoặc chỉ định chuyên khoa.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn Hoa Kỳ, liều khởi đầu được khuyến cáo ở người lớn là 120 mg đường uống một lần mỗi ngày. Nếu người bệnh không tiến triển và không gặp độc tính không thể chấp nhận, nhãn khuyến nghị điều trị ít nhất 6 tháng để có đủ thời gian đạt đáp ứng lâm sàng.
SmPC châu Âu cũng khuyến cáo khởi đầu 120 mg một lần mỗi ngày. SmPC châu Âu cho phép bác sĩ cân nhắc tăng đến 200 mg một lần mỗi ngày sau 4 tuần ở người bệnh chưa đạt đáp ứng hoàn toàn tổng hợp, dung nạp được thuốc và có căn cứ lâm sàng; nội dung tăng liều này không được trình bày tương tự trong nhãn Hoa Kỳ.
Khi xuất hiện độc tính, khoảng QTc tăng hoặc các biến cố đặc hiệu, bác sĩ có thể tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng thuốc theo nhãn áp dụng. Đây là liều tham khảo từ tài liệu quản lý thuốc, không phải hướng dẫn tự dùng, tự tăng hoặc tự giảm liều.
Có thể uống gilteritinib cùng hoặc không cùng thức ăn. Nuốt nguyên viên với nước, không bẻ, nghiền hoặc nhai. Nên dùng vào cùng một thời điểm mỗi ngày.
Nếu quên liều, có thể uống trong ngày đó ngay khi nhớ ra nếu còn ít nhất 12 giờ trước liều kế tiếp. Không dùng hai liều trong vòng 12 giờ và không uống gấp đôi để bù liều đã quên. Người bệnh không được tự ngừng thuốc hoặc thay đổi lịch dùng khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Trước và trong điều trị cần theo dõi công thức máu, xét nghiệm sinh hóa, chức năng gan, chức năng thận, creatine phosphokinase và điện giải, đặc biệt kali và magnesi. Theo nhãn FDA, các xét nghiệm máu và sinh hóa được thực hiện trước điều trị, ít nhất mỗi tuần trong tháng đầu, mỗi hai tuần trong tháng thứ hai và hằng tháng sau đó.
Điện tâm đồ được khuyến cáo trước điều trị, vào ngày 8 và ngày 15 của chu kỳ đầu, sau đó trước các chu kỳ tiếp theo theo lịch của nhãn áp dụng. Cần theo dõi dấu hiệu hội chứng biệt hóa, suy tim, viêm tụy, PRES, nhiễm trùng, xuất huyết và các độc tính khác.
Cảnh báo và lưu ý về Gilteritinib
Quá mẫn với gilteritinib hoặc bất kỳ tá dược nào của thuốc. Phản ứng quá mẫn, bao gồm phản vệ, đã được ghi nhận.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm tăng ALT, AST hoặc phosphatase kiềm; tăng creatine phosphokinase; đau cơ hoặc khớp; mệt mỏi; sốt; viêm niêm mạc; phù; phát ban; tiêu chảy; buồn nôn; nôn; táo bón; ho; khó thở; đau đầu; chóng mặt; hạ huyết áp; rối loạn mắt và suy giảm chức năng thận.
Không phải mọi người bệnh đều gặp các tác dụng này. Tần suất và mức độ có thể chịu ảnh hưởng bởi bệnh nền, tình trạng toàn thân và các thuốc điều trị đồng thời.
Các biến cố nghiêm trọng cần được nhận biết gồm:
- Hội chứng biệt hóa, có thể đe dọa tính mạng hoặc gây tử vong.
- Hội chứng bệnh não sau có hồi phục — PRES.
- Kéo dài khoảng QT và nguy cơ loạn nhịp.
- Viêm tụy.
- Phản vệ hoặc phản ứng quá mẫn nặng.
- Suy tim, viêm màng ngoài tim, tổn thương thận cấp, nhiễm trùng nặng hoặc xuất huyết trong bối cảnh lâm sàng phù hợp.
Người bệnh cần liên hệ cơ sở điều trị ngay khi có sốt, khó thở, tăng cân nhanh, phù, hạ huyết áp, giảm lượng nước tiểu, lú lẫn, co giật, đau đầu dữ dội, rối loạn thị giác, ngất, đánh trống ngực hoặc đau bụng dữ dội.
Hội chứng biệt hóa là cảnh báo quan trọng nhất. Biến cố có thể xuất hiện từ rất sớm đến vài tháng sau khi bắt đầu điều trị, với biểu hiện như sốt, khó thở, thiếu oxy, thâm nhiễm phổi, tràn dịch màng phổi hoặc màng tim, tăng cân nhanh, phù, hạ huyết áp hoặc suy thận. Khi nghi ngờ, nhãn yêu cầu bắt đầu corticosteroid và theo dõi huyết động kịp thời; trường hợp nặng có thể cần tạm ngừng gilteritinib.
Cần điều chỉnh hạ kali hoặc hạ magnesi trước và trong điều trị, đồng thời theo dõi QTc. Phải ngừng thuốc khi xác định PRES. Viêm tụy, phản ứng quá mẫn, độc tính gan và các biến cố tim mạch cần được đánh giá sớm. Người bệnh không nên tự xử trí bằng cách thay đổi liều.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho quá liều gilteritinib. SmPC châu Âu khuyến cáo ngừng thuốc, theo dõi sát và điều trị hỗ trợ hoặc điều trị triệu chứng. Do thời gian bán thải khoảng 113 giờ, cần lưu ý độc tính có thể kéo dài. Khi nghi ngờ quá liều, phải liên hệ ngay cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn hoặc tự điều trị.
Bảo quản viên thuốc trong bao bì gốc, tránh ánh sáng, ẩm và độ ẩm không khí. Theo nhãn Hoa Kỳ, bảo quản ở 20–25°C; có thể chấp nhận dao động ngắn trong khoảng 15–30°C. Để thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của gilteritinib ở trẻ em chưa được thiết lập trong nhãn hiện hành. Không tự áp dụng liều người lớn cho trẻ em.
Không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi ở người từ 65 tuổi trở lên theo SmPC châu Âu. Trong dữ liệu nhãn Hoa Kỳ, không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người cao tuổi và người trẻ hơn, nhưng lựa chọn điều trị vẫn phải dựa trên tình trạng cụ thể.
Gilteritinib có thể gây hại cho thai dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu trên động vật. Cần thử thai trong vòng 7 ngày trước khi bắt đầu điều trị ở người có khả năng mang thai.
Phụ nữ có khả năng mang thai phải sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và ít nhất 6 tháng sau liều cuối. Nam giới có bạn tình có khả năng mang thai phải sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và ít nhất 4 tháng sau liều cuối. SmPC châu Âu lưu ý người sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết nên bổ sung phương pháp hàng rào. Không sử dụng trong thai kỳ trừ khi bác sĩ chuyên khoa đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ.
Chưa có dữ liệu về sự hiện diện của gilteritinib trong sữa mẹ, ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ hoặc ảnh hưởng đến tiết sữa. Do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng, không cho con bú trong thời gian điều trị và ít nhất 2 tháng sau liều cuối.
Không cần điều chỉnh liều ban đầu ở người suy gan nhẹ hoặc trung bình theo nhãn Hoa Kỳ và SmPC châu Âu. Dược động học ở suy gan nặng chưa được xác định theo nhãn Hoa Kỳ; SmPC châu Âu không khuyến cáo sử dụng ở suy gan nặng vì chưa đánh giá đầy đủ độ an toàn và hiệu quả.
Theo nhãn Hoa Kỳ, suy thận nhẹ hoặc trung bình không làm thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng; ảnh hưởng của suy thận nặng chưa được xác định. SmPC châu Âu không yêu cầu điều chỉnh liều ở suy thận, kể cả mức độ nặng, nhưng lưu ý mức phơi nhiễm có thể tăng và người bệnh suy thận nặng cần được theo dõi chặt. Sự khác biệt giữa các tài liệu quản lý phải được bác sĩ cân nhắc theo nhãn đang áp dụng và tình trạng người bệnh.
Gilteritinib có ảnh hưởng nhỏ đến khả năng lái xe và vận hành máy. Chóng mặt đã được ghi nhận; người có triệu chứng không nên lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng đến mình như thế nào.
Tương tác thuốc của Gilteritinib
- Tránh phối hợp với chất cảm ứng mạnh CYP3A và P-gp như rifampicin, phenytoin, carbamazepine hoặc St. John’s wort vì có thể làm giảm đáng kể nồng độ và hiệu lực của gilteritinib.
- Nên cân nhắc thuốc thay thế cho chất ức chế mạnh CYP3A/P-gp/BCRP như itraconazole, voriconazole, posaconazole, clarithromycin hoặc ritonavir. Nếu không thể tránh, cần theo dõi chặt hơn độc tính của gilteritinib.
- Gilteritinib có thể làm tăng phơi nhiễm của cơ chất P-gp, BCRP hoặc OCT1; cần theo dõi và điều chỉnh thuốc cơ chất khi thay đổi nhỏ về nồng độ có thể gây hậu quả lâm sàng.
- Gilteritinib có thể làm giảm tác dụng của một số thuốc tác động lên receptor 5-HT2B hoặc sigma không đặc hiệu, gồm escitalopram, fluoxetine và sertraline; tránh phối hợp khi không thiết yếu.
- Cần đánh giá thận trọng khi dùng cùng thuốc có khả năng kéo dài QT hoặc gây rối loạn điện giải.
Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn, thảo dược và thực phẩm bổ sung cho bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi điều trị.
Thắc mắc về hoạt chất Gilteritinib
Gilteritinib là thuốc chống ung thư hướng đích thuộc nhóm ức chế protein kinase, không phải thuốc hóa trị gây độc tế bào cổ điển. Thuốc chủ yếu ức chế tín hiệu FLT3 trong tế bào bạch cầu có đột biến phù hợp.
Thuốc được phê duyệt để điều trị người lớn mắc bệnh bạch cầu tủy cấp tái phát hoặc kháng trị có đột biến FLT3 được xác nhận bằng xét nghiệm phù hợp. Không phải mọi trường hợp AML đều phù hợp với gilteritinib.
Có. Nhãn thuốc cho phép uống gilteritinib cùng hoặc không cùng thức ăn. Viên phải được nuốt nguyên, không nghiền, bẻ hoặc nhai.
Có thể uống liều đã quên trong cùng ngày nếu còn ít nhất 12 giờ trước liều kế tiếp. Không dùng hai liều trong vòng 12 giờ và không uống gấp đôi. Khi không chắc cách xử trí, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ điều trị.
Cần báo ngay cho cơ sở điều trị khi xuất hiện sốt, khó thở, tăng cân nhanh, phù, hạ huyết áp, giảm tiểu, lú lẫn, co giật, rối loạn thị giác, ngất, đánh trống ngực hoặc đau bụng dữ dội. Đây có thể là biểu hiện của hội chứng biệt hóa, PRES, rối loạn nhịp, viêm tụy hoặc biến cố nghiêm trọng khác.

