Flavoxate, thường được dùng dưới dạng flavoxate hydrochloride, là thuốc chống co thắt đường tiết niệu tác động trực tiếp lên cơ trơn. Thuốc được dùng để giảm các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm, đau trên xương mu và một số biểu hiện tiểu không tự chủ liên quan đến viêm hoặc kích thích đường tiết niệu. Flavoxate chỉ giúp kiểm soát triệu chứng, không điều trị nguyên nhân và không thay thế kháng sinh khi có nhiễm khuẩn. SmPC mô tả cơ chế gồm làm tăng AMP vòng nội bào và hoạt tính chẹn calci, qua đó ức chế co bóp bàng quang. Liều dùng và chống chỉ định có khác biệt giữa nhãn viên 100 mg và 200 mg nên người bệnh không được tự áp dụng. Flavoxate có thể gây buồn ngủ, nhìn mờ, buồn nôn, khô miệng, lú lẫn, bí tiểu hoặc phản ứng quá mẫn.
Nội dung chính
- Flavoxate là gì?: Thuốc tổng hợp chống co thắt đường tiết niệu, thường dùng dưới dạng muối hydrochloride.
- Tác dụng chính: Giảm triệu chứng do co thắt hoặc kích thích đường tiết niệu; không điều trị nguyên nhân gây bệnh.
- Có phải kháng sinh không?: Không. Flavoxate không tiêu diệt vi khuẩn và không thay thế thuốc điều trị nhiễm khuẩn.
- Dạng dùng phổ biến: Viên nén hoặc viên nén bao phim dùng đường uống, thường có hàm lượng 100 mg hoặc 200 mg.
- Mã ATC: G04BD02, thuộc nhóm thuốc dùng cho tiểu nhiều lần và tiểu không tự chủ.
- Lưu ý quan trọng: Cần thận trọng hoặc tránh dùng khi có tắc nghẽn tiêu hóa, bí tiểu, tăng nhãn áp, nhược cơ hoặc suy thận, tùy nhãn sản phẩm.
- Khuyến cáo chuyên môn: NICE không khuyến cáo dùng flavoxate điều trị tiểu không tự chủ hoặc bàng quang tăng hoạt ở phụ nữ.
Hoạt chất Flavoxate là gì?
Flavoxate là thuốc tổng hợp chống co thắt đường tiết niệu. Thuốc giúp làm giãn cơ trơn và giảm các cơn co bóp gây tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm, đau hoặc khó chịu khi tiểu. Flavoxate là thuốc điều trị triệu chứng, không phải kháng sinh và không loại bỏ nguyên nhân gây nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
Flavoxate
INN Flavoxate; Flavoxate hydrochloride.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Flavoxate |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Flavoxate; Flavoxate hydrochloride. |
| Tên IUPAC | 2-piperidin-1-ylethyl 3-methyl-4-oxo-2-phenylchromene-8-carboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Flavoxat; flavoxate HCl; flavoxat hydroclorid. Tên hóa học của flavoxate hydrochloride theo nhãn DailyMed: 2-piperidinoethyl 3-methyl-4-oxo-2-phenyl-4H-1-benzopyran-8-carboxylate hydrochloride. MFCA, tức methyl flavone carboxylic acid, là chất chuyển hóa chính, không phải tên đồng nghĩa của flavoxate. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Flavoxatum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 15301-69-6 |
|---|---|
| UNII | 3E74Y80MEY |
| PubChem CID | 3354 |
| RxNorm CUI | 4440 |
| Công thức phân tử | C24H25NO4 |
Dược động học của Flavoxate
Flavoxate được hấp thu qua đường tiêu hóa và gần như ngay lập tức được chuyển hóa rộng rãi thành MFCA. Sau liều uống, nồng độ flavoxate tự do trong huyết tương rất thấp hoặc gần như không phát hiện được; phần lớn lượng thuốc được đánh giá thông qua MFCA và các chất chuyển hóa. Thuốc được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng MFCA.
Giai đoạn I: Hấp thu
Flavoxate được hấp thu tương đối nhanh từ ruột và chuyển hóa gần như ngay lập tức thành MFCA. Sau liều uống 200 mg, nồng độ đỉnh của MFCA đạt trong khoảng 30–60 phút; sau liều 400 mg, thời gian đạt đỉnh khoảng 2 giờ.
Ảnh hưởng định lượng của thức ăn lên mức độ hấp thu.
Giai đoạn II: Phân bố
Sau một liều tiêm tĩnh mạch tương đương 100 mg, thể tích phân bố biểu kiến được báo cáo là 2,89 lít/kg đối với flavoxate và 0,20 lít/kg đối với MFCA.
Tỷ lệ liên kết protein huyết tương.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Flavoxate được chuyển hóa nhanh và rộng rãi thành chất chuyển hóa chính methyl flavone carboxylic acid, viết tắt là MFCA.
Enzym chuyển hóa cụ thể và vai trò định lượng của từng con đường enzym.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau liều tiêm tĩnh mạch, không tìm thấy flavoxate tự do trong nước tiểu trong 24 giờ, nhưng khoảng 47% liều được thải dưới dạng MFCA. Sau liều uống 200 mg hoặc 400 mg, khoảng 50% liều được thải dưới dạng MFCA trong 12 giờ, phần lớn trong 6 giờ đầu.
Nhãn DailyMed ghi nhận trong một nghiên cứu nhỏ, 57% liều liên quan đến flavoxate được bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ.
| t½ · Thời gian bán thải | Sau liều tiêm tĩnh mạch tương đương 100 mg, thời gian bán thải của flavoxate được SmPC báo cáo là 83,3 phút. Thời gian bán thải sau uống của flavoxate và MFCA trong các nhóm bệnh nhân cụ thể. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị định lượng của độ thanh thải toàn phần hoặc độ thanh thải tính theo ml/phút. SmPC nêu rằng thải trừ qua thận của chất chuyển hóa hoạt tính chiếm hơn 50% liều; vì vậy suy thận có thể ảnh hưởng đáng kể đến dược động học của thuốc. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận có thể làm thay đổi đáng kể dược động học do phần lớn chất chuyển hóa hoạt tính được thải qua thận.
Sau liều 400 mg, diện tích dưới đường cong của MFCA xấp xỉ gấp đôi liều 200 mg. Khi dùng lặp lại 200 mg ba lần mỗi ngày trong 7 ngày, tỷ lệ bài tiết tích lũy của các chất chuyển hóa ổn định ở khoảng 60% liều từ ngày thứ ba.
Ảnh hưởng của tuổi, giới, suy gan, di truyền và thức ăn.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Flavoxate
Theo hệ thống ATC, flavoxate thuộc mã G04BD02, nằm trong nhóm G04BD — thuốc dùng cho tiểu nhiều lần và tiểu không tự chủ.
Theo nhãn và SmPC, flavoxate được mô tả là thuốc chống co thắt chọn lọc tương đối trên đường tiết niệu, có tác động trực tiếp lên sợi cơ trơn.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Flavoxate và chất chuyển hóa chính MFCA có tác dụng chống co thắt trực tiếp trên cơ trơn đường tiết niệu. SmPC mô tả cơ chế liên quan đến tích lũy AMP vòng nội bào và hoạt tính chẹn calci. Thuốc ức chế các cơn co bàng quang do nhiều chất chủ vận hoặc do kích thích điện.
Các tài liệu quản lý được đối chiếu nhấn mạnh tác động trực tiếp lên cơ trơn. Không nên mặc định cơ chế của flavoxate hoàn toàn giống các thuốc kháng muscarinic chọn lọc hiện đại.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Flavoxate có thể làm giảm tần suất co bóp bàng quang, tăng dung tích chứa của bàng quang và làm giảm áp lực khi đi tiểu. Dữ liệu tiền lâm sàng còn ghi nhận đặc tính giảm đau và gây tê tại chỗ.
Trong một nghiên cứu trên 11 nam giới khỏe mạnh được nêu trong nhãn DailyMed, thời gian khởi phát tác dụng là khoảng 55 phút và tác dụng đạt đỉnh sau khoảng 112 phút. Quy mô nghiên cứu nhỏ nên không dùng các số liệu này để dự đoán chính xác đáp ứng của từng người.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Flavoxate
Theo nhãn DailyMed và SmPC, flavoxate được dùng để giảm triệu chứng gồm:
- Tiểu buốt hoặc tiểu khó.
- Tiểu gấp, tiểu nhiều lần và tiểu đêm.
- Đau vùng trên xương mu liên quan đến bàng quang.
- Một số biểu hiện tiểu không tự chủ.
- Triệu chứng xuất hiện trong viêm bàng quang, viêm tuyến tiền liệt, viêm niệu đạo, viêm niệu đạo–bàng quang hoặc viêm vùng tam giác bàng quang.
SmPC Urispas còn ghi nhận sử dụng để giảm co thắt bàng quang–niệu đạo liên quan đến đặt ống thông, soi bàng quang, ống thông lưu hoặc sau phẫu thuật đường tiết niệu dưới.
Flavoxate không được chỉ định để điều trị dứt điểm nhiễm khuẩn hoặc nguyên nhân gây bệnh.
Bằng chứng về việc sử dụng flavoxate thường quy cho hội chứng bàng quang tăng hoạt hoặc tiểu không tự chủ không đồng nhất giữa nhãn thuốc và hướng dẫn chuyên môn. NICE khuyến cáo không dùng flavoxate để điều trị tiểu không tự chủ hoặc bàng quang tăng hoạt ở phụ nữ. Đây là khuyến cáo chuyên môn cho một nhóm bệnh nhân cụ thể, không phải là thay đổi đồng loạt đối với tất cả nhãn thuốc tại các quốc gia khác.
Các ứng dụng nghiên cứu khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh các nhãn thuốc được đối chiếu, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng:
- Nhãn DailyMed cho viên 100 mg: người lớn và trẻ trên 12 tuổi dùng 100–200 mg mỗi lần, ngày 3 hoặc 4 lần. Khi triệu chứng cải thiện, bác sĩ có thể giảm liều.
- SmPC Urispas 200 mg: người lớn, bao gồm người cao tuổi, dùng 200 mg mỗi lần, ngày 3 lần.
Sự khác biệt trên liên quan đến hàm lượng, sản phẩm và nhãn quản lý. Không tự chuyển đổi giữa viên 100 mg và 200 mg, không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc.
Dùng thuốc bằng đường uống theo đúng đơn và nhãn của sản phẩm cụ thể. SmPC viên 200 mg hướng dẫn uống sau bữa ăn để hạn chế buồn nôn.
Không dùng liều của một sản phẩm để áp dụng cho sản phẩm có hàm lượng hoặc hướng dẫn khác. Flavoxate chỉ kiểm soát triệu chứng; người có dấu hiệu nhiễm khuẩn đường tiết niệu vẫn cần được chẩn đoán và điều trị nguyên nhân thích hợp.
Trong quá trình sử dụng, bác sĩ có thể theo dõi:
- Mức độ cải thiện của tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm và đau khi tiểu.
- Khả năng đi tiểu và dấu hiệu bí tiểu.
- Buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn hoặc nhìn mờ.
- Đau mắt, giảm thị lực hoặc biểu hiện tăng nhãn áp.
- Phản ứng dị ứng, phát ban hoặc phù.
- Dấu hiệu bất thường ở gan như vàng da.
- Chức năng thận ở người có suy thận hoặc nguy cơ suy giảm chức năng thận.
Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn, cần được đánh giá lại nguyên nhân thay vì chỉ tiếp tục dùng thuốc giảm triệu chứng.
Cảnh báo và lưu ý về Flavoxate
Các chống chỉ định có khác biệt giữa nhãn quản lý:
Nhãn DailyMed chống chỉ định flavoxate khi có tắc môn vị hoặc tá tràng, tổn thương tắc nghẽn ruột hoặc liệt ruột, co thắt tâm vị, xuất huyết tiêu hóa và bệnh lý tắc nghẽn đường tiết niệu dưới.
SmPC Urispas chống chỉ định khi:
- Quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược.
- Tắc nghẽn tiêu hóa hoặc liệt ruột.
- Xuất huyết tiêu hóa.
- Co thắt tâm vị.
- Bí tiểu.
- Tăng nhãn áp.
- Nhược cơ.
Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu thận trọng ở người nghi ngờ tăng nhãn áp, trong khi SmPC Urispas liệt kê tăng nhãn áp là chống chỉ định. Người bệnh phải tuân theo nhãn của sản phẩm được kê đơn.
Các phản ứng được ghi nhận gồm:
- Thường gặp theo SmPC: buồn nôn.
- Ít gặp: buồn ngủ, rối loạn thị giác, nôn, khô miệng, khó tiêu và phát ban.
- Hiếm gặp: mày đay, ngứa, bí tiểu và mệt mỏi.
- Chưa xác định được tần suất: lú lẫn, hồi hộp, tăng nhãn áp, ban đỏ, vàng da, rối loạn gan hoặc tăng enzym gan.
Nhãn DailyMed còn ghi nhận chóng mặt, đau đầu, căng thẳng, nhịp tim nhanh, rối loạn điều tiết mắt, tăng nhãn áp, tăng bạch cầu ái toan, sốt cao và một trường hợp giảm bạch cầu có hồi phục sau khi ngừng thuốc. Nhãn này không có đủ dữ liệu để ước tính tần suất.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần đánh giá y tế sớm gồm:
- Phản vệ hoặc sốc phản vệ.
- Bí tiểu cấp.
- Tăng nhãn áp hoặc suy giảm thị lực đáng kể.
- Vàng da, rối loạn chức năng gan hoặc tăng enzym gan.
- Lú lẫn nặng, đặc biệt ở người cao tuổi.
- Giảm bạch cầu; nhãn DailyMed ghi nhận một trường hợp có hồi phục sau khi ngừng thuốc.
Tần suất của nhiều phản ứng nghiêm trọng chưa thể ước tính từ dữ liệu hiện có.
Cần đặc biệt thận trọng trong các trường hợp:
- Nghi ngờ hoặc có tiền sử tăng nhãn áp.
- Suy thận, do thải trừ qua thận của MFCA chiếm tỷ lệ lớn.
- Người cao tuổi có nguy cơ lú lẫn hoặc suy giảm chức năng thận.
- Có nguy cơ bí tiểu hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu.
- Có bệnh lý tắc nghẽn đường tiêu hóa.
- Xuất hiện buồn ngủ hoặc nhìn mờ.
- Sản phẩm chứa lactose ở người không dung nạp galactose, thiếu lactase toàn phần hoặc kém hấp thu glucose–galactose.
Flavoxate không phải thuốc kháng khuẩn và không được dùng để trì hoãn việc chẩn đoán nguyên nhân gây tiểu buốt, tiểu máu, sốt hoặc đau đường tiết niệu.
SmPC Urispas cho biết chưa xác định được nguy cơ cụ thể sau quá liều trong dữ liệu hậu mãi. Nhãn DailyMed không cung cấp ngưỡng độc tính ở người và chưa xác định flavoxate có thể được loại bỏ bằng thẩm tách hay không.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu hoặc phác đồ xử trí quá liều chi tiết trong các nhãn được đối chiếu. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn hoặc tự xử trí tại nhà.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Viên 100 mg theo DailyMed: bảo quản ở 20–25°C, trong bao bì kín và tránh ánh sáng.
- Urispas 200 mg theo SmPC: không bảo quản trên 30°C và giữ vỉ thuốc trong hộp ngoài.
Luôn ưu tiên điều kiện bảo quản ghi trên bao bì và tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm đang dùng.
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới 12 tuổi chưa được xác lập; các nhãn được đối chiếu không khuyến cáo sử dụng cho nhóm tuổi này.
Nhãn DailyMed cho phép áp dụng liều tham khảo của người lớn ở trẻ trên 12 tuổi, nhưng chỉ khi có chỉ định của người kê đơn.
SmPC Urispas sử dụng cùng liều tham khảo của người lớn ở người cao tuổi. Tuy nhiên, nhãn DailyMed ghi nhận lú lẫn có thể nổi bật hơn trong nhóm này. Suy giảm chức năng thận theo tuổi cũng có thể làm thay đổi dược động học của thuốc.
Không tự động áp dụng liều người lớn tiêu chuẩn nếu chưa đánh giá chức năng thận, bệnh kèm theo và nguy cơ bí tiểu hoặc tăng nhãn áp.
Dữ liệu sử dụng flavoxate ở phụ nữ mang thai còn hạn chế.
Nhãn DailyMed theo cách phân loại cũ ghi Pregnancy Category B: nghiên cứu trên động vật không cho thấy tổn hại thai, nhưng chưa có nghiên cứu đối chứng đầy đủ ở phụ nữ mang thai; chỉ dùng khi thật sự cần thiết.
SmPC Urispas khuyến cáo nên tránh dùng trong thai kỳ như một biện pháp phòng ngừa.
Phụ nữ mang thai không được tự sử dụng; quyết định phải dựa trên đánh giá lợi ích–nguy cơ của bác sĩ.
Chưa xác định flavoxate hoặc các chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không.
Nhãn DailyMed yêu cầu thận trọng khi dùng cho người cho con bú. SmPC Urispas cho rằng không thể loại trừ nguy cơ đối với trẻ bú mẹ và không nên dùng trong thời kỳ cho con bú.
Cần trao đổi với bác sĩ để lựa chọn điều trị phù hợp và không tự ngừng cho trẻ bú hoặc tự dùng thuốc.
Chưa có chế độ hiệu chỉnh liều dành riêng cho người suy gan trong các nhãn được đối chiếu.
SmPC có ghi nhận vàng da, rối loạn gan và bất thường enzym gan từ báo cáo hậu mãi với tần suất chưa xác định. Người có bệnh gan cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi phù hợp.
Thải trừ qua thận của chất chuyển hóa hoạt tính chiếm hơn 50% liều; suy thận có thể ảnh hưởng đáng kể đến dược động học. SmPC yêu cầu thận trọng ở người suy thận.
Chế độ hiệu chỉnh liều cụ thể theo mức lọc cầu thận hoặc độ thanh thải creatinin.
Flavoxate có thể gây buồn ngủ, chóng mặt hoặc nhìn mờ. Nếu xuất hiện các triệu chứng này, không lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc cần tỉnh táo và thị lực rõ cho đến khi được đánh giá an toàn.
Tương tác thuốc của Flavoxate
SmPC cho biết chưa thực hiện các nghiên cứu tương tác thuốc chính thức với flavoxate. Vì vậy, chưa có danh sách tương tác được xác lập đầy đủ để khẳng định thuốc nào có thể phối hợp an toàn trong mọi trường hợp.
Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ danh sách toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm đang dùng. Không tự phối hợp flavoxate với thuốc khác để điều trị triệu chứng tiết niệu.
Thắc mắc về hoạt chất Flavoxate
Flavoxate là thuốc chống co thắt đường tiết niệu, thường được dùng dưới dạng flavoxate hydrochloride. Thuốc tác động trực tiếp lên cơ trơn để giảm tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tiểu buốt và đau vùng bàng quang trong một số bệnh lý đường tiết niệu.
Không. Flavoxate không tiêu diệt vi khuẩn và không điều trị dứt điểm nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Thuốc chỉ giúp giảm triệu chứng và có thể được dùng cùng phương pháp điều trị nguyên nhân khi bác sĩ chỉ định.
Một số nhãn và tài liệu cũ mô tả flavoxate để giảm triệu chứng tương tự bàng quang tăng hoạt. Tuy nhiên, NICE khuyến cáo không dùng flavoxate để điều trị tiểu không tự chủ hoặc bàng quang tăng hoạt ở phụ nữ. Việc sử dụng phải dựa trên chẩn đoán, nhãn thuốc tại quốc gia liên quan và hướng dẫn chuyên môn phù hợp.
Không nên tự dùng. Nhãn viên 100 mg và 200 mg có chế độ liều khác nhau: DailyMed nêu 100–200 mg mỗi lần, ngày 3–4 lần; SmPC Urispas 200 mg nêu 200 mg ngày 3 lần. Đây chỉ là liều tham khảo từ từng nhãn, không phải chỉ dẫn cho một cá nhân.
Dữ liệu trên người còn hạn chế. Nhãn Hoa Kỳ chỉ cho phép cân nhắc trong thai kỳ khi thật sự cần, trong khi SmPC Urispas khuyến cáo tránh dùng khi mang thai và không dùng trong thời kỳ cho con bú. Cần được bác sĩ đánh giá lợi ích–nguy cơ trước khi sử dụng.

