Ethambutol

Ethambutol là thuốc kháng Mycobacterium được sử dụng chủ yếu trong phác đồ phối hợp điều trị bệnh lao. Thuốc có tác dụng kìm khuẩn đối với Mycobacterium tuberculosis bằng cách cản trở quá trình tạo thành thành tế bào vi khuẩn. Ethambutol không được dùng đơn độc vì vi khuẩn lao có thể nhanh chóng hình thành đề kháng. Trong phác đồ sáu tháng điều trị lao nhạy cảm thuốc của WHO và CDC, ethambutol thường được phối hợp với isoniazid, rifampicin và pyrazinamide trong hai tháng tấn công đầu tiên.

Tác dụng không mong muốn quan trọng nhất là bệnh lý dây thần kinh thị giác, biểu hiện bằng nhìn mờ, giảm thị lực, ám điểm hoặc khó phân biệt màu sắc. Nguy cơ tăng theo liều, thời gian sử dụng và tình trạng suy thận. Người dùng cần kiểm tra thị lực trước điều trị, báo ngay mọi thay đổi về mắt và không tự ngừng riêng ethambutol hoặc các thuốc lao khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chống lao hàng một, có tác dụng kìm khuẩn.
  • Vai trò chính: Phối hợp trong phác đồ điều trị lao để tăng hiệu lực và hạn chế hình thành kháng thuốc.
  • Phác đồ thường gặp: Hai tháng HRZE, sau đó bốn tháng HR đối với nhiều trường hợp lao nhạy cảm thuốc.
  • Liều tham khảo: Thường tính theo cân nặng; nhãn ghi 15 mg/kg/ngày trong điều trị ban đầu.
  • Cảnh báo nổi bật: Viêm hoặc bệnh lý dây thần kinh thị giác, có thể gây giảm thị lực không hồi phục.
  • Nhóm nguy cơ cao: Người suy thận, dùng liều cao, điều trị kéo dài, có bệnh mắt từ trước hoặc khó báo cáo thay đổi thị lực.
  • Nguyên tắc: Không dùng đơn độc, không bỏ liều và không tự dừng một thuốc trong phác đồ lao.

Hoạt chất Ethambutol là gì?

Ethambutol là thuốc chống lao kìm khuẩn, tác động chủ yếu lên trực khuẩn lao đang phát triển. Thuốc được dùng để tăng hiệu quả của phác đồ phối hợp và hạn chế sự xuất hiện của vi khuẩn kháng các thuốc khác, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi chưa có đầy đủ kết quả nhạy cảm thuốc.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ethambutol

CAS 74-55-5 Công thức C10H24N2O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ethambutol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ethambutol

Tên IUPAC

(2S)-2-[2-[[(2S)-1-hydroxybutan-2-yl]amino]ethylamino]butan-1-ol

Tên hóa học khác

(2S,2'S)-2,2'-(ethane-1,2-diyldiimino)dibutan-1-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ethambutol hydrochloride; ethambutol dihydrochloride; EMB; E trong ký hiệu phác đồ lao HRZE. Myambutol là tên thương mại, không phải tên hoạt chất.

Tên viết tắt

EMB

Tên Latinh / tên dược điển

Ethambutolum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

74-55-5

UNII

8G167061QZ

PubChem CID

14052

RxNorm CUI

4110

Công thức phân tử

C10H24N2O2

Dược động học của Ethambutol

Sau liều uống 25 mg/kg, ethambutol thường đạt nồng độ đỉnh huyết thanh khoảng 2–5 microgam/ml sau 2–4 giờ. Thuốc đi vào hồng cầu với nồng độ có thể cao khoảng hai lần huyết tương. Trong 24 giờ, khoảng 50% liều được thải nguyên dạng qua nước tiểu và thêm khoảng 8–15% dưới dạng chất chuyển hóa; khoảng 20–22% được thải nguyên dạng qua phân. Thuốc có thể tích lũy rõ ở người suy thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ethambutol được hấp thu qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 2–4 giờ. Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Thuốc kháng acid chứa nhôm hydroxide làm giảm hấp thu ethambutol và cần được dùng cách ethambutol ít nhất bốn giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối được xác minh từ nhãn hiện hành. Ethambutol được hấp thu tương đối tốt qua đường tiêu hóa và thức ăn không làm thay đổi đáng kể mức hấp thu theo nhãn.

Giai đoạn II: Phân bố

Ethambutol phân bố vào hồng cầu, có thể đi qua nhau thai và thấm vào dịch não tủy tốt hơn khi màng não đang viêm. Nồng độ trong hồng cầu có thể cao khoảng hai lần nồng độ huyết tương và duy trì tỷ lệ này trong 24 giờ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Một phần nhỏ ethambutol được oxy hóa từ nhóm alcohol thành chất trung gian aldehyde rồi chuyển thành acid dicarboxylic không hoạt tính. Khoảng 8–15% liều xuất hiện trong nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ethambutol được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 50% liều uống được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu trong 24 giờ; tổng lượng bài tiết qua nước tiểu, bao gồm chất chuyển hóa, khoảng 58–65%. Khoảng 20–22% có thể được thải qua phân dưới dạng không đổi.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải chính xác được xác minh từ các nhãn sử dụng trong bài. Thuốc tồn lưu và tích lũy nhiều hơn khi chức năng thận suy giảm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng đáng chú ý gồm:

  • Suy thận làm giảm thải trừ, gây tích lũy và tăng nguy cơ độc tính thị giác.
  • Thẩm tách máu yêu cầu điều chỉnh khoảng cách liều và thường dùng thuốc sau buổi lọc.
  • Nhôm hydroxide làm giảm hấp thu đường uống.
  • Thức ăn không làm thay đổi đáng kể hấp thu.
  • Viêm màng não làm tăng khả năng thấm thuốc vào dịch não tủy.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ethambutol

Ethambutol thuộc nhóm “các thuốc khác điều trị bệnh lao”, mã ATC J04AK02. Thuốc có tác dụng kìm khuẩn ở nồng độ điều trị và không có hoạt tính có ý nghĩa đối với virus, nấm hoặc phần lớn vi khuẩn ngoài nhóm Mycobacterium.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ethambutol đi vào tế bào Mycobacterium và ức chế các arabinosyltransferase như EmbA, EmbB và EmbC. Quá trình này cản trở tổng hợp arabinogalactan và lipoarabinomannan, là các cấu trúc quan trọng của thành tế bào trực khuẩn lao, từ đó làm rối loạn chuyển hóa và ngăn vi khuẩn nhân lên.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ethambutol có tác dụng chủ yếu đối với Mycobacterium tuberculosis và M. bovis đang phát triển. Đề kháng có thể xuất hiện nhanh và khó dự đoán khi dùng đơn độc. Phối hợp ethambutol với các thuốc chống lao khác giúp giảm nguy cơ chọn lọc chủng kháng thuốc trong khi chờ kết quả nhạy cảm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ethambutol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ethambutol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ethambutol

Nhôm hydroxide trong một số thuốc kháng acid có thể làm nồng độ ethambutol trong huyết thanh giảm khoảng 20% và giảm bài tiết thuốc trong nước tiểu khoảng 13%. Nhãn khuyến nghị không dùng thuốc kháng acid chứa nhôm trong ít nhất bốn giờ sau khi uống ethambutol.

Việc phối hợp ethambutol với các thuốc chống lao khác là bắt buộc nhưng làm khó xác định thuốc gây ra một số phản ứng như độc gan, phát ban hoặc rối loạn tiêu hóa. Toàn bộ đơn thuốc, bao gồm vitamin, thuốc kháng acid và thuốc điều trị gút, cần được bác sĩ kiểm tra.

Thắc mắc về hoạt chất Ethambutol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *