Erythritol

Erythritol là một polyol bốn carbon, thường được gọi là rượu đường, được dùng làm chất tạo ngọt, chất điều vị và chất giữ ẩm trong thực phẩm. Chất này có độ ngọt khoảng 60–80% so với sucrose nhưng cung cấp rất ít năng lượng vì phần lớn được hấp thu ở ruột non rồi thải gần như nguyên vẹn qua nước tiểu. Erythritol không phải thuốc điều trị bệnh và không được dùng để thay thế thuốc hạ đường huyết, thuốc giảm cân hoặc thuốc tim mạch. EFSA năm 2023 thiết lập lượng ăn vào hằng ngày chấp nhận được là 0,5 g/kg thể trọng/ngày nhằm hạn chế tiêu chảy và mất cân bằng điện giải do tác dụng nhuận tràng. Một số nghiên cứu gần đây ghi nhận mối liên quan giữa nồng độ Erythritol trong máu, hoạt tính tiểu cầu và biến cố tim mạch; tuy nhiên, EFSA và FDA lưu ý dữ liệu hiện chưa chứng minh quan hệ nhân quả giữa lượng Erythritol trong thực phẩm và bệnh tim mạch.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Polyol bốn carbon, còn gọi là rượu đường
  • Mã phụ gia: INS 968; E 968 tại Liên minh châu Âu
  • Độ ngọt: Khoảng 60–80% độ ngọt của sucrose
  • Công dụng: Chất tạo ngọt, điều vị, giữ ẩm và chất mang trong thực phẩm
  • Phân loại: Phụ gia hoặc thành phần thực phẩm, không phải thuốc điều trị
  • Hấp thu: Trên 90% có thể được hấp thu ở ruột non
  • Thải trừ: Chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng không đổi
  • ADI theo EFSA: 0,5 g/kg thể trọng/ngày
  • Tác dụng phụ chính: Đầy bụng, buồn nôn, đau bụng, phân lỏng hoặc tiêu chảy
  • Tim mạch: Có tín hiệu nghiên cứu nhưng chưa xác lập quan hệ nhân quả từ tiêu thụ thực phẩm
  • Các kết luận quản lý có khác biệt: JECFA năm 1999 xác lập ADI “không quy định”, trong khi EFSA năm 2023 đặt ADI 0,5 g/kg/ngày dựa trên tác dụng nhuận tràng.

Hoạt chất Erythritol là gì?

Erythritol là một loại rượu đường bốn carbon có vị ngọt nhưng không phải đường sucrose và không phải đồ uống có cồn. Chất này xuất hiện tự nhiên với lượng nhỏ trong một số trái cây và thực phẩm lên men, đồng thời được sản xuất công nghiệp bằng lên men để dùng làm chất tạo ngọt.

Erythritol không phải thuốc chữa tiểu đường, béo phì, sâu răng hoặc bệnh tim mạch.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Erythritol

CAS 149-32-6 Công thức C4H10O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Erythritol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Erythritol

Tên IUPAC

(2S,3R)-butane-1,2,3,4-tetrol

Tên hóa học khác

meso-1,2,3,4-Tetrahydroxybutane

Tên khác / tên đồng nghĩa

Erythrite; meso-erythritol; 1,2,3,4-butanetetrol; tetrahydroxybutane; INS 968; E 968.

Tên Latinh / tên dược điển

Erythritolum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

149-32-6

UNII

RA96B954X6

PubChem CID

222285

RxNorm CUI

1369563

Công thức phân tử

C4H10O4

Dược động học của Erythritol

Sau khi ăn, Erythritol được hấp thu nhanh và phụ thuộc liều ở ruột non. Nồng độ máu thường đạt đỉnh trong khoảng 1–2 giờ. Phần lớn lượng đã hấp thu không bị chuyển hóa đáng kể và được đào thải qua thận.

Một phần nhỏ có thể được chuyển thành erythronate; phần không được hấp thu đi xuống đại tràng nhưng ít bị hệ vi sinh đường ruột lên men hơn nhiều polyol khác.

Giai đoạn I: Hấp thu

Erythritol được hấp thu chủ yếu tại ruột non. Nồng độ huyết tương thường đạt đỉnh khoảng 1–2 giờ sau khi dùng dung dịch uống.

Mức hấp thu phụ thuộc liều; dùng cùng thực phẩm có thể làm tốc độ tăng nồng độ trong máu chậm hơn so với uống nhanh dưới dạng dung dịch đậm đặc.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Không có giá trị sinh khả dụng tuyệt đối được chuẩn hóa theo cách đánh giá thuốc.

Các nghiên cứu ở người cho thấy trên 90% lượng Erythritol uống vào có thể được hấp thu, vì vậy tỷ lệ vào tuần hoàn tương đối cao; tuy nhiên, chất này hầu như không được sử dụng làm nguồn năng lượng và chủ yếu được thải qua nước tiểu.

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu định lượng về thể tích phân bố ở người.

Erythritol tan trong nước, lưu hành trong huyết tương và dịch ngoại bào trước khi được thải qua thận. Không có bằng chứng cho thấy chất này tích lũy đáng kể trong mô sau mức tiêu thụ thực phẩm thông thường.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Phần lớn Erythritol được thải dưới dạng không đổi. Dữ liệu hiện đại cho thấy một phần nhỏ Erythritol trong tuần hoàn có thể được chuyển hóa thành erythronate; tỷ lệ và ý nghĩa lâm sàng của quá trình này chưa được xác định đầy đủ.

Erythritol cũng có thể được cơ thể tạo ra nội sinh từ glucose qua nhánh của con đường pentose phosphate. Vì vậy, nồng độ Erythritol trong máu không nhất thiết phản ánh riêng lượng được ăn vào.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 80–90% hoặc hơn lượng Erythritol uống vào được thu hồi trong nước tiểu trong khoảng 24–48 giờ, chủ yếu dưới dạng không đổi.

Phần không hấp thu được đưa xuống đại tràng và thải qua phân. Hệ vi sinh đường ruột người hầu như không lên men Erythritol trong các nghiên cứu hiện có.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Một nghiên cứu được EFSA tổng hợp báo cáo thời gian bán thải nồng độ huyết tương khoảng 3,4 giờ sau khi uống, phù hợp với quá trình hấp thu và đào thải tương đối nhanh.

Các nghiên cứu sử dụng liều, cách dùng và phương pháp định lượng khác nhau có thể ghi nhận đường cong nồng độ khác nhau; sau liều đơn 30 g, nồng độ vẫn cao hơn nền trong thời gian dài ở một nghiên cứu nhỏ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa ở người.

Thải trừ phụ thuộc chủ yếu vào chức năng thận. Dữ liệu quan sát cần được diễn giải thận trọng vì suy giảm chức năng thận có thể làm nồng độ Erythritol tuần hoàn tăng do đào thải chậm hơn.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Liều dùng và tốc độ ăn hoặc uống.
  • Dạng dung dịch so với dùng cùng thức ăn.
  • Chức năng thận.
  • Khả năng hấp thu của ruột non.
  • Lượng Erythritol được cơ thể tổng hợp nội sinh.
  • Tình trạng chuyển hóa như tăng đường huyết, stress oxy hóa hoặc kháng insulin, có thể liên quan đến nồng độ Erythritol nội sinh.

Dữ liệu dược động học chuyên biệt ở suy thận nặng, thai kỳ, trẻ sơ sinh và người bệnh tiêu hóa nặng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Erythritol

Không áp dụng phân nhóm dược lý điều trị.

Về dinh dưỡng và công nghệ thực phẩm, Erythritol thuộc nhóm polyol hoặc rượu đường. Chất này có độ ngọt thấp hơn sucrose, tạo cảm giác mát trong miệng và được dùng làm chất tạo ngọt, chất điều vị, chất mang hoặc chất giữ ẩm.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cảm giác ngọt được tạo ra khi Erythritol tương tác với hệ thống thụ thể vị ngọt trong khoang miệng. Sau khi nuốt, chất này được hấp thu ở ruột non nhưng hầu như không được chuyển thành glucose hoặc năng lượng, nên ảnh hưởng cấp tính lên glucose và insulin thấp hơn sucrose.

Khi lượng Erythritol chưa hấp thu còn lại trong lòng ruột vượt khả năng dung nạp, áp lực thẩm thấu tăng và kéo nước vào ruột, có thể gây phân lỏng hoặc tiêu chảy.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Không có dược lực học điều trị theo nghĩa của một thuốc.

Trong các nghiên cứu nhỏ ở người khỏe mạnh, Erythritol không làm tăng đáng kể glucose hoặc insulin huyết thanh sau khi uống.

Tác dụng phụ phụ thuộc liều chủ yếu là tác dụng thẩm thấu ở đường tiêu hóa. EFSA xác định 0,5 g/kg thể trọng là mức không quan sát thấy tiêu chảy trong dữ liệu được dùng để thiết lập ADI.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Erythritol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Erythritol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Erythritol

Chưa xác lập tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng giữa Erythritol và thuốc kê đơn.

Các điểm thực hành cần lưu ý:

  • Phối hợp Erythritol với lượng lớn polyol khác có thể làm tăng tác dụng nhuận tràng.
  • Dùng đồng thời với fructose có thể làm tăng triệu chứng tiêu hóa ở một số người.
  • Tiêu chảy do dùng quá mức có thể ảnh hưởng hấp thu thuốc uống hoặc làm nặng mất nước và rối loạn điện giải.
  • Người dùng thuốc lợi tiểu, thuốc nhuận tràng hoặc thuốc có nguy cơ rối loạn điện giải nên tránh tiêu thụ quá mức.
  • Người mắc đái tháo đường không được tự giảm thuốc hạ đường huyết chỉ vì chuyển sang sản phẩm chứa Erythritol.

Thắc mắc về hoạt chất Erythritol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *