Emicizumab là kháng thể đơn dòng IgG4 người hóa có cấu trúc đặc hiệu kép, liên kết đồng thời yếu tố IXa và yếu tố X để thay thế một phần chức năng đồng yếu tố của yếu tố VIIIa trong quá trình đông máu. Thuốc được tiêm dưới da để dự phòng thường quy, giúp phòng ngừa hoặc giảm tần suất chảy máu ở người lớn và trẻ em mắc hemophilia A bẩm sinh, có hoặc không có chất ức chế yếu tố VIII theo nhãn FDA. Emicizumab không dùng để xử trí tức thời một đợt chảy máu cấp và không thay thế hoàn toàn kế hoạch sử dụng yếu tố đông máu hoặc thuốc bắc cầu do bác sĩ chỉ định. Nguy cơ quan trọng nhất là bệnh vi mạch huyết khối và biến cố huyết khối khi dùng đồng thời lượng cao phức hợp prothrombin hoạt hóa. Thuốc còn làm sai lệch nhiều xét nghiệm dựa trên aPTT, vì vậy mọi cơ sở xét nghiệm và nhân viên y tế cần biết người bệnh đang sử dụng Emicizumab.
Nội dung chính
- Bản chất: Kháng thể đơn dòng IgG4 người hóa, đặc hiệu kép
- Đích tác dụng: Yếu tố IXa và yếu tố X
- Chỉ định chính: Dự phòng thường quy chảy máu trong hemophilia A
- Đối tượng theo FDA: Người lớn và trẻ em từ sơ sinh, có hoặc không có chất ức chế yếu tố VIII
- Đường dùng: Tiêm dưới da
- Liều nạp: 3 mg/kg mỗi tuần trong 4 tuần đầu
- Liều duy trì: 1,5 mg/kg mỗi tuần; 3 mg/kg mỗi 2 tuần; hoặc 6 mg/kg mỗi 4 tuần
- Cảnh báo nổi bật: Bệnh vi mạch huyết khối và huyết khối khi phối hợp liều cao aPCC
- Lưu ý xét nghiệm: Làm aPTT ngắn giả và gây sai lệch nhiều xét nghiệm đông máu nội sinh
- Các thông tin chính dựa trên nhãn FDA và SmPC hiện hành của EMA.
Hoạt chất Emicizumab là gì?
Emicizumab là kháng thể đặc hiệu kép dùng để dự phòng chảy máu ở người mắc hemophilia A. Thuốc nối yếu tố IXa với yếu tố X, qua đó mô phỏng chức năng của yếu tố VIIIa bị thiếu và hỗ trợ hình thành cục máu đông hiệu quả hơn.
Emicizumab
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Emicizumab |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Emicizumab |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Emicizumab-kxwh là tên hoạt chất được sử dụng trên nhãn Hoa Kỳ. Hemlibra là biệt dược gốc đã được FDA, EMA và Cục Quản lý Dược Việt Nam ghi nhận. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Emicizumabum |
| Tên USAN | emicizumab |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1610943-06-0 |
|---|---|
| UNII | 7NL2E3F6K3 |
| PubChem CID | Không có CID |
| RxNorm CUI | 1989794 |
Dược động học của Emicizumab
Emicizumab có dược động học gần tỷ lệ với liều trong khoảng 0,3–6 mg/kg sau khi tiêm dưới da. Sau liều nạp 3 mg/kg mỗi tuần trong 4 tuần, nồng độ đáy trung bình trong huyết tương đạt khoảng 52,6 ± 13,6 microgam/mL vào tuần thứ 5. Ba lịch liều duy trì được thiết kế để tạo mức phơi nhiễm trung bình tương đương nhưng có dao động đỉnh–đáy khác nhau.
Giai đoạn I: Hấp thu
Emicizumab được hấp thu chậm sau tiêm dưới da. Thời gian bán thải hấp thu trung bình khoảng 1,6 ngày.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau tiêm dưới da liều 1 mg/kg khoảng 80,4–93,1%. Dược động học tương tự khi tiêm dưới da tại bụng, cánh tay trên hoặc đùi. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 10,4 lít, cho thấy thuốc chủ yếu phân bố trong huyết tương và dịch ngoại bào, phù hợp với đặc tính của kháng thể đơn dòng.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Emicizumab là protein kháng thể đơn dòng nên được dự kiến phân giải qua các con đường dị hóa protein thành peptide nhỏ và acid amin. Thuốc không được chuyển hóa chủ yếu qua hệ enzym cytochrome P450.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Emicizumab được thải trừ chủ yếu thông qua quá trình dị hóa protein và các cơ chế thanh thải thông thường của kháng thể đơn dòng. Nhãn thuốc không mô tả một đường bài tiết nguyên vẹn chủ yếu qua nước tiểu hoặc phân.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ biểu kiến trung bình khoảng 26,9 ± 9,1 ngày. Do thời gian bán thải dài, ảnh hưởng lên một số xét nghiệm đông máu và nguy cơ tương tác với aPCC có thể kéo dài đến khoảng 6 tháng sau liều cuối. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải biểu kiến trung bình khoảng 0,27 lít/ngày. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dược động học không bị ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng bởi tuổi từ 1–77, chủng tộc, tình trạng có chất ức chế yếu tố VIII, suy gan nhẹ hoặc trung bình và suy thận nhẹ hoặc trung bình trong các phân tích hiện có.
Cân nặng làm tăng độ thanh thải và thể tích phân bố, vì vậy thuốc được dùng theo mg/kg. Ở trẻ dưới 6 tháng, nồng độ dự đoán có thể thấp hơn khoảng 19–33% so với trẻ lớn hơn, đặc biệt với lịch dùng mỗi 2 hoặc 4 tuần. Thuốc chưa được nghiên cứu đầy đủ ở suy gan hoặc suy thận nặng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Emicizumab
Emicizumab thuộc nhóm thuốc dự phòng không phải yếu tố đông máu. Thuốc không cung cấp yếu tố VIII từ bên ngoài và không có cấu trúc hoặc trình tự tương đồng trực tiếp với yếu tố VIII. Vì vậy, các chất ức chế yếu tố VIII không trung hòa trực tiếp Emicizumab.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Trong quá trình đông máu bình thường, yếu tố VIIIa đưa yếu tố IXa và yếu tố X lại gần nhau để thúc đẩy hoạt hóa yếu tố X. Emicizumab liên kết đồng thời hai yếu tố này và khôi phục một phần chức năng đồng yếu tố bị thiếu trong hemophilia A. Hoạt tính của thuốc không phụ thuộc vào sự hoạt hóa bởi thrombin và vẫn tồn tại khi người bệnh có chất ức chế yếu tố VIII.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Emicizumab làm tăng khả năng tạo thrombin và hỗ trợ cầm máu. Thuốc làm aPTT ngắn rõ rệt và làm tăng giả hoạt tính yếu tố VIII khi đo bằng xét nghiệm chromogenic sử dụng yếu tố đông máu người. Các chỉ số này không phản ánh chính xác mức cầm máu thực tế và không được dùng để định liều Emicizumab.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Emicizumab
Theo FDA, Emicizumab được chỉ định dự phòng thường quy nhằm phòng ngừa hoặc giảm tần suất chảy máu ở người lớn và trẻ em từ sơ sinh trở lên mắc hemophilia A bẩm sinh, có hoặc không có chất ức chế yếu tố VIII.
Theo EMA, thuốc được chỉ định ở mọi nhóm tuổi mắc hemophilia A:
- Có chất ức chế yếu tố VIII.
- Không có chất ức chế nhưng mắc bệnh nặng, với hoạt tính yếu tố VIII dưới 1%.
- Không có chất ức chế, bệnh trung bình với hoạt tính yếu tố VIII từ 1–5% và có kiểu hình chảy máu nghiêm trọng.
Emicizumab là thuốc dự phòng, không phải thuốc dùng đơn độc để cầm một đợt xuất huyết cấp.
Emicizumab đã được nghiên cứu ngoài chỉ định trong hemophilia A mắc phải do tự kháng thể chống yếu tố VIII. Các nghiên cứu tiến cứu pha II và pha III cho thấy khả năng dự phòng chảy máu ở nhóm người bệnh này, nhưng cách dùng, liều nạp và thời điểm ngừng thuốc khác với nhãn dành cho hemophilia A bẩm sinh.
Hemophilia A mắc phải chưa phải chỉ định được phê duyệt trong nhãn FDA hoặc EMA của Hemlibra. Việc sử dụng trong tình huống này là ngoài chỉ định hoặc theo nghiên cứu và phải do trung tâm chuyên khoa huyết học quyết định.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều tham khảo theo nhãn FDA và EMA:
- Liều nạp: 3 mg/kg tiêm dưới da mỗi tuần một lần trong 4 tuần đầu.
- Từ tuần thứ 5, chọn một trong ba lịch duy trì:
- 1,5 mg/kg mỗi tuần một lần.
- 3 mg/kg mỗi 2 tuần một lần.
- 6 mg/kg mỗi 4 tuần một lần.
Lịch duy trì được lựa chọn dựa trên đánh giá của bác sĩ, khả năng tuân thủ và hoàn cảnh của người bệnh. Emicizumab được dự kiến dùng dự phòng dài hạn.
Không tự tính liều, tự đổi lịch tiêm hoặc tự ngừng thuốc.
Emicizumab chỉ dùng để tiêm dưới da tại bụng, mặt ngoài cánh tay trên hoặc đùi. Cần luân phiên vị trí tiêm và không tiêm vào vùng da đỏ, bầm, đau, cứng, có nốt ruồi, sẹo hoặc tổn thương.
Người bệnh hoặc người chăm sóc chỉ được tự tiêm sau khi đã được nhân viên y tế đào tạo và bác sĩ xác định phù hợp. FDA và EMA không khuyến nghị trẻ dưới 7 tuổi tự tiêm.
Không được trộn nồng độ 30 mg/mL và 150 mg/mL trong cùng một lần tiêm. Không dùng quá 2 mL tại một vị trí tiêm; nếu thể tích lớn hơn, cần chia theo hướng dẫn chuyên môn.
Nếu quên liều, tiêm càng sớm càng tốt rồi trở lại lịch thông thường. Không tiêm hai liều trong cùng một ngày để bù liều đã quên.
Cần theo dõi:
- Số lượng, vị trí và mức độ các đợt chảy máu đột phá.
- Dấu hiệu huyết khối như đau hoặc sưng chi, đau ngực, khó thở, rối loạn thần kinh hoặc thay đổi màu da.
- Dấu hiệu bệnh vi mạch huyết khối như giảm tiểu cầu, thiếu máu tán huyết vi mạch, mệt mỏi, lú lẫn, giảm lượng nước tiểu hoặc tổn thương thận cấp.
- Tổng liều và thời gian sử dụng aPCC nếu cần điều trị chảy máu.
- Phản ứng tại chỗ tiêm, phát ban, mày đay, phù mạch hoặc quá mẫn.
- Kháng thể kháng Emicizumab khi xuất hiện mất đáp ứng hoặc tăng chảy máu không giải thích được.
- Các xét nghiệm đông máu bằng phương pháp phù hợp, tránh diễn giải aPTT hoặc xét nghiệm yếu tố VIII một giai đoạn theo cách thông thường.
Cảnh báo và lưu ý về Emicizumab
Nhãn FDA không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối riêng cho Emicizumab.
SmPC của EMA chống chỉ định ở người quá mẫn với Emicizumab hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Cần áp dụng chống chỉ định theo nhãn thuốc được phê duyệt tại quốc gia điều trị.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp nhất gồm:
- Phản ứng tại vị trí tiêm như đỏ, đau, ngứa hoặc sưng.
- Đau đầu.
- Đau khớp.
Các phản ứng khác được EMA ghi nhận gồm tiêu chảy, đau cơ, sốt, phát ban, mày đay và quá mẫn. Sau lưu hành còn có báo cáo phù mạch.
Tác dụng phụ nghiêm trọng nổi bật là:
- Bệnh vi mạch huyết khối.
- Huyết khối hoặc thuyên tắc huyết khối.
- Huyết khối xoang hang.
- Viêm tĩnh mạch huyết khối nông kèm hoại tử da.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
- Mất hiệu lực do kháng thể trung hòa kháng Emicizumab.
Trong các thử nghiệm, phần lớn biến cố vi mạch huyết khối hoặc huyết khối nghiêm trọng xảy ra khi người bệnh nhận trung bình trên 100 đơn vị/kg/24 giờ aPCC trong ít nhất 24 giờ khi đang được dự phòng bằng Emicizumab.
Nhãn FDA có cảnh báo đóng khung về bệnh vi mạch huyết khối và huyết khối khi sử dụng lượng cao aPCC cùng Emicizumab. Nếu xuất hiện triệu chứng hoặc xét nghiệm gợi ý, phải ngừng aPCC ngay và tạm ngừng Emicizumab; quyết định dùng lại chỉ được thực hiện sau khi đánh giá lợi ích–nguy cơ.
Emicizumab không điều trị trực tiếp một đợt chảy máu cấp. Người bệnh phải có kế hoạch xử trí chảy máu, chấn thương, thủ thuật hoặc phẫu thuật do trung tâm hemophilia xây dựng.
Thuốc gây nhiễu xét nghiệm đông máu đến khoảng 6 tháng sau liều cuối. Cần thông báo cho bác sĩ, nha sĩ, phẫu thuật viên và phòng xét nghiệm trước mọi thủ thuật hoặc xét nghiệm.
Cần ghi rõ tên sản phẩm và số lô sau mỗi lần sử dụng để bảo đảm truy xuất thuốc sinh học.
Kinh nghiệm về quá liều Emicizumab còn hạn chế. Quá liều có thể làm tăng khả năng đông máu và nguy cơ huyết khối.
Người nhận nhầm liều phải liên hệ ngay với bác sĩ hoặc cơ sở điều trị hemophilia và được theo dõi chặt chẽ. Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu được xác lập.
Bảo quản lọ Emicizumab trong tủ lạnh ở 2–8°C, giữ trong hộp gốc để tránh ánh sáng. Không đông lạnh và không lắc.
Lọ chưa mở có thể được để ngoài tủ lạnh ở nhiệt độ dưới 30°C trong tổng thời gian tối đa 7 ngày và có thể đưa trở lại tủ lạnh, miễn tổng thời gian ngoài tủ không vượt quá giới hạn này. Phải loại bỏ lọ đã ở nhiệt độ phòng quá 7 ngày hoặc tiếp xúc nhiệt độ trên 30°C.
Sau khi rút thuốc ra khỏi lọ, cần sử dụng ngay và loại bỏ phần thuốc còn dư vì sản phẩm không chứa chất bảo quản.
Đối tượng đặc biệt
Theo FDA, độ an toàn và hiệu quả đã được xác lập ở trẻ em mắc hemophilia A từ sơ sinh trở lên.
Không ghi nhận khác biệt rõ rệt về hiệu quả giữa các nhóm tuổi đã nghiên cứu. Tuy nhiên, dữ liệu trực tiếp ở trẻ rất nhỏ còn hạn chế và nồng độ dự đoán ở trẻ dưới 6 tháng có thể thấp hơn trẻ lớn hơn. Trẻ dưới 7 tuổi không nên tự tiêm; người chăm sóc đã được đào tạo hoặc nhân viên y tế cần thực hiện.
Không khuyến cáo điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. Tuy nhiên, số người từ 65 tuổi trở lên trong các thử nghiệm còn hạn chế, nên chưa thể kết luận chắc chắn họ có đáp ứng khác người trẻ hay không. EMA ghi nhận không có dữ liệu ở người trên 77 tuổi.
Chưa có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai và chưa thực hiện nghiên cứu sinh sản trên động vật với Emicizumab. Thuốc chỉ nên được sử dụng khi lợi ích tiềm năng cho người mẹ vượt trội nguy cơ tiềm ẩn đối với thai.
EMA khuyến cáo phụ nữ có khả năng mang thai sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và ít nhất 6 tháng sau khi ngừng Emicizumab. Thai kỳ và giai đoạn sau sinh vốn làm tăng nguy cơ huyết khối, cần được bác sĩ chuyên khoa huyết học và sản khoa phối hợp quản lý.
Chưa rõ Emicizumab có bài tiết vào sữa mẹ hay không và chưa có dữ liệu về ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ hoặc khả năng tiết sữa. IgG của người có thể hiện diện trong sữa mẹ.
Quyết định tiếp tục cho con bú hay tiếp tục điều trị phải cân nhắc lợi ích bú mẹ, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm ẩn đối với trẻ.
Không khuyến cáo điều chỉnh liều ở suy gan nhẹ. Dữ liệu ở suy gan trung bình còn hạn chế, mặc dù phân tích dược động học không cho thấy ảnh hưởng rõ rệt. Emicizumab chưa được nghiên cứu đầy đủ ở suy gan nặng.
Không khuyến cáo điều chỉnh liều ở suy thận nhẹ. Dữ liệu ở suy thận trung bình còn hạn chế, dù phân tích dược động học không ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa. Thuốc chưa được nghiên cứu đầy đủ ở suy thận nặng.
Emicizumab không hoặc hầu như không ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, người đang chảy máu, đau đầu nặng, có dấu hiệu huyết khối hoặc phản ứng quá mẫn không nên lái xe và cần được đánh giá y tế.
Tương tác thuốc của Emicizumab
Tương tác quan trọng nhất là với phức hợp prothrombin hoạt hóa, còn gọi là aPCC hoặc FEIBA. Phối hợp Emicizumab với tổng liều trung bình aPCC trên 100 đơn vị/kg/24 giờ trong ít nhất 24 giờ làm tăng nguy cơ bệnh vi mạch huyết khối và huyết khối.
Dự phòng thường quy bằng thuốc bắc cầu nên ngừng một ngày trước khi bắt đầu Emicizumab. Dự phòng bằng yếu tố VIII có thể tiếp tục trong 7 ngày đầu nếu bác sĩ chỉ định.
Kinh nghiệm phối hợp với rFVIIa, yếu tố VIII hoặc thuốc chống tiêu fibrin còn hạn chế trong một số tình huống. Liều thuốc cầm máu bổ sung có thể cần thấp hơn do Emicizumab đã làm tăng khả năng đông máu.
Emicizumab còn tương tác với xét nghiệm:
- Làm aPTT và ACT ngắn giả.
- Làm sai lệch xét nghiệm hoạt tính yếu tố VIII một giai đoạn dựa trên aPTT.
- Có thể tạo kết quả âm tính giả với Bethesda dựa trên đông máu.
- Xét nghiệm Bethesda chromogenic sử dụng yếu tố bò có thể được dùng để đo chất ức chế yếu tố VIII.
Thắc mắc về hoạt chất Emicizumab
Emicizumab là kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép, liên kết yếu tố IXa và yếu tố X để mô phỏng chức năng của yếu tố VIIIa. Thuốc được tiêm dưới da nhằm dự phòng chảy máu ở người mắc hemophilia A.
Có. Emicizumab được phê duyệt để dự phòng chảy máu ở người mắc hemophilia A có chất ức chế yếu tố VIII. Vì thuốc không có cấu trúc giống yếu tố VIII nên chất ức chế yếu tố VIII không trực tiếp trung hòa hoạt tính của Emicizumab.
Không. Emicizumab là thuốc dự phòng thường quy và không được dùng đơn độc để xử trí tức thời một đợt xuất huyết cấp. Người bệnh cần thực hiện kế hoạch dùng yếu tố VIII, rFVIIa hoặc thuốc khác do trung tâm hemophilia hướng dẫn.
FEIBA là một dạng phức hợp prothrombin hoạt hóa. Dùng trung bình trên 100 đơn vị/kg/24 giờ trong ít nhất 24 giờ khi đang điều trị Emicizumab có liên quan đến bệnh vi mạch huyết khối và các biến cố huyết khối nghiêm trọng. Không tự sử dụng hoặc tăng liều FEIBA khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Có. Thuốc làm aPTT ngắn giả, ảnh hưởng xét nghiệm hoạt tính yếu tố VIII một giai đoạn và có thể tạo kết quả âm tính giả trong xét nghiệm Bethesda dựa trên đông máu. Ảnh hưởng này có thể kéo dài đến khoảng 6 tháng sau liều cuối.

