Dextrin

Dextrin là tên gọi chung của một nhóm carbohydrate có mạch ngắn hơn tinh bột, được tạo thành khi tinh bột hoặc glycogen bị thủy phân một phần. Dextrin không phải một dược chất đơn lẻ có cấu trúc và liều điều trị cố định. Trong dược phẩm, dextrin chủ yếu được sử dụng làm tá dược, chẳng hạn chất độn, chất kết dính, chất mang hoặc thành phần hỗ trợ tạo viên. Trong thực phẩm, dextrin có thể được dùng làm chất ổn định hoặc chất làm đặc; dextrin trắng và vàng được JECFA xếp trong nhóm phụ gia có mã INS 1400. Dextrin thông thường có thể được tiêu hóa thành glucose, trong khi dextrin kháng tiêu hóa có đặc tính khác và có thể đi xuống đại tràng. Vì vậy, không nên áp dụng công dụng của “resistant dextrin” cho mọi loại dextrin. Người mắc đái tháo đường, rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng với nguyên liệu nguồn cần kiểm tra thành phần sản phẩm và hỏi chuyên gia y tế khi cần.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Cập nhật lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dextrin là gì?: Một nhóm hỗn hợp polymer D-glucose có khối lượng phân tử thấp hơn tinh bột, được tạo ra khi tinh bột hoặc glycogen bị thủy phân một phần.
  • Có phải thuốc không?: Dextrin thông thường không phải dược chất điều trị chuẩn hóa; trong nhiều sản phẩm thuốc, nó được sử dụng với vai trò tá dược không hoạt tính.
  • Mã phụ gia: Dextrin trắng và vàng có mã INS 1400; JECFA phân loại là chất ổn định và chất làm đặc.
  • Có mã ATC không?
  • Có làm tăng đường huyết không?: Dextrin có khả năng tiêu hóa có thể được phân giải thành glucose. Dextrin kháng tiêu hóa có mức độ thủy phân thấp hơn và không được đánh đồng với dextrin thông thường.
  • Liều điều trị: Không có liều điều trị chuẩn cho dextrin thông thường vì đây chủ yếu là tá dược hoặc phụ gia.
  • Độ an toàn thực phẩm: JECFA đã thiết lập mức ADI “không quy định” cho dextrin trắng và vàng; điều này áp dụng cho mục đích phụ gia theo tiêu chuẩn và thực hành sản xuất phù hợp, không có nghĩa là có thể sử dụng không giới hạn.
  • Lưu ý chính: Cần xác định rõ loại dextrin, nguồn tinh bột, hàm lượng và mục đích sử dụng; không áp dụng bằng chứng của resistant dextrin, maltodextrin hoặc cyclodextrin cho dextrin nói chung.

Hoạt chất Dextrin là gì?

Dextrin là nhóm carbohydrate được tạo ra khi tinh bột hoặc glycogen bị phân cắt thành các chuỗi glucose ngắn hơn. Dextrin không phải một hoạt chất điều trị duy nhất. Trong thuốc, dextrin thường được thêm vào để hỗ trợ sản xuất, độ ổn định, hình dạng hoặc cấu trúc của dạng bào chế.

Khi có mặt trong thực phẩm, dextrin có thể đóng vai trò:

  • Chất làm đặc.
  • Chất ổn định.
  • Chất mang.
  • Thành phần tạo khối.
  • Nguồn carbohydrate.
  • Thành phần chất xơ đối với một số dextrin kháng tiêu hóa đã được xác định cụ thể.
CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dextrin

INN Tên tiếng Anh: Dextrin.; Tên INN chính thức.; Dextrin là tên của một nhóm hỗn hợp carbohydrate, không phải tên của một phân tử dược chất đơn nhất có thành phần cố định.

CAS 9004-53-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dextrin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tên tiếng Anh: Dextrin.; Tên INN chính thức.; Dextrin là tên của một nhóm hỗn hợp carbohydrate, không phải tên của một phân tử dược chất đơn nhất có thành phần cố định.

Tên khác / tên đồng nghĩa

Các tên có thể gặp:; Dextrins.; White dextrin.; Yellow dextrin.; White and yellow dextrins.; Dextrin roasted starch.; Roasted starch dextrin.; Corn dextrin, khi được sản xuất từ tinh bột ngô.; INS 1400, trong phân loại phụ gia thực phẩm phù hợp.; Không được tự động xem các thuật ngữ sau là đồng nghĩa hoàn toàn với dextrin:; Maltodextrin.; Resistant dextrin.; Cyclodextrin.; Polydextrose.; Icodextrin.; Dextrin palmitate.; Dextrin sulfate.; Các chất này khác nhau về cấu trúc, mức độ tiêu hóa, chức năng và tình trạng quản lý.

Tên Latinh / tên dược điển

Dextrinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

9004-53-9

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Dextrin

Không có một hồ sơ dược động học duy nhất áp dụng cho mọi loại dextrin vì đây là hỗn hợp carbohydrate có độ dài chuỗi, mức độ phân nhánh và khả năng tiêu hóa khác nhau.

Đối với dextrin có khả năng tiêu hóa, các enzyme tiêu hóa carbohydrate phân giải chuỗi glucose thành các phân tử nhỏ hơn và cuối cùng thành glucose có thể hấp thu. Đối với resistant dextrin, một phần đáng kể có thể chống lại quá trình thủy phân tại dạ dày và ruột non, sau đó đi xuống đại tràng.

Các thông số dược động học chuẩn như Cmax, Tmax, thể tích phân bố và thời gian bán thải của “dextrin” nguyên vẹn không được chuẩn hóa.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dextrin có khả năng tiêu hóa được phân giải trong lòng ruột và tại bờ bàn chải ruột non. Các alpha-glucosidase tại niêm mạc ruột hoàn tất quá trình thủy phân nhiều sản phẩm dextrin thành glucose tự do có thể hấp thu.

Mức độ và tốc độ hấp thu phụ thuộc vào:

  • Độ dài chuỗi carbohydrate.
  • Mức độ phân nhánh.
  • Loại liên kết glycosidic.
  • Nguồn tinh bột.
  • Quy trình xử lý.
  • Mức độ kháng tiêu hóa.
  • Thành phần của bữa ăn.
  • Hoạt động enzyme tiêu hóa.

Không thể giả định mọi loại dextrin đều có cùng ảnh hưởng đến glucose huyết.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của dextrin nguyên vẹn.

Đối với dextrin có khả năng tiêu hóa, sinh khả dụng về mặt dinh dưỡng chủ yếu liên quan đến lượng glucose được giải phóng và hấp thu sau thủy phân, không phải sự hấp thu toàn bộ polymer dextrin nguyên vẹn. Nghiên cứu trên người cho thấy glucose có thể được hấp thu từ các sản phẩm thủy phân tinh bột.

Đối với resistant dextrin, khả năng hấp thu trực tiếp thấp hơn do cấu trúc có khả năng chống lại enzyme tiêu hóa.

Giai đoạn II: Phân bố

Thông tin về sự phân bố của polymer dextrin nguyên vẹn sau đường uống.

Sau khi dextrin tiêu hóa được chuyển thành glucose, glucose được vận chuyển trong tuần hoàn và được các mô sử dụng, dự trữ dưới dạng glycogen hoặc tham gia các con đường chuyển hóa năng lượng thông thường.

Dữ liệu về sự phân bố toàn thân của resistant dextrin nguyên vẹn.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dextrin tiêu hóa được có thể trải qua các bước:

  1. Thủy phân một phần bởi alpha-amylase.
  2. Tiếp tục phân giải bởi maltase-glucoamylase và sucrase-isomaltase tại bờ bàn chải ruột.
  3. Giải phóng glucose.
  4. Glucose được hấp thu và tham gia các con đường chuyển hóa carbohydrate.

Các alpha-glucosidase niêm mạc có vai trò quan trọng trong việc chuyển các alpha-limit dextrin và maltooligosaccharide thành glucose.

Resistant dextrin chống lại quá trình thủy phân tại đường tiêu hóa trên ở mức độ khác nhau và có thể được hệ vi sinh vật đại tràng sử dụng hoặc lên men. Không phải mọi loại dextrin đều có đặc tính này.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Không có thông số thải trừ chuẩn hóa cho dextrin nói chung.

  • Dextrin tiêu hóa được chủ yếu được chuyển thành glucose và đi vào chuyển hóa năng lượng.
  • Phần carbohydrate không được tiêu hóa hoặc lên men có thể được đào thải qua phân.
  • Các sản phẩm chuyển hóa sau khi oxy hóa carbohydrate được xử lý qua các con đường sinh lý thông thường.

Tỷ lệ thải trừ nguyên vẹn qua nước tiểu hoặc phân của từng loại dextrin.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Chưa có thời gian bán thải chung cho dextrin vì đây không phải một phân tử đơn nhất được hấp thu nguyên vẹn theo mô hình dược động học thông thường.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải dược động học không phải thông số thường được áp dụng cho dextrin thông thường sử dụng như tá dược hoặc phụ gia.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa, hấp thu hoặc chuyển hóa dextrin gồm:

  • Nguồn tinh bột: ngô, khoai tây, gạo, lúa mì hoặc nguồn khác.
  • Chiều dài chuỗi polymer.
  • Mức độ phân nhánh.
  • Tỷ lệ liên kết alpha-1,4 và alpha-1,6.
  • Quy trình thủy phân, rang hoặc xử lý enzyme.
  • Loại dextrin tiêu hóa được hay kháng tiêu hóa.
  • Liều lượng.
  • Thành phần bữa ăn.
  • Tốc độ làm rỗng dạ dày.
  • Hoạt tính amylase và alpha-glucosidase.
  • Thành phần hệ vi sinh đường ruột.
  • Tình trạng bệnh lý đường tiêu hóa.
  • Thuốc làm chậm hấp thu carbohydrate hoặc ức chế alpha-glucosidase.

Mức ảnh hưởng định lượng của từng yếu tố đối với dextrin nói chung.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dextrin

Không có nhóm dược lý điều trị chính thức cho dextrin thông thường.

Phân nhóm chức năng có thể gồm:

  • Tá dược carbohydrate.
  • Chất độn.
  • Chất kết dính.
  • Chất mang cho hương liệu, màu hoặc thành phần khác.
  • Chất hỗ trợ sấy phun.
  • Chất tạo màng hoặc hỗ trợ lớp bao trong một số công thức.
  • Chất ổn định thực phẩm.
  • Chất làm đặc thực phẩm.
  • Thành phần dinh dưỡng cung cấp carbohydrate đối với loại tiêu hóa được.
  • Chất xơ hòa tan hoặc carbohydrate kháng tiêu hóa đối với một số resistant dextrin chuyên biệt.

Không được áp dụng đặc tính của một phân nhóm cho tất cả sản phẩm ghi “dextrin”.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Dextrin thông thường không có “cơ chế tác dụng điều trị” thống nhất.
Trong dạng bào chế
Tùy đặc tính vật lý và công thức, dextrin có thể:

  • Tăng khối lượng viên.
  • Hỗ trợ liên kết các tiểu phân.
  • Làm chất mang cho thành phần có hàm lượng nhỏ.
  • Hỗ trợ phân tán thành phần.
  • Góp phần tạo cấu trúc hoặc lớp bao.
  • Ổn định hỗn hợp.

DailyMed ghi nhận corn dextrin là tá dược không hoạt tính trong một sản phẩm viên nhai calcium carbonate, minh họa vai trò công thức thay vì vai trò điều trị.
Trong tiêu hóa
Dextrin có khả năng tiêu hóa được phân giải thành glucose và có thể cung cấp năng lượng. Quá trình phân giải cần hoạt động phối hợp của alpha-amylase và các alpha-glucosidase tại niêm mạc ruột.
Đối với dextrin kháng tiêu hóa
Resistant dextrin được thiết kế hoặc xử lý để tăng khả năng chống thủy phân bởi enzyme tiêu hóa. Loại này có thể đi xuống đại tràng và được nghiên cứu như một dạng chất xơ hòa tan. Cơ chế này không áp dụng cho dextrin tiêu hóa được thông thường.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dược lực học theo nghĩa áp dụng cho thuốc: không áp dụng rõ ràng đối với dextrin thông thường.

Ảnh hưởng sinh lý phụ thuộc loại dextrin:

  • Dextrin tiêu hóa được có thể giải phóng glucose và góp phần vào lượng carbohydrate của khẩu phần.
  • Resistant dextrin có thể làm chậm hoặc giảm mức độ glucose được giải phóng so với một số carbohydrate dễ tiêu hóa.
  • Dextrin kháng tiêu hóa có thể tác động đến nhu động, độ đặc của phân và quá trình lên men tại đại tràng.
  • Mức ảnh hưởng phụ thuộc cấu trúc, liều, công thức và đối tượng sử dụng.

Nghiên cứu về carbohydrate từ tinh bột cho thấy cấu trúc hóa học và mức độ phân nhánh ảnh hưởng đến tốc độ tạo glucose trong quá trình tiêu hóa.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dextrin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dextrin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dextrin

Tương tác thuốc lâm sàng được xác lập riêng cho dextrin thông thường.

Một số vấn đề cần lưu ý:

  • Dextrin tiêu hóa được là nguồn carbohydrate và có thể ảnh hưởng kế hoạch kiểm soát glucose ở người dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
  • Đây không nhất thiết là tương tác dược động học trực tiếp nhưng có thể ảnh hưởng nhu cầu dinh dưỡng và đường huyết.
  • Lượng lớn chất xơ hoặc resistant dextrin có thể thay đổi thời gian vận chuyển trong đường tiêu hóa; ảnh hưởng cụ thể đến hấp thu từng thuốc chưa được xác định đồng nhất.
  • Không nên uống lượng lớn resistant dextrin đồng thời với thuốc uống quan trọng nếu chưa có hướng dẫn từ bác sĩ hoặc dược sĩ.
  • Cần kiểm tra thành phần phối hợp vì tương tác có thể đến từ vitamin, khoáng chất, thảo dược hoặc hoạt chất khác trong cùng sản phẩm.

Thắc mắc về hoạt chất Dextrin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 17 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *