DHEA (Prasterone)

Dehydroepiandrosterone (DHEA), còn gọi là prasterone, là một tiền chất steroid nội sinh có thể được chuyển hóa thành androgen và estrogen. Trong hồ sơ thuốc chính thức, dạng prasterone đặt âm đạo 6,5 mg được phê duyệt tại Hoa Kỳ để điều trị đau khi giao hợp mức độ vừa đến nặng do teo âm hộ–âm đạo liên quan mãn kinh; tại Liên minh châu Âu, chỉ định rộng hơn là teo âm hộ và âm đạo có triệu chứng vừa đến nặng ở phụ nữ sau mãn kinh. DHEA đường uống hoặc các mục đích như “chống lão hóa”, tăng năng lượng, cải thiện trí nhớ hay chức năng tình dục không nên được xem là tương đương với chỉ định đã phê duyệt; bằng chứng còn hạn chế và hướng dẫn chuyên môn không khuyến cáo sử dụng thường quy. Người bệnh không nên tự mua, tự dùng hoặc tự điều chỉnh liều. Thông tin dưới đây mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • DHEA là gì: DHEA hay prasterone là tiền chất steroid nội sinh, có thể được chuyển hóa thành androgen và estrogen.
  • INN: Prasterone.
  • Mã ATC: G03XX01 đối với prasterone dùng đường âm đạo.
  • Dạng thuốc được xác minh: Viên đặt/ovule âm đạo 6,5 mg.
  • Chỉ định tại Hoa Kỳ: Đau khi giao hợp mức độ vừa đến nặng do teo âm hộ và âm đạo liên quan mãn kinh.
  • Chỉ định tại EU: Teo âm hộ và âm đạo có triệu chứng vừa đến nặng ở phụ nữ sau mãn kinh.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Tăng tiết dịch âm đạo; có thể ghi nhận kết quả phết tế bào cổ tử cung bất thường.
  • Điểm cần thận trọng: Chảy máu sinh dục chưa rõ nguyên nhân, bệnh ung thư phụ thuộc estrogen, tiền sử huyết khối và một số bệnh gan theo SmPC của EMA.
  • DHEA đường uống: Không tương đương với thuốc prasterone đặt âm đạo; bằng chứng cho nhiều mục đích sử dụng còn hạn chế.
  • Khuyến cáo: Không tự sử dụng hoặc phối hợp với liệu pháp hormone khi chưa được bác sĩ đánh giá.
  • Thông tin về chỉ định, mã ATC, dạng dùng và an toàn trong bảng dựa trên hồ sơ EMA và nhãn DailyMed của thuốc prasterone đặt âm đạo.

Hoạt chất Dehydroepiandrosterone là gì?

DHEA hay prasterone là một tiền chất steroid nội sinh. Bản thân prasterone được mô tả là tiền chất chưa có hoạt tính hormone hoàn chỉnh; tại mô đích, hoạt chất có thể được chuyển thành các androgen và estrogen có hoạt tính.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dehydroepiandrosterone

INN Tên tiếng Anh: Dehydroepiandrosterone. INN/tên chung trong hồ sơ EMA: Prasterone.

CAS 53-43-0 Công thức C19H28O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dehydroepiandrosterone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tên tiếng Anh: Dehydroepiandrosterone. INN/tên chung trong hồ sơ EMA: Prasterone.

Tên IUPAC

(3S,8R,9S,10R,13S,14S)-3-hydroxy-10,13-dimethyl-1,2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[a]phenanthren-17-one

Tên hóa học khác

Androst-5-en-17-one, 3-hydroxy-, (3beta)- | 5-Androsten-3beta-ol-17-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

DHEA. Prasterone. 3β-hydroxyandrost-5-en-17-one, tên hóa học được ghi trong nhãn FDA.

Tên viết tắt

DHEA

Tên Latinh / tên dược điển

Prasteronum

Tên USAN

prasterone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

53-43-0

UNII

459AG36T1B

PubChem CID

5881

RxNorm CUI

3143

Công thức phân tử

C19H28O2

Dược động học của Dehydroepiandrosterone

Dữ liệu dược động học đáng tin cậy dưới đây chủ yếu áp dụng cho prasterone 6,5 mg đặt âm đạo, không nên tự động ngoại suy sang DHEA đường uống hoặc dạng bào chế khác.

Sau khi đặt âm đạo, prasterone chủ yếu tác động tại mô âm đạo nhưng vẫn ghi nhận mức tăng phơi nhiễm toàn thân với prasterone và các chất chuyển hóa. Nồng độ testosterone và estradiol trung bình trong nghiên cứu của EMA vẫn nằm trong phạm vi tham chiếu của phụ nữ sau mãn kinh.

Giai đoạn I: Hấp thu

Trong một nghiên cứu ở phụ nữ sau mãn kinh sử dụng prasterone đặt âm đạo hằng ngày trong 7 ngày:

  • Cmax trung bình của prasterone ngày thứ 7 khoảng 4,42 ng/mL.
  • AUC₀–₂₄ trung bình khoảng 56,17 ng·giờ/mL.
  • Phơi nhiễm testosterone và estradiol cũng tăng nhẹ so với giả dược.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của prasterone sau khi đặt âm đạo chưa được xác định trong hồ sơ dược động học của FDA.

.

Giai đoạn II: Phân bố

Prasterone đặt âm đạo phân bố chủ yếu tại chỗ. Một phần phơi nhiễm toàn thân được ghi nhận, đặc biệt đối với các chất chuyển hóa, nhưng trong nghiên cứu của EMA, các giá trị trung bình vẫn nằm trong phạm vi thường gặp ở phụ nữ sau mãn kinh.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Prasterone ngoại sinh được chuyển hóa tương tự DHEA nội sinh. Các enzyme tạo steroid như hydroxysteroid dehydrogenase, 5α-reductase và aromatase chuyển prasterone thành androgen và estrogen.

Dữ liệu đầy đủ về chuyển hóa toàn thân riêng của dạng đặt âm đạo chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Hồ sơ EMA cho biết quá trình thải trừ toàn thân chưa được nghiên cứu riêng cho dạng prasterone đặt âm đạo.

.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Ảnh hưởng của suy gan và suy thận đối với dược động học của prasterone chưa được nghiên cứu trong nhãn Hoa Kỳ. SmPC của EMA nhận định không cần hiệu chỉnh liều đối với dạng đặt âm đạo do thuốc tác động chủ yếu tại chỗ; tuy nhiên, nhận định này không đồng nghĩa đã có nghiên cứu dược động học đầy đủ ở các nhóm suy gan hoặc suy thận.

Ảnh hưởng của tuổi, chủng tộc, tương tác enzyme và các dạng bào chế khác: .

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dehydroepiandrosterone

  • Nhóm ATC: G03X – hormone sinh dục khác và chất điều biến hệ sinh dục.
  • Hoạt chất: G03XX01 – prasterone.
  • Đặc điểm: tiền chất của hormone sinh dục, tạo cả chất chuyển hóa androgen và estrogen.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sau khi được đưa vào âm đạo, prasterone đi vào các tế bào tại chỗ và được chuyển hóa thành một lượng nhỏ androgen và estrogen tùy theo hệ enzyme của từng loại tế bào. Các chất chuyển hóa này hoạt hóa thụ thể androgen và estrogen tại mô âm đạo.

Cơ chế điều trị hoàn chỉnh đối với teo âm hộ và âm đạo chưa được xác lập đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác động qua trung gian estrogen làm tăng tỷ lệ tế bào bề mặt và tế bào trung gian, đồng thời giảm tế bào cận đáy trong niêm mạc âm đạo. pH âm đạo có xu hướng giảm về phạm vi sinh lý hơn, tạo điều kiện cho hệ vi khuẩn âm đạo bình thường.

Trong các thử nghiệm pha III, prasterone 6,5 mg cải thiện các chỉ số tế bào học, pH âm đạo và làm giảm mức độ đau khi giao hợp so với giả dược; mức cải thiện triệu chứng đau so với giả dược được EMA mô tả là khiêm tốn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dehydroepiandrosterone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dehydroepiandrosterone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dehydroepiandrosterone

Việc phối hợp prasterone đặt âm đạo với các liệu pháp sau chưa được nghiên cứu đầy đủ và không được EMA khuyến cáo:

  • Liệu pháp hormone toàn thân chỉ chứa estrogen.
  • Liệu pháp estrogen–progestogen.
  • Điều trị androgen.
  • Estrogen dùng đường âm đạo.

Chế phẩm cũng có thể ảnh hưởng độ bền của bao cao su, màng ngăn âm đạo hoặc mũ cổ tử cung làm bằng latex. Các tương tác thuốc chuyển hóa đặc hiệu khác: .

Thắc mắc về hoạt chất Dehydroepiandrosterone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *