Calcitriol là 1,25-dihydroxyvitamin D3, dạng hormon hoạt tính sinh học mạnh của vitamin D3. Chất này gắn với vitamin D receptor trong nhân tế bào và điều hòa phiên mã gene liên quan đến hấp thu calci và phosphat ở ruột, tái hấp thu khoáng chất ở thận, chức năng tuyến cận giáp và chuyển hóa xương. Calcitriol được sử dụng đường uống hoặc đường tiêm trong một số tình trạng như hạ calci huyết và cường cận giáp thứ phát ở bệnh thận mạn, đồng thời có dạng dùng ngoài da để điều trị vảy nến. Do là dạng vitamin D hoạt tính, biên độ an toàn phụ thuộc chặt vào cân bằng khoáng chất; quá liều có thể gây tăng calci huyết, tăng phosphat huyết và vôi hóa mô mềm. Vì vậy điều trị thường đòi hỏi theo dõi calci, phosphat và các chỉ số liên quan theo bệnh nền. WHO ATC phản ánh hai bối cảnh sử dụng chính: A11CC04 cho calcitriol dùng toàn thân và D05AX03 cho calcitriol chống vảy nến dùng tại chỗ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: calcitriol
- Bản chất: 1,25-dihydroxyvitamin D3, hormon vitamin D hoạt tính
- Mã ATC: A11CC04; D05AX03
- Đường dùng: Uống, tiêm hoặc ngoài da tùy chế phẩm
- Cơ chế: Hoạt hóa vitamin D receptor, điều hòa hấp thu calci–phosphat, PTH và chuyển hóa xương
- Chỉ định chính: Rối loạn chuyển hóa calci/PTH trong một số bệnh thận hoặc suy cận giáp; dạng ngoài da dùng cho vảy nến
- Cảnh báo chính: Tăng calci huyết, tăng phosphat huyết và nguy cơ vôi hóa mô mềm khi quá liều
- Theo dõi: Calci, phosphat và các chỉ số khoáng–xương theo bối cảnh điều trị
Hoạt chất Calcitriol là gì?
Calcitriol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Calcitriol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Calcitriol |
| Tên IUPAC | trans-(1R,3S,5Z)-5-[(2E)-2-[(1R,3aS,7aR)-1-[(2R)-6-hydroxy-6-methylheptan-2-yl]-7a-methyl-2,3,3a,5,6,7-hexahydro-1H-inden-4-ylidene]ethylidene]-4-methylidenecyclohexane-1,3-diol |
| Tên hóa học khác | 1alpha,25-Dihydroxycholecalciferol | (1S,3R,5Z,7E)-9,10-secocholesta-5,7,10-triene-1,3,25-triol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 1,25-Dihydroxyvitamin D3 |
| Tên viết tắt | 1,25(OH)2D3 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Calcitriolum |
| Tên USAN | calcitriol |

