Bisacodyl

Bisacodyl là thuốc nhuận tràng kích thích, tác động chủ yếu tại đại tràng để tăng nhu động ruột và làm tăng lượng nước trong lòng ruột. Hoạt chất này thường có trong viên bao tan trong ruột và viên đặt trực tràng, được sử dụng để giảm táo bón trong thời gian ngắn. Một số chế phẩm còn được phê duyệt để hỗ trợ làm sạch ruột trước thủ thuật hoặc phẫu thuật, nhưng phải dùng dưới sự giám sát của nhân viên y tế. Viên uống thường phát huy tác dụng sau khoảng 6–12 giờ; viên đặt có thể tác dụng trong khoảng 10–30 phút, đôi khi lâu hơn. Bisacodyl không phải thuốc giảm cân và không nên dùng kéo dài hoặc dùng quá liều. Việc lạm dụng có thể gây tiêu chảy, mất nước và rối loạn điện giải. Thông tin dưới đây chỉ có tính tham khảo, không thay thế hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Bisacodyl
  • Nhóm dược lý: Thuốc nhuận tràng kích thích/nhuận tràng tiếp xúc
  • Mã ATC chính: A06AB02
  • Vị trí tác dụng chủ yếu: Đại tràng và trực tràng
  • Dạng dùng phổ biến: Viên bao tan trong ruột; viên đặt trực tràng
  • Đường dùng: Uống; đặt trực tràng
  • Công dụng thường gặp: Điều trị ngắn hạn táo bón; một số chế phẩm dùng làm sạch ruột dưới giám sát y tế
  • Khởi phát tác dụng: Viên uống khoảng 6–12 giờ; viên đặt thường 10–30 phút, có thể đến khoảng 45 phút
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau bụng, co thắt bụng, tiêu chảy, buồn nôn
  • Nguy cơ khi lạm dụng: Mất nước, hạ kali máu, rối loạn điện giải và ảnh hưởng chức năng ruột
  • Lưu ý quan trọng: Không nhai hoặc nghiền viên bao tan trong ruột; không dùng để giảm cân; không dùng kéo dài nếu chưa xác định nguyên nhân táo bón

Hoạt chất Bisacodyl là gì?

Bisacodyl là thuốc nhuận tràng kích thích tác động chủ yếu tại đại tràng. Sau khi chuyển thành BHPM, thuốc kích thích niêm mạc đại tràng, tăng nhu động ruột và tăng lượng nước, điện giải trong lòng ruột, qua đó thúc đẩy quá trình đại tiện.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bisacodyl

CAS 603-50-9 Công thức C22H19NO4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bisacodyl

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bisacodyl

Tên IUPAC

[4-[(4-acetyloxyphenyl)-pyridin-2-ylmethyl]phenyl] acetate

Tên hóa học khác

Phenol, 4,4'-(2-pyridinylmethylene)bis-, diacetate (ester)

Tên khác / tên đồng nghĩa

Một số tên hóa học hoặc tên liên quan gồm:
Bisacodyl.
4,4'-(pyridin-2-ylmethylene)bisphenol diacetate.
4,4'-(2-pyridylmethylene)bisphenol diacetate.
Chất chuyển hóa có hoạt tính: bis-(p-hydroxyphenyl)-pyridyl-2-methane, viết tắt BHPM.

Tên Latinh / tên dược điển

Bisacodylum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

603-50-9

UNII

10X0709Y6I

PubChem CID

2391

RxNorm CUI

1596

Công thức phân tử

C22H19NO4

Dược động học của Bisacodyl

Sau khi uống hoặc đặt trực tràng, Bisacodyl được thủy phân thành BHPM chủ yếu nhờ esterase của niêm mạc ruột. Viên bao tan trong ruột được thiết kế để hạn chế giải phóng ở dạ dày và ruột non, giúp hoạt chất được giải phóng chủ yếu tại đại tràng. Chỉ một lượng nhỏ thuốc được hấp thu toàn thân; phần đã hấp thu được liên hợp chủ yếu thành BHPM glucuronide không có hoạt tính tại thành ruột và gan.

Tác dụng nhuận tràng không tương quan trực tiếp với nồng độ BHPM trong huyết tương vì cơ chế chính là tác dụng tại chỗ ở đoạn dưới đường tiêu hóa.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau viên bao tan trong ruột, nồng độ BHPM tối đa trong huyết tương được ghi nhận khoảng 4–10 giờ sau dùng thuốc, trong khi tác dụng nhuận tràng thường xuất hiện sau 6–12 giờ.

Sau viên đặt, nồng độ BHPM tối đa trong huyết tương đạt được khoảng 0,5–3 giờ; tác dụng nhuận tràng thường xuất hiện sớm hơn, trung bình khoảng 20 phút, phạm vi thường gặp 10–30 phút và đôi khi đến 45 phút.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Bisacodyl và BHPM chỉ được hấp thu toàn thân với lượng nhỏ. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối định lượng, thống nhất cho mọi dạng bào chế chưa được xác lập trong các SmPC được tham khảo: .

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu định lượng về thể tích phân bố và mức độ gắn protein huyết tương của Bisacodyl hoặc BHPM trong các nguồn chính thức được tham khảo: .

Do thuốc chủ yếu tác động tại chỗ và chỉ hấp thu một lượng nhỏ, thông số phân bố toàn thân không phải yếu tố chính quyết định tác dụng nhuận tràng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bisacodyl được thủy phân nhanh thành BHPM có hoạt tính. Lượng BHPM được hấp thu sau đó gần như được liên hợp hoàn toàn tại thành ruột và gan, tạo BHPM glucuronide không có hoạt tính.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau viên bao tan trong ruột, một SmPC ghi nhận trung bình khoảng 51,8% liều được tìm thấy trong phân dưới dạng BHPM tự do và khoảng 10,5% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng BHPM glucuronide.

Sau viên đặt, trung bình khoảng 3,1% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng BHPM glucuronide. Phân chứa phần lớn BHPM, cùng một lượng nhỏ Bisacodyl chưa chuyển hóa. Các tỷ lệ này phản ánh dữ liệu của chế phẩm nghiên cứu cụ thể và không nên được suy rộng tuyệt đối cho mọi sản phẩm.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương của BHPM glucuronide được ước tính khoảng 16,5 giờ. Thông số này không đồng nghĩa với thời gian tác dụng nhuận tràng, vì tác dụng của Bisacodyl chủ yếu xảy ra tại chỗ ở đại tràng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

.

Chưa có giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng, thống nhất và có ý nghĩa lâm sàng cho tất cả dạng Bisacodyl trong các nguồn chính thức được tham khảo.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố đáng lưu ý gồm:

  • Dạng bào chế: viên bao tan trong ruột và viên đặt có vị trí giải phóng, thời gian khởi phát khác nhau.
  • Độ nguyên vẹn của lớp bao: nhai, nghiền hoặc làm lớp bao tan sớm có thể gây kích ứng dạ dày và làm thay đổi vị trí giải phóng.
  • Thuốc hoặc thực phẩm làm giảm độ acid dạ dày: sữa, thuốc kháng acid và thuốc ức chế bơm proton có thể làm lớp bao tan sớm.
  • Đường dùng: đường trực tràng thường cho tác dụng nhanh hơn đường uống.
  • Tình trạng mất nước hoặc rối loạn điện giải: có thể làm tăng nguy cơ bất lợi, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người suy thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bisacodyl

Bisacodyl thuộc:

  • Nhóm thuốc điều trị táo bón.
  • Phân nhóm thuốc nhuận tràng kích thích hoặc nhuận tràng tiếp xúc.
  • Nhóm hóa học dẫn xuất diphenylmethane.
  • Mã ATC A06AB02.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Bisacodyl được thủy phân tại đường tiêu hóa thành BHPM. Chất có hoạt tính này kích thích niêm mạc đại tràng và trực tràng, dẫn đến:

  • Tăng hoạt động nhu động đẩy của đại tràng.
  • Rút ngắn thời gian vận chuyển phân.
  • Tăng tích tụ nước và điện giải trong lòng đại tràng.
  • Làm mềm phân và kích thích phản xạ đại tiện.

Bisacodyl tác động chủ yếu ở đoạn dưới đường tiêu hóa nên không làm giảm đáng kể sự hấp thu calo hoặc các chất dinh dưỡng thiết yếu tại ruột non.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Bisacodyl có tác dụng kép, gồm kích thích vận động đại tràng và làm tăng hàm lượng nước trong lòng ruột. Các nghiên cứu được mô tả trong SmPC cho thấy thuốc thúc đẩy hoạt động vận động đẩy của đại tràng và tăng lượng nước trong ruột; sinh lý đại tràng trở về mức ban đầu sau khi ngừng điều trị trong nghiên cứu ngắn hạn được trích dẫn.

Tác dụng tại trực tràng có thể làm tăng vận động và tạo cảm giác đầy trực tràng, từ đó thúc đẩy nhu cầu đại tiện. Ý nghĩa lâm sàng chính xác của tác dụng này vẫn chưa được xác lập hoàn toàn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bisacodyl

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bisacodyl

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bisacodyl

Sữa, thuốc kháng acid và thuốc giảm tiết acid

Sữa và thuốc kháng acid có thể làm giảm độ bền của lớp bao tan trong ruột, gây giải phóng thuốc sớm, khó tiêu hoặc kích ứng dạ dày. SmPC cũng khuyến cáo không dùng viên bao cùng các thuốc làm giảm độ acid đường tiêu hóa trên, gồm thuốc ức chế bơm proton.

Thuốc lợi tiểu và corticosteroid

Khi Bisacodyl bị dùng quá liều, phối hợp với thuốc lợi tiểu hoặc corticosteroid có thể làm tăng nguy cơ mất cân bằng điện giải.

Glycoside tim

Rối loạn điện giải, đặc biệt hạ kali máu, có thể làm tăng độ nhạy với glycoside tim.

Các thuốc nhuận tràng khác

Dùng đồng thời nhiều thuốc nhuận tràng có thể làm tăng tiêu chảy, đau bụng và các tác dụng không mong muốn trên đường tiêu hóa.

Danh sách trên không bao gồm mọi tương tác. Người đang dùng thuốc tim mạch, lợi tiểu, corticosteroid hoặc nhiều thuốc đồng thời nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Thắc mắc về hoạt chất Bisacodyl

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *