Bệnh Paget ngoài vú là ung thư biểu mô tuyến hiếm của da, thường xuất hiện ở âm hộ, bìu, dương vật, quanh hậu môn hoặc nách. Tổn thương hay giống chàm với mảng đỏ, ngứa, rát, bong vảy, rỉ dịch hoặc trợt kéo dài nên dễ bị điều trị nhầm. Bệnh có thể chỉ nằm trong biểu bì, xâm lấn sâu hoặc là biểu hiện lan lên da từ ung thư bên dưới như trực tràng, bàng quang hay đường sinh dục. Chẩn đoán xác định cần sinh thiết và hóa mô miễn dịch; sau đó bác sĩ đánh giá hạch và tìm ung thư liên quan theo vị trí cùng triệu chứng. Phẫu thuật kiểm soát bờ thường là lựa chọn chính cho bệnh khu trú, nhưng nguy cơ tái phát đáng kể vì tế bào u có thể lan rộng hơn phần nhìn thấy. Điều trị không phẫu thuật hoặc toàn thân được cá thể hóa khi bệnh không thể cắt, xâm lấn hoặc di căn.
Bệnh Paget ngoài vú là bệnh gì?
Bệnh Paget ngoài vú là một adenocarcinoma biểu bì đặc trưng bởi tế bào Paget lớn, bào tương sáng nằm rải rác hoặc thành cụm trong biểu bì và phần phụ da. Bệnh khác với Paget vú vì không liên quan núm vú và thường xuất hiện ở vùng có tuyến apocrine. Thể nguyên phát được cho là bắt nguồn từ da hoặc phần phụ da; thể thứ phát là sự lan trực tiếp hoặc pagetoid từ ung thư của trực tràng, bàng quang, niệu đạo, cổ tử cung hay cơ quan khác. Sự phân biệt này quan trọng vì hướng khảo sát và điều trị khác nhau. Nhiều ca còn giới hạn trong biểu bì và tiến triển chậm, nhưng xâm lấn trung bì, hạch to hoặc di căn làm tiên lượng xấu hơn. Một mảng đỏ ở vùng kín không đồng nghĩa Paget, song tổn thương kéo dài và không đáp ứng điều trị chàm cần được sinh thiết.
| Tên bệnh | Bệnh Paget ngoài vú |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Extramammary Paget disease |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Extramammary Paget’s disease; EMPD; ung thư Paget ngoài tuyến vú |
| Mã ICD-10 | Không có mã WHO ICD-10 duy nhất; thường mã hóa C44.x theo vị trí da. ICD-10-CM có thể dùng C44.99 khi chưa rõ vị trí |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Ung thư biểu mô tuyến trong biểu bì; Da liễu – Ung bướu – Phụ khoa/Tiết niệu/Hậu môn trực tràng |
| Cơ quan ảnh hưởng | Da vùng giàu tuyến apocrine, thường ở âm hộ, bìu, dương vật, quanh hậu môn hoặc nách; có thể liên quan cơ quan tiết niệu, sinh dục hoặc tiêu hóa bên dưới |
| Tính chất bệnh | Bệnh ác tính hiếm, không lây; thường phát triển chậm trong biểu bì nhưng có thể xâm lấn trung bì, hạch và di căn |
| Mức độ phổ biến | Hiếm gặp, chủ yếu ở người lớn tuổi; dữ liệu Việt Nam và nghiên cứu thử nghiệm lớn còn hạn chế |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Bệnh Paget ngoài vú
Ở thể nguyên phát, tế bào tuyến ác tính hình thành trong biểu bì hoặc ống tuyến phần phụ rồi lan theo kiểu pagetoid giữa các tế bào sừng. Tế bào có thể lan xa hơn bờ nhìn thấy, theo nang lông và ống tuyến, giải thích tỷ lệ bờ dương tính và tái phát. Khi phá vỡ màng đáy và xâm nhập trung bì, tế bào tiếp cận mạch bạch huyết, có thể đến hạch và cơ quan xa. Ở thể thứ phát, tế bào ung thư từ cơ quan bên dưới lan liên tục vào biểu bì. Các dấu ấn miễn dịch và bối cảnh giải phẫu giúp định hướng nguồn gốc, nhưng không có một dấu ấn đơn lẻ giải quyết mọi trường hợp.
- Paget ngoài vú nguyên phát: khởi nguồn từ biểu bì hoặc phần phụ da; có thể tại chỗ, xâm lấn hoặc kèm ung thư tuyến phụ bên dưới.
- Paget ngoài vú thứ phát: lan lên da từ ung thư trực tràng, tiết niệu hoặc sinh dục; cần điều trị ung thư nguồn.
- Theo độ sâu: bệnh trong biểu bì, vi xâm lấn hoặc xâm lấn sâu; độ sâu và xâm nhập mạch bạch huyết ảnh hưởng đánh giá hạch.
- Theo vị trí: âm hộ, quanh hậu môn, vùng sinh dục nam, nách hoặc vị trí hiếm; vị trí định hướng tầm soát cơ quan liên quan.
EMPD rất hiếm và phần lớn dữ liệu đến từ loạt ca hồi cứu. Bệnh thường được chẩn đoán ở người lớn tuổi, hay trong thập niên 60–80. Tổn thương âm hộ là vị trí được báo cáo nhiều ở nữ; ở nam thường gặp vùng bìu, dương vật hoặc quanh hậu môn. Tần suất và tỷ lệ ung thư nội tạng liên quan thay đổi giữa quần thể và vị trí tổn thương. Việt Nam chưa có số liệu quốc gia đủ để ước tính nguy cơ cá nhân, do đó cần tránh áp dụng máy móc tỷ lệ từ một trung tâm nước ngoài.
Bệnh không có đường lây nhiễm. Tế bào u phát triển trong biểu bì, lan ngang theo bề mặt và dọc theo nang lông hoặc ống tuyến. Khi xâm lấn trung bì, tế bào có thể đi vào mạch bạch huyết đến hạch vùng rồi di căn xa. Ở thể thứ phát, đường gây bệnh là sự lan trực tiếp hoặc lan trong biểu mô từ một adenocarcinoma bên dưới lên lớp biểu bì da.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Bệnh Paget ngoài vú
Nguyên nhân chính xác của EMPD nguyên phát chưa được xác định. Bệnh phát sinh từ biến đổi ác tính của tế bào tuyến trong biểu bì hoặc phần phụ da, với nhiều bất thường phân tử được mô tả nhưng chưa tạo thành một nguyên nhân duy nhất. EMPD thứ phát bắt nguồn từ ung thư cơ quan kế cận lan lên da. Vệ sinh cá nhân, nấm da hoặc dị ứng không gây ra bệnh, dù tổn thương dễ bị nhầm với các tình trạng này. Viêm và gãi kéo dài có thể làm triệu chứng nặng hơn nhưng không được xem là nguyên nhân ung thư.
- Không thay đổi được: tuổi cao và có ung thư tuyến ở cơ quan gần vùng tổn thương.
- Yếu tố lâm sàng: tổn thương chàm vùng sinh dục hoặc quanh hậu môn kéo dài, tái đi tái lại và không đáp ứng điều trị chuẩn cần được sinh thiết.
- Chưa có yếu tố lối sống nào được chứng minh chắc chắn là nguyên nhân trực tiếp hoặc có chương trình phòng ngừa đặc hiệu.
Người lớn tuổi có mảng đỏ ngứa kéo dài ở âm hộ, bìu, dương vật, quanh hậu môn hoặc nách là nhóm cần được đánh giá. Nguy cơ thể thứ phát cần lưu ý khi có chảy máu trực tràng, thay đổi đại tiện, tiểu máu, tiểu khó, dịch âm đạo bất thường hoặc tiền sử ung thư vùng chậu. Người đã điều trị EMPD vẫn có nguy cơ tái phát tại chỗ và cần theo dõi lâu dài.
Triệu chứng và dấu hiệu của Bệnh Paget ngoài vú
Bệnh thường khởi phát từ từ và có thể tồn tại nhiều tháng hoặc năm trước khi được chẩn đoán. Tổn thương là mảng đỏ hoặc hồng, giới hạn không đều, có vảy, trợt, rỉ dịch hoặc vùng trắng; đôi khi có sắc tố. Ngứa và rát là triệu chứng thường gặp, nhưng một số người không đau. Khi xâm lấn có thể xuất hiện nốt cứng, loét, chảy máu hoặc hạch. Triệu chứng tiết niệu hay tiêu hóa gợi ý cần tìm bệnh cơ quan liên quan.
- Mảng đỏ hoặc hồng ở vùng sinh dục, quanh hậu môn hay nách kéo dài và tái phát sau thuốc bôi.
- Ngứa dai dẳng, rát bỏng hoặc cảm giác châm chích tại vùng tổn thương.
- Bong vảy, dày da, trợt, rỉ dịch hoặc đóng mày giống chàm mạn tính.
- Bờ tổn thương không đều và diện tích có thể lớn hơn phần người bệnh tự nhận thấy.
- Đau khi quan hệ, khó chịu khi ngồi hoặc tiểu rát do vị trí tổn thương.
- Tổn thương có sắc tố nâu đen, dễ nhầm melanoma hoặc dày sừng tiết bã.
- Nốt cứng, loét sâu, chảy máu hoặc hạch vùng có thể gợi ý xâm lấn.
- Tiểu máu, bí tiểu, thay đổi đại tiện hoặc chảy máu trực tràng có thể liên quan ung thư cơ quan bên dưới.
Nên đặt lịch khám: khi mảng đỏ ngứa ở vùng kín hoặc quanh hậu môn kéo dài trên vài tuần, đặc biệt không đáp ứng điều trị viêm da. Cần khám sớm: khi có loét, nốt cứng, chảy máu, đau tăng, hạch hoặc triệu chứng tiểu tiện và đại tiện. Cần tái khám sớm: sau điều trị nếu sẹo hoặc vùng lân cận xuất hiện đỏ, ngứa, trợt hay nốt mới.
EMPD khu trú hiếm gây cấp cứu. Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi chảy máu nhiều không cầm, bí tiểu hoàn toàn, đau bụng kèm nôn và không trung tiện, sốt cao kèm đỏ lan và lơ mơ, hoặc đau dữ dội sau phẫu thuật. Không tự lái xe khi choáng hoặc đau nặng và không trì hoãn để bôi thuốc dân gian.
Chẩn đoán Bệnh Paget ngoài vú
Chẩn đoán bắt đầu bằng khám vùng tổn thương và hạch, sau đó sinh thiết một hoặc nhiều vị trí. Mô bệnh học xác nhận tế bào Paget; hóa mô miễn dịch hỗ trợ phân biệt nguyên phát và thứ phát. Vì bờ tổn thương có thể lan vi thể, bác sĩ có thể dùng sinh thiết bản đồ trước phẫu thuật. Khảo sát ung thư liên quan được cá thể hóa theo vị trí và triệu chứng, không phải mọi người đều làm toàn bộ xét nghiệm giống nhau.
Bác sĩ hỏi thời gian ngứa, thuốc đã dùng, thay đổi tiểu tiện, đại tiện, chảy máu, tiền sử ung thư và phẫu thuật vùng chậu. Khám đánh giá kích thước, bờ, trợt, nốt xâm lấn, cơ quan sinh dục, quanh hậu môn và hạch bẹn. Tùy vị trí, cần phối hợp Phụ khoa, Tiết niệu hoặc Hậu môn trực tràng để khám chuyên sâu.
- Sinh thiết da: xác nhận tế bào Paget và đánh giá bệnh trong biểu bì hay xâm lấn; có thể cần nhiều mẫu vì tổn thương không đồng nhất.
- Hóa mô miễn dịch: các dấu ấn biểu mô, tuyến và nguồn gốc cơ quan hỗ trợ phân biệt nguyên phát với thứ phát; kết quả phải được diễn giải theo bối cảnh.
- Sinh thiết bản đồ: lấy mẫu quanh bờ nhìn thấy trong trường hợp chọn lọc để ước tính lan vi thể trước phẫu thuật.
- Xét nghiệm định hướng cơ quan: công thức máu, CEA, PSA hoặc xét nghiệm khác chỉ dùng khi phù hợp vị trí và triệu chứng, không phải bộ xét nghiệm cố định.
Siêu âm hạch, CT, MRI hoặc PET/CT được cân nhắc khi nghi xâm lấn sâu, hạch hoặc bệnh thứ phát. Nội soi đại tràng có thể phù hợp với tổn thương quanh hậu môn; soi bàng quang hoặc hình ảnh tiết niệu được cân nhắc với tổn thương quanh niệu đạo và triệu chứng tiểu. Hình ảnh học không loại trừ bệnh trong biểu bì và không thay thế sinh thiết.
Chẩn đoán xác định dựa trên mô bệnh học có tế bào Paget trong biểu bì, kết hợp hóa mô miễn dịch để định hướng nguồn gốc. Bác sĩ cần ghi nhận độ xâm lấn, xâm nhập mạch bạch huyết, bờ cắt và hạch khi có. Không có một tiêu chuẩn lâm sàng hoặc hình ảnh đơn độc đủ chẩn đoán. Phân loại nguyên phát hay thứ phát là bước thiết yếu trước khi lập kế hoạch điều trị.
Điều trị Bệnh Paget ngoài vú
Mục tiêu là loại bỏ hoặc kiểm soát toàn bộ vùng bệnh, xác định và điều trị ung thư liên quan, bảo tồn chức năng sinh dục, tiết niệu và hậu môn, đồng thời giảm tái phát. Bệnh khu trú thường ưu tiên phẫu thuật kiểm soát bờ. Điều trị không phẫu thuật được cân nhắc khi phẫu thuật gây tổn hại lớn, người bệnh không phù hợp hoặc bệnh tái phát. Bệnh xâm lấn, hạch hoặc di căn cần hội chẩn đa chuyên khoa và có thể điều trị toàn thân.
Imiquimod bôi có thể được dùng cho một số EMPD trong biểu bì khi không phẫu thuật hoặc làm điều trị bổ trợ, nhưng đáp ứng không đồng nhất và cần sinh thiết theo dõi. Hóa trị tại chỗ khác có bằng chứng hạn chế. Bệnh di căn có thể được điều trị bằng hóa trị, liệu pháp nhắm trúng đích hoặc miễn dịch dựa trên dấu ấn khối u và kinh nghiệm trung tâm; chưa có phác đồ chuẩn duy nhất. Không tự bôi thuốc kéo dài vì có thể che lấp tiến triển.
Sinh thiết bản đồ và sinh thiết hạch gác được cân nhắc trong trường hợp chọn lọc, đặc biệt khi nghi xâm lấn trung bì. Xạ trị có thể là lựa chọn chính hoặc bổ trợ khi phẫu thuật không phù hợp, bờ khó kiểm soát hoặc bệnh tái phát. Điều trị quang động, laser và các kỹ thuật phá hủy khác có dữ liệu hạn chế và nguy cơ bỏ sót tế bào u sâu hoặc ngoài vùng điều trị.
Cắt rộng tại chỗ hoặc phẫu thuật Mohs/kiểm soát bờ theo giai đoạn là điều trị chính cho nhiều ca khu trú. Mục tiêu là đạt bờ âm tính trong khi bảo tồn cấu trúc quan trọng. Vì lan vi thể và “skip areas”, đôi khi cần cắt lại hoặc tái tạo phức tạp. Phẫu thuật hạch hoặc cơ quan bên dưới chỉ được chỉ định khi có xâm lấn, hạch hoặc ung thư thứ phát xác định. Người bệnh cần được tư vấn về sẹo, chức năng và tái phát.
Giữ vùng tổn thương sạch và khô, dùng sản phẩm dịu nhẹ, giảm cọ xát và kiểm soát đau, ngứa theo chỉ định. Sau phẫu thuật có thể cần chăm sóc vết mổ, dẫn lưu, hỗ trợ ngồi, tiểu tiện và hoạt động tình dục. Tư vấn tâm lý quan trọng vì bệnh ở vùng riêng tư dễ gây lo âu và ảnh hưởng hình ảnh cơ thể. Không dùng chất tẩy rửa mạnh hoặc thuốc bôi không rõ thành phần.
Theo dõi gồm khám toàn bộ vùng đã điều trị, bờ, sẹo và hạch; hỏi triệu chứng tiểu, đại tiện và chảy máu. Một số người cần sinh thiết vùng nghi ngờ hoặc hình ảnh định kỳ theo độ xâm lấn. Do tái phát có thể muộn, theo dõi thường kéo dài nhiều năm. Ảnh lâm sàng và sơ đồ phẫu thuật giúp so sánh, nhưng mọi vùng đỏ mới kéo dài cần được bác sĩ đánh giá.
Quá trình từ sinh thiết, đánh giá cơ quan liên quan, phẫu thuật và tái tạo có thể kéo dài nhiều tuần đến vài tháng. Thuốc bôi hoặc xạ trị thường thực hiện theo đợt và cần thời gian đánh giá đáp ứng bằng khám hoặc sinh thiết. Bệnh tái phát hoặc di căn có thể cần điều trị dài hạn. Thời gian phụ thuộc diện tích, độ sâu, bờ cắt và sức khỏe, không có mốc khỏi cố định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
- Xâm lấn trung bì, mạch bạch huyết và hạch vùng, sau đó có thể di căn xa.
- Tái phát tại chỗ do lan vi thể ngoài bờ nhìn thấy hoặc tổn thương đa ổ.
- Đau, loét, chảy máu, nhiễm trùng và ảnh hưởng tiểu tiện, đại tiện hoặc chức năng tình dục.
- Biến chứng phẫu thuật gồm chậm liền, hẹp, biến dạng, rối loạn chức năng và phù bạch huyết.
- Bỏ sót ung thư cơ quan bên dưới nếu không đánh giá thể thứ phát theo vị trí.
Đa số EMPD còn trong biểu bì tiến triển chậm và có thể kiểm soát bằng điều trị tại chỗ, nhưng tái phát tương đối thường gặp. Tiên lượng kém hơn khi xâm lấn sâu, có nốt, xâm nhập mạch bạch huyết, hạch hoặc di căn. Thể thứ phát phụ thuộc tiên lượng của ung thư nguồn. Do dữ liệu chủ yếu từ nghiên cứu hồi cứu, bác sĩ nên giải thích mức độ không chắc chắn và tránh đưa dự đoán sống còn chính xác cho cá nhân.
EMPD có thể tái phát ở bờ sẹo hoặc vùng lân cận nhiều năm sau điều trị. Nguyên nhân gồm lan vi thể, bờ dương tính, bệnh đa ổ hoặc ung thư nguồn chưa kiểm soát. Theo dõi lâu dài và sinh thiết sớm vùng nghi ngờ là cách quan trọng để phát hiện tái phát. Cắt rộng hơn không phải lúc nào cũng loại bỏ hoàn toàn nguy cơ và phải cân bằng với chức năng.
Chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu vì nguyên nhân EMPD nguyên phát chưa rõ. Phòng biến chứng tập trung vào nhận biết sớm tổn thương chàm vùng kín kéo dài và sinh thiết khi không đáp ứng điều trị. Sau chẩn đoán, đánh giá ung thư liên quan theo vị trí và theo dõi lâu dài giúp giảm nguy cơ bỏ sót tiến triển. Vệ sinh tốt có lợi cho da nhưng không phòng được ung thư.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Bệnh Paget ngoài vú
Không có chế độ ăn điều trị EMPD. Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc có vết thương lớn nên đảm bảo đủ đạm, năng lượng và vi chất theo tư vấn. Nếu có ung thư đại trực tràng, tiết niệu hoặc điều trị toàn thân, chế độ ăn cần cá thể hóa theo cơ quan và tác dụng phụ. Không kiêng khem cực đoan hoặc dùng sản phẩm được quảng cáo “tiêu u” thay cho điều trị.
Trước điều trị, giảm ma sát vùng tổn thương bằng quần áo thoáng và tránh hoạt động làm đau hoặc chảy máu. Sau phẫu thuật, thời điểm ngồi lâu, đi xe đạp, quan hệ tình dục và tập nặng phụ thuộc vị trí và tái tạo. Đi bộ nhẹ thường hữu ích khi được phép. Sốt, đau tăng, chảy máu hoặc vết mổ tách cần dừng hoạt động và liên hệ cơ sở điều trị.
Có thể ghi ngày, chụp ảnh vùng ngoài dễ quan sát và theo dõi ngứa, rỉ dịch, chảy máu, tiểu tiện hoặc đại tiện. Do vùng tổn thương nhạy cảm và bờ khó xác định, không nên tự đoán đáp ứng chỉ bằng màu da. Sau phẫu thuật, theo dõi mùi, mủ, sốt, đau tăng và khả năng tiểu. Bất kỳ vùng đỏ mới kéo dài ở sẹo nên được khám.
- Không tiếp tục bôi corticosteroid hoặc thuốc chống nấm nhiều tháng khi tổn thương không cải thiện rõ.
- Không tự đốt, cắt, chấm acid hoặc dùng hóa chất lên vùng sinh dục và quanh hậu môn.
- Không bỏ qua triệu chứng tiểu máu, chảy máu trực tràng hoặc thay đổi đại tiện sau chẩn đoán.
- Không tự ngừng chăm sóc vết mổ hoặc quan hệ tình dục trước khi vùng tái tạo lành.
- Không tin rằng bờ nhìn thấy là toàn bộ phạm vi bệnh và bỏ tái khám.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
EMPD cực hiếm ở trẻ em. Tổn thương vùng sinh dục ở trẻ thường có nguyên nhân khác, nhưng biểu hiện kéo dài, loét hoặc không đáp ứng cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá. Sinh thiết và kế hoạch chăm sóc phải cân nhắc sang chấn, gây mê và bảo vệ trẻ. Không áp dụng phác đồ người lớn một cách máy móc.
Đây là nhóm mắc thường gặp nhất. Bệnh nền, khả năng vận động, chức năng tiểu tiện, đa thuốc và mức độ độc lập ảnh hưởng lựa chọn giữa phẫu thuật, xạ trị và thuốc bôi. Phẫu thuật lớn có thể gây mất chức năng đáng kể, nên mục tiêu cần được thảo luận rõ. Tuổi cao không đồng nghĩa chỉ điều trị giảm nhẹ; quyết định dựa trên sức khỏe tổng thể và độ xâm lấn.
EMPD trong thai kỳ cực hiếm. Tổn thương nghi ngờ vẫn cần sinh thiết an toàn và không nên trì hoãn chẩn đoán. Thời điểm phẫu thuật, hình ảnh học và thuốc bôi được cân nhắc theo tuổi thai, vị trí và độ xâm lấn. Kế hoạch cần phối hợp Da liễu, Ung bướu và Sản khoa; không tự dùng imiquimod hoặc ngừng thai kỳ dựa trên thông tin chung.
Tổn thương ngoài vùng vú không tự động cản trở cho con bú. Tuy nhiên, thuốc bôi, thuốc toàn thân, gây mê và tình trạng sau mổ cần được rà soát riêng. Tránh để trẻ tiếp xúc trực tiếp với vùng bôi thuốc hoặc vết thương. Nếu điều trị toàn thân, bác sĩ sẽ cân nhắc thời gian ngừng cho bú dựa trên hoạt chất, không nên tự quyết định.
Vai trò của suy giảm miễn dịch trong EMPD không rõ như Kaposi, nhưng người suy giảm miễn dịch có thể có nguy cơ nhiễm trùng, chậm liền vết thương và dung nạp điều trị kém hơn. Biểu hiện kéo dài cần sinh thiết sớm. Kế hoạch phẫu thuật hoặc thuốc phải phối hợp với chuyên khoa quản lý miễn dịch và không tự ngừng thuốc chống thải ghép.
Đái tháo đường, bệnh mạch máu, béo phì, bệnh tim phổi và thuốc chống đông ảnh hưởng lành vết thương và phẫu thuật vùng sinh dục hoặc hậu môn. Bệnh đại trực tràng, tiết niệu và phụ khoa có thể là ung thư nguồn hoặc chẩn đoán kèm. Cần đánh giá chức năng cơ quan, thuốc và khả năng chăm sóc tại nhà trước lựa chọn điều trị.
Sau phẫu thuật, giữ vùng mổ sạch, tuân thủ băng và dẫn lưu, giảm ma sát, theo dõi tiểu tiện, đại tiện và đau. Báo ngay sốt, đỏ lan, mủ, chảy máu, vết tách hoặc bí tiểu. Tái khám để nhận kết quả bờ cắt và kế hoạch tiếp theo là bắt buộc. Phục hồi chức năng và tư vấn tình dục có thể cần sau tái tạo rộng.
Câu hỏi thường gặp về Bệnh Paget ngoài vú
Không. Bệnh Paget ngoài vú là ung thư biểu mô tuyến ở biểu bì, nhưng hình thức bên ngoài thường rất giống chàm, nấm hoặc viêm da tiếp xúc. Dấu hiệu gợi ý là tổn thương vùng sinh dục hoặc quanh hậu môn kéo dài, tái phát và không đáp ứng bền vững với điều trị thông thường. Chỉ sinh thiết mới xác nhận chẩn đoán. Không nên tự kết luận rằng mọi mảng ngứa vùng kín là ung thư, nhưng cần đi khám nếu đã điều trị hợp lý mà không cải thiện.
Có thể. Một số trường hợp là bệnh nguyên phát ở da, trong khi một số là tế bào ung thư từ trực tràng, bàng quang, niệu đạo hoặc cơ quan sinh dục lan lên biểu bì. Nguy cơ và loại cơ quan cần khảo sát phụ thuộc vị trí tổn thương, giới, tuổi, hóa mô miễn dịch và triệu chứng. Vì vậy, bác sĩ không nhất thiết chỉ định cùng một bộ xét nghiệm cho mọi người, mà lựa chọn nội soi hoặc hình ảnh theo bối cảnh.
Bệnh còn giới hạn trong biểu bì thường có khả năng kiểm soát tốt bằng phẫu thuật hoặc phương pháp phù hợp, nhưng nguy cơ tái phát tại chỗ tương đối cao. Xâm lấn sâu, hạch hoặc di căn làm điều trị phức tạp và tiên lượng kém hơn. Kết quả cũng phụ thuộc việc có ung thư cơ quan bên dưới hay không. Vì tế bào có thể lan ngoài bờ nhìn thấy, đạt bờ âm tính và theo dõi dài hạn quan trọng hơn một lời cam kết khỏi hoàn toàn.
Tế bào Paget có thể lan ngang trong biểu bì, đi theo nang lông và ống tuyến, tạo các vùng vi thể ngoài phần đỏ quan sát được. Vì vậy, bờ phẫu thuật có thể dương tính dù đã cắt rộng. Bệnh cũng có thể đa ổ hoặc là biểu hiện thứ phát từ ung thư bên dưới chưa kiểm soát. Phẫu thuật kiểm soát bờ, sinh thiết bản đồ trong trường hợp chọn lọc và tái khám lâu dài giúp giảm hoặc phát hiện sớm tái phát, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.
Không có quy tắc kiêng vĩnh viễn, nhưng nên tránh quan hệ khi tổn thương đang đau, loét, chảy máu hoặc sau phẫu thuật chưa lành. Ma sát có thể làm tăng đau và tổn thương da, dù bệnh không lây qua quan hệ. Thời điểm quan hệ lại phụ thuộc vị trí, loại phẫu thuật hoặc xạ trị và mức độ lành vết thương. Bác sĩ có thể tư vấn chất bôi trơn, phục hồi chức năng sàn chậu hoặc hỗ trợ tình dục khi cần.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

