Adenine là một base purine tham gia cấu tạo DNA, RNA và nhiều phân tử liên quan đến năng lượng tế bào như ATP. Trong tài liệu cũ, Adenine đôi khi được gọi là “Vitamin B4”, nhưng cách gọi này không còn phù hợp với danh sách vitamin nhóm B thiết yếu hiện đại. MedlinePlus liệt kê các vitamin nhóm B gồm B1, B2, B3, B5, B6, B7, B12 và folic acid, không có B4; DrugBank định nghĩa vitamin là chất hữu cơ cần lượng nhỏ cho duy trì và tăng trưởng nhưng cơ thể không tự sản xuất được. Vì vậy, không nên hiểu “Vitamin B4” như một vitamin cần bổ sung thường quy. Trong y khoa, Adenine có thể xuất hiện trong dung dịch bảo quản máu CPDA-1 hoặc một số thuốc tại thị trường nhất định như Leucon 10 mg ở Nhật Bản cho giảm bạch cầu do thuốc/chiếu xạ. Không tự ý dùng Adenine khi chưa có chỉ định y tế.
Nội dung chính
- Adenine là gì?: Adenine là hợp chất purine, được dùng để tạo một trong các “viên gạch” của DNA và RNA, đồng thời có mặt trong nhiều chất giúp tế bào tạo/sử dụng năng lượng.
- Có phải Vitamin B4 không?: “Vitamin B4” là cách gọi lịch sử/không còn phù hợp trong dinh dưỡng hiện đại; danh sách vitamin B thiết yếu hiện nay không bao gồm B4.
- Vai trò sinh học: Liên quan DNA, RNA, ATP, AMP, adenosine và chuyển hóa purine.
- Có cần bổ sung không?: Không có khuyến nghị bổ sung Adenine/Vitamin B4 thường quy từ nguồn ưu tiên được tìm thấy; thông tin này .
- Ứng dụng y khoa ghi nhận: Thành phần trong dung dịch chống đông/bảo quản máu CPDA-1; tại Nhật có Leucon Tablets 10 mg chứa Adenine cho giảm bạch cầu do chiếu xạ hoặc thuốc.
- Cảnh báo nổi bật: Cần thận trọng ở người có gout, sỏi tiết niệu; phiếu Leucon ghi hiếm gặp tăng acid uric máu/gout, sỏi tiết niệu, giảm lượng nước tiểu hoặc suy thận cấp.
Hoạt chất Adenine là gì?
Adenine là một base purine tham gia cấu tạo DNA, RNA và các phân tử liên quan đến năng lượng tế bào. Không nên hiểu Adenine là “vitamin B4” theo nghĩa vitamin thiết yếu cần bổ sung hằng ngày, vì B4 không nằm trong danh sách vitamin nhóm B thiết yếu phổ biến hiện nay.
Adenine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Adenine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Adenine |
| Tên IUPAC | 7H-purin-6-amine |
| Tên hóa học khác | 6-Aminopurine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 6-Aminopurine |
| Tên Latinh / tên dược điển | Adeninum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 73-24-5 |
|---|---|
| UNII | JAC85A2161 |
| PubChem CID | 190 |
| RxNorm CUI | 290 |
| Công thức phân tử | C5H5N5 |
Dược động học của Adenine
Dữ liệu dược động học chuẩn hóa cho Adenine đơn chất trong điều trị ở người từ nguồn ưu tiên hiện có. Về sinh học, Adenine liên quan chuyển hóa purine và có thể được tái sử dụng qua purine salvage pathway để tạo AMP.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Adenine tham gia chuyển hóa purine. KEGG ghi các module liên quan gồm sinh tổng hợp ribonucleotide adenine, thoái giáng ribonucleotide adenine và purine salvage pathway chuyển Adenine thành AMP. MedlinePlus Genetics cho biết enzyme APRT giúp tái chế purine Adenine để tạo adenosine monophosphate, AMP.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Dữ liệu thải trừ định lượng của Adenine dùng như thuốc ở người. Về bệnh học chuyển hóa, thiếu APRT gây sản xuất và thải trừ quá mức 2,8-dihydroxyadenine qua thận, dẫn đến sỏi thận và tổn thương thận do tinh thể.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
. Cần đặc biệt thận trọng khi người bệnh có tiền sử gout, tăng acid uric máu, sỏi tiết niệu hoặc rối loạn chuyển hóa purine; phiếu Leucon yêu cầu báo bác sĩ/dược sĩ nếu có gout hoặc sỏi tiết niệu.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Adenine
Nucleobase purine; thành phần sinh học của nucleotide/nucleoside; liên quan chuyển hóa purine. Trong dược phẩm, Adenine có vai trò khác nhau tùy dạng sản phẩm: hoạt chất trong một số thuốc viên tại Nhật hoặc thành phần dung dịch bảo quản máu CPDA-1.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Với vai trò sinh học, Adenine được dùng trong cơ thể để tạo nucleotide của DNA/RNA và các phân tử như AMP/ATP. Với Leucon Tablets 10 mg, phiếu thông tin thuốc ghi Adenine được đưa vào RNA hoặc DNA trong tế bào tủy xương, tham gia tổng hợp acid nucleic, từ đó ức chế giảm bạch cầu và làm tăng bạch cầu. Cơ chế này áp dụng cho sản phẩm/điều kiện phê duyệt tại Nhật, không tự động tương đương chỉ định tại Việt Nam.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dữ liệu dược lực học định lượng ở người cho Adenine đơn chất. Các thông tin hiện có chủ yếu mô tả vai trò của Adenine trong DNA/RNA, năng lượng tế bào, chuyển hóa purine và một số ứng dụng thuốc cụ thể tại từng thị trường.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Adenine
- Không có chỉ định “bổ sung Vitamin B4” thường quy được xác nhận từ nguồn ưu tiên; thông tin này .
- Tại Nhật Bản, Leucon Tablets 10 mg chứa Adenine được ghi là thường dùng điều trị giảm bạch cầu do tiếp xúc chiếu xạ hoặc do thuốc.
- Trong CPDA-1, Adenine là thành phần dung dịch chống đông/bảo quản dùng trong hệ thống túi máu; đây không phải chỉ định tự dùng Adenine cho người bệnh.
Nghiên cứu ca lâm sàng năm 2016 trên PubMed mô tả Adenine trong giảm bạch cầu/giảm bạch cầu trung tính liên quan quá liều thuốc chống loạn thần hoặc ngừng lithium carbonate; đây là báo cáo ba ca, không phải bằng chứng để người bệnh tự dùng. Một thử nghiệm pha II tại Đài Loan đánh giá gel bôi ENERGI-F703 có Adenine cho loét bàn chân/cẳng chân do đái tháo đường; tác giả kết luận cần nghiên cứu thêm để xác nhận kết quả. Các ứng dụng khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Với Leucon Tablets 10 mg tại Nhật Bản, phiếu thông tin ghi liều người lớn thường dùng là 20–60 mg hoạt chất mỗi ngày, nhưng có thể được điều chỉnh theo tuổi hoặc triệu chứng và phải tuân theo chỉ định bác sĩ/dược sĩ. Đây là thông tin tham khảo theo sản phẩm tại Nhật, không phải hướng dẫn tự dùng hoặc liều áp dụng tại Việt Nam.
Người bệnh không tự ý mua, tự dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng Adenine. Phiếu Leucon ghi nếu quên liều thì dùng sớm khi nhớ ra; nếu gần thời điểm liều kế tiếp thì bỏ qua liều đã quên, tiếp tục lịch dùng thường lệ và không dùng gấp đôi liều.
Cần theo dõi theo chỉ định chuyên môn, đặc biệt công thức máu nếu dùng với mục tiêu giảm bạch cầu, và theo dõi triệu chứng liên quan gout, tăng acid uric máu, sỏi tiết niệu hoặc giảm lượng nước tiểu. Phiếu Leucon nêu các dấu hiệu hiếm nhưng cần ngừng thuốc và báo bác sĩ ngay gồm sưng đau dữ dội khớp ngón chân cái, sốt, đau lưng/thắt lưng, tiểu máu, giảm lượng nước tiểu.
Cảnh báo và lưu ý về Adenine
Chống chỉ định chính thức theo từng thuốc thành phẩm tại Việt Nam. Phiếu Leucon yêu cầu người bệnh báo bác sĩ/dược sĩ nếu từng có phản ứng dị ứng như ngứa, phát ban với bất kỳ thuốc nào; đây là thông tin cần khai báo trước khi dùng.
Phiếu Leucon ghi các tác dụng phụ thường gặp được báo cáo gồm phát ban, ngứa. Dữ liệu tần suất chi tiết theo quần thể lớn.
Phiếu Leucon ghi hiếm gặp các dấu hiệu có thể liên quan tăng acid uric máu/gout, sỏi tiết niệu hoặc suy thận cấp, gồm sưng đau dữ dội khớp ngón chân cái, sốt, đau thắt lưng/đau lưng, tiểu máu và giảm lượng nước tiểu. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần ngừng thuốc và liên hệ bác sĩ ngay.
Thận trọng ở người có gout, tăng acid uric máu, sỏi tiết niệu hoặc vấn đề thận. Thiếu APRT là rối loạn di truyền ảnh hưởng thận và đường tiết niệu, đặc trưng bởi sỏi thận tái phát do chuyển hóa Adenine bất thường thành 2,8-dihydroxyadenine. Không quảng bá Adenine như vitamin cần bổ sung thường quy vì “Vitamin B4” không còn là tên vitamin thiết yếu được chấp nhận trong thực hành dinh dưỡng hiện đại.
Phiếu Leucon ghi nếu dùng quá nhiều thuốc, người bệnh cần kiểm tra với bác sĩ/dược sĩ. Thông tin xử trí quá liều chuẩn hóa cho Adenine đơn chất.
Phiếu Leucon ghi để xa tầm tay trẻ em, tránh ánh sáng trực tiếp, nhiệt và ẩm; bỏ phần thuốc còn thừa và không lưu trữ phần còn lại. DailyMed ghi CPDA-1 bảo quản ở nhiệt độ phòng 15–30°C, tránh nhiệt quá mức và ánh sáng trực tiếp, bảo vệ khỏi đông lạnh.
Đối tượng đặc biệt
Dữ liệu dùng Adenine cho trẻ em từ nguồn ưu tiên. Không tự dùng cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Dữ liệu riêng cho người cao tuổi. Cần thận trọng hơn nếu có bệnh thận, gout, sỏi tiết niệu hoặc đang dùng nhiều thuốc.
Dữ liệu an toàn thai kỳ cho Adenine dạng thuốc. Phiếu Leucon yêu cầu báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang mang thai trước khi dùng.
Dữ liệu an toàn khi cho con bú. Phiếu Leucon yêu cầu báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang cho con bú trước khi dùng.
Cần thận trọng. Phiếu Leucon nêu các dấu hiệu hiếm liên quan sỏi tiết niệu và suy thận cấp; MedlinePlus Genetics mô tả rối loạn chuyển hóa Adenine do thiếu APRT có thể gây sỏi thận tái phát và tổn thương thận.
Ảnh hưởng của Adenine lên khả năng lái xe/vận hành máy móc. Nếu có triệu chứng bất thường khi dùng thuốc, người bệnh nên tránh lái xe/vận hành máy móc và liên hệ nhân viên y tế.
Tương tác thuốc của Adenine
Tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng với Adenine đơn chất. Phiếu Leucon khuyến cáo người bệnh thông báo cho bác sĩ/dược sĩ tất cả thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn đang dùng để giảm nguy cơ tương tác.
Thắc mắc về hoạt chất Adenine
Adenine từng được gọi là Vitamin B4 trong một số tài liệu cũ, nhưng cách gọi này không còn phù hợp với danh sách vitamin nhóm B thiết yếu hiện đại. MedlinePlus liệt kê B1, B2, B3, B5, B6, B7, B12 và folic acid, không có B4.
Adenine là một purine được dùng để tạo thành các thành phần của DNA và RNA. Nó cũng có mặt trong nhiều phân tử liên quan đến năng lượng tế bào, chẳng hạn các dẫn xuất adenosine/ATP.
Không có khuyến nghị bổ sung Adenine hay “Vitamin B4” thường quy từ nguồn ưu tiên được tìm thấy. Người đọc không nên tự mua hoặc tự dùng các sản phẩm ghi “Vitamin B4” để điều trị mệt mỏi, tăng miễn dịch hoặc phòng bệnh khi chưa có tư vấn y tế.
Có, trong một số bối cảnh cụ thể. Tại Nhật Bản, Leucon Tablets 10 mg chứa Adenine được ghi là thường dùng điều trị giảm bạch cầu do chiếu xạ hoặc do thuốc. Adenine cũng có trong dung dịch CPDA-1 dùng cho hệ thống túi máu. Các ứng dụng này không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể tự dùng Adenine.
Phiếu Leucon ghi tác dụng phụ có thể gồm phát ban, ngứa; hiếm gặp hơn có thể có dấu hiệu tăng acid uric máu/gout, sỏi tiết niệu hoặc suy thận cấp như sưng đau khớp ngón chân cái, sốt, đau lưng/thắt lưng, tiểu máu hoặc giảm lượng nước tiểu. Khi có triệu chứng bất thường, cần liên hệ bác sĩ/dược sĩ.

