Actinidin, còn gọi là actinidain, là một enzyme protease tự nhiên có nhiều trong quả kiwi, đặc biệt là kiwi xanh. Về mặt sinh hóa, Actinidin thuộc nhóm cysteine endopeptidase, mã enzyme EC 3.4.22.14, có khả năng phân cắt liên kết peptide trong protein. Một số nghiên cứu in vitro và nghiên cứu trên người cho thấy kiwi chứa Actinidin có thể hỗ trợ tiêu hóa protein ở đường tiêu hóa trên, nhưng bằng chứng này không đồng nghĩa với việc Actinidin là thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa. Actinidin cũng là một thành phần liên quan đến dị ứng kiwi ở một số người nhạy cảm. Bài viết này cung cấp thông tin y khoa trung lập, không khuyến khích tự ý dùng sản phẩm chứa Actinidin để điều trị bệnh và không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ.
Nội dung chính
- Tên enzyme được IUBMB chấp nhận Actinidain
- Nhóm enzyme Cysteine endopeptidase, họ papain/peptidase C1
- Nguồn tự nhiên nổi bật: Quả kiwi, nhất là kiwi xanh; hàm lượng/hoạt tính khác nhau giữa giống kiwi
- Vai trò được nghiên cứu Hỗ trợ thủy phân protein thực phẩm trong mô hình tiêu hóa và một số nghiên cứu trên người
- Vai trò y khoa đã được phê duyệt như thuốc
- Nguy cơ chính: Dị ứng kiwi; có thể gây phản ứng ở người mẫn cảm
- Lưu ý: Không tự dùng để điều trị bệnh tiêu hóa, dị ứng hoặc bệnh lý khác; hỏi chuyên gia y tế nếu có tiền sử dị ứng thực phẩm
- Actinidin là enzyme, không phải một hoạt chất thuốc được mô tả phổ biến trong nhãn thuốc chính thức. Các thông tin về liều dùng, dược động học, chống chỉ định kiểu thuốc và phân loại kê đơn hiện chưa có đủ nguồn chuẩn nên cần ghi “” theo nguyên tắc thận trọng.
Hoạt chất Actinidin là gì?
Actinidin là enzyme protease tự nhiên trong quả kiwi, có khả năng phân giải protein. Tên enzyme được IUBMB chấp nhận là actinidain, mã EC 3.4.22.14.
Nhóm dược lý chi tiết
Actinidin
INN Actinidin; actinidain. INN.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Actinidin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Actinidin; actinidain. INN. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Actinidain; Actinidia anionic protease; proteinase A2 of Actinidia chinensis. IUBMB ghi “actinidain” là tên được chấp nhận và “actinidin” là tên khác của enzyme EC 3.4.22.14. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Chưa xác minh |
|---|---|
| UNII | Không tìm thấy |
| PubChem CID | Không có |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của Actinidin
.
Giai đoạn I: Hấp thu
.
| F · Sinh khả dụng | . |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
.
Giai đoạn IV: Thải trừ
.
| t½ · Thời gian bán thải | . |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | . |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Actinidin
Về sinh hóa, Actinidin thuộc nhóm hydrolase tác động lên liên kết peptide, cụ thể là cysteine endopeptidase trong họ papain/peptidase C1. Đây là phân loại enzyme, không phải phân loại dược lý thuốc theo ATC.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Actinidin thủy phân liên kết peptide trong protein. Nhờ hoạt tính protease, enzyme này có thể góp phần phân cắt một số protein thực phẩm trong điều kiện mô phỏng dạ dày hoặc tiêu hóa đường tiêu hóa trên. Các nghiên cứu về tiêu hóa protein nhấn mạnh vai trò hỗ trợ thủy phân protein, không chứng minh Actinidin là thuốc chữa rối loạn tiêu hóa.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học theo nghĩa thuốc điều trị. Về tác dụng sinh học, Actinidin biểu hiện hoạt tính protease, phân cắt protein thực phẩm và có thể ảnh hưởng đến mô hình tiêu hóa protein trong nghiên cứu in vitro và nghiên cứu trên người.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Actinidin
.
Hiện chưa xác định được chỉ định điều trị được phê duyệt như thuốc từ nguồn nhãn thuốc chính thức cho Actinidin. Các nội dung về “hỗ trợ tiêu hóa protein” nên được hiểu là thông tin dinh dưỡng/sinh hóa dựa trên nghiên cứu, không phải chỉ định điều trị bệnh.
Actinidin được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ tiêu hóa protein. Một nghiên cứu in vitro năm 2010 cho thấy protease từ kiwi/Actinidin có thể tăng tiêu hóa một số protein thực phẩm trong điều kiện mô phỏng dạ dày. Một nghiên cứu năm 2013 cũng ghi nhận kiwi xanh và Actinidin có thể tăng tiêu hóa protein ở đường tiêu hóa trên, đặc biệt giai đoạn dạ dày.
Một nghiên cứu năm 2022 trên người khỏe mạnh cho thấy kiwi xanh và kiwi SunGold có Actinidin cải thiện tiêu hóa một số protein động vật ở đường tiêu hóa trên; tuy nhiên mức hoạt tính Actinidin khác nhau giữa giống kiwi và kết quả này không nên diễn giải thành cam kết điều trị.
Actinidin cũng được nghiên cứu trong công nghệ thực phẩm như làm mềm thịt hoặc hỗ trợ đông tụ sữa, nhưng đây là ứng dụng thực phẩm/công nghệ, không phải chỉ định điều trị y khoa.
Liều dùng và cách sử dụng
.
Hiện chưa có liều dùng điều trị chuẩn được xác nhận từ nhãn thuốc chính thức/SmPC/label cho Actinidin như một thuốc. Không tự ý dùng Actinidin hoặc sản phẩm chứa enzyme này để điều trị bệnh tiêu hóa, dị ứng hoặc bệnh lý khác.
Actinidin thường được tiếp xúc qua thực phẩm chứa kiwi hoặc sản phẩm có thành phần kiwi/chiết xuất kiwi. Người có tiền sử dị ứng kiwi, dị ứng thực phẩm, hen, phản ứng phản vệ hoặc đang được theo dõi bệnh tiêu hóa nên hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng sản phẩm bổ sung có Actinidin. Không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị hoặc phác đồ dinh dưỡng y khoa.
Theo dõi các biểu hiện nghi ngờ dị ứng sau khi ăn kiwi hoặc dùng sản phẩm chứa Actinidin, như ngứa miệng, sưng môi/lưỡi/họng, nổi mày đay, đau bụng, nôn, khó thở, khò khè, chóng mặt hoặc choáng. Dị ứng kiwi có thể biểu hiện từ hội chứng dị ứng miệng đến phản vệ đe dọa tính mạng ở một số trường hợp.
Cảnh báo và lưu ý về Actinidin
.
Về thực hành an toàn, người đã từng dị ứng kiwi hoặc phản ứng dị ứng với sản phẩm chứa kiwi nên tránh dùng sản phẩm chứa Actinidin cho đến khi được chuyên gia dị ứng đánh giá.
Tác dụng không mong muốn liên quan Actinidin dưới dạng thuốc.
Với nguồn thực phẩm là kiwi, phản ứng dị ứng có thể xảy ra ở người nhạy cảm. Tổng quan về dị ứng kiwi ghi nhận biểu hiện có thể từ hội chứng dị ứng miệng tại chỗ đến phản vệ.
Phản vệ liên quan dị ứng kiwi là tình huống nghiêm trọng cần được xử trí cấp cứu. Dấu hiệu cảnh báo gồm khó thở, khò khè, sưng môi/lưỡi/họng, tụt huyết áp, chóng mặt, ngất, mày đay lan rộng hoặc nôn/đau bụng dữ dội sau khi ăn kiwi hoặc dùng sản phẩm chứa kiwi. Dị ứng kiwi đã được báo cáo với phổ biểu hiện từ nhẹ đến đe dọa tính mạng.
Actinidin là một allergen đã được ghi nhận trong kiwi. Cơ sở dữ liệu WHO/IUIS Allergen Nomenclature liệt kê Act d 1 liên quan actinidin/kiwi, với đường phơi nhiễm là thực phẩm. Người có tiền sử dị ứng kiwi hoặc phản ứng với trái cây liên quan nên thận trọng và hỏi chuyên gia y tế.
Một số nghiên cứu cho kết quả khác nhau về việc Actinidin có phải “dị nguyên chính” ở mọi quần thể người dị ứng kiwi hay không; vì vậy không nên đơn giản hóa rằng mọi trường hợp dị ứng kiwi đều do Actinidin.
.
Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ dị ứng nặng sau khi dùng kiwi hoặc sản phẩm chứa Actinidin, cần ngừng tiếp xúc và tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp. Không tự xử trí phản vệ tại nhà nếu chưa có kế hoạch điều trị dị ứng do bác sĩ hướng dẫn.
.
Đối tượng đặc biệt
.
Kiwi có thể là thực phẩm gây dị ứng ở trẻ em cũng như người lớn. Trẻ có tiền sử dị ứng thực phẩm, chàm, hen hoặc từng phản ứng với kiwi cần được chuyên gia y tế tư vấn trước khi dùng sản phẩm chứa kiwi/Actinidin.
.
.
.
.
.
.
Tương tác thuốc của Actinidin
.
Thắc mắc về hoạt chất Actinidin
Actinidin là enzyme protease tự nhiên trong quả kiwi, còn được gọi là actinidain. Theo IUBMB, actinidain có mã EC 3.4.22.14, thuộc nhóm cysteine endopeptidase và có phản ứng tương tự papain.
Một số nghiên cứu cho thấy Actinidin trong kiwi có thể tăng thủy phân protein thực phẩm ở điều kiện mô phỏng tiêu hóa hoặc trong nghiên cứu trên người khỏe mạnh. Tuy nhiên, dữ liệu này không có nghĩa Actinidin là thuốc điều trị khó tiêu, đầy bụng hoặc bệnh tiêu hóa.
.
Hiện chưa xác định được nhãn thuốc chính thức hoặc chỉ định điều trị được phê duyệt cho Actinidin như một thuốc. Actinidin thường được biết đến là enzyme có trong kiwi và được nghiên cứu trong dinh dưỡng/công nghệ thực phẩm.
Có thể. Actinidin/Act d 1 được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu dị nguyên của WHO/IUIS liên quan đến kiwi, và kiwi là thực phẩm có thể gây dị ứng từ hội chứng dị ứng miệng đến phản vệ ở một số người. Vai trò của Actinidin như dị nguyên chính có thể khác nhau giữa các quần thể nghiên cứu.
Không nên tự dùng. Người có tiền sử dị ứng kiwi hoặc phản ứng sau khi ăn kiwi nên tránh sản phẩm chứa kiwi/Actinidin cho đến khi được bác sĩ hoặc chuyên gia dị ứng đánh giá. Nếu có dấu hiệu khó thở, sưng họng, choáng hoặc nổi mày đay lan rộng sau khi tiếp xúc, cần tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp.

