Acid Tiaprofenic, tên INN tiếng Anh là tiaprofenic acid, là một thuốc chống viêm không steroid thuộc nhóm dẫn xuất acid propionic. Hoạt chất này có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt thông qua ức chế tổng hợp prostaglandin. Một số nhãn thuốc/SmPC ghi nhận Acid Tiaprofenic được dùng để điều trị triệu chứng trong viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, viêm cột sống dính khớp và các tình trạng đau – viêm cơ xương khớp. Người bệnh không nên tự ý dùng, tăng liều hoặc kéo dài thời gian điều trị vì NSAID có thể gây biến cố tiêu hóa, tim mạch, thận và phản ứng tiết niệu như viêm bàng quang.
Nội dung chính
- Acid Tiaprofenic là NSAID có tác dụng giảm đau và chống viêm.
- Bối cảnh dùng thường liên quan viêm khớp hoặc đau cơ xương khớp khi bác sĩ chỉ định.
- Không tự phối hợp với NSAID khác, thuốc chống đông hoặc rượu.
- Có thể gây kích ứng dạ dày, chảy máu tiêu hóa, ảnh hưởng thận hoặc viêm bàng quang.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh tim mạch, thận, loét dạ dày, hen hoặc đang mang thai.
Hoạt chất Acid Tiaprofenic là gì?
Acid Tiaprofenic là thuốc chống viêm không steroid dùng để giảm đau và giảm viêm trong một số bệnh lý cơ xương khớp theo chỉ định được phê duyệt tại từng quốc gia. Thuốc chỉ làm giảm triệu chứng trong thời gian sử dụng, không được trình bày như thuốc chữa khỏi hoặc ngăn tiến triển bệnh.
Acid Tiaprofenic
INN Tiaprofenic acid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acid Tiaprofenic |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Tiaprofenic acid |
| Tên IUPAC | 2-(5-benzoylthiophen-2-yl)propanoic acid |
| Tên hóa học khác | 5-Benzoyl-alpha-methyl-2-thiopheneacetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tiaprofenic acid; tiaprofenic acid; acid tiaprofenic; 2-(5-benzoylthiophen-2-yl)propanoic acid; 5-benzoyl-α-methyl-2-thiopheneacetic acid; Surgam là ví dụ tên thương mại trong một số nguồn, không phải tên hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | acidum tiaprofenicum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 33005-95-7 |
|---|---|
| UNII | 1LS1T6R34C |
| PubChem CID | 5468 |
| RxNorm CUI | 38253 |
| Công thức phân tử | C14H12O3S |
Dược động học của Acid Tiaprofenic
Sau uống, Acid Tiaprofenic được hấp thu nhanh ở dạ dày và tá tràng; nồng độ đỉnh huyết thanh thường đạt trong khoảng 30–90 phút. Thuốc gắn protein huyết tương cao, khoảng 97–98%, có thời gian bán thải ngắn và được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng thuốc hoặc chất chuyển hóa liên hợp. Dược động học có thể bị ảnh hưởng bởi thức ăn và chức năng thận.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hấp thu nhanh sau đường uống; nồng độ đỉnh huyết thanh thường đạt sau 30–90 phút. Thức ăn có thể làm chậm hấp thu và thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 10% theo monograph.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng định lượng tuyệt đối. Tài liệu dược động học mô tả tiaprofenic acid được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau đường uống; dạng giải phóng kéo dài có sinh khả dụng tương tự dạng giải phóng nhanh trong tài liệu tổng quan. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Gắn protein huyết tương cao, khoảng 97–98%. Thuốc đạt nồng độ trong dịch khớp; ý nghĩa lâm sàng của tương quan nồng độ huyết thanh – dịch khớp chưa được xác định đầy đủ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Tiaprofenic acid được chuyển hóa tạo các chất chuyển hóa không hoạt tính; tài liệu dược động học ghi nhận thải trừ đáng kể dưới dạng chất chuyển hóa liên hợp glucuronid.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ chủ yếu qua nước tiểu; SmPC ghi nhận khoảng 60% qua nước tiểu và phần còn lại qua mật. Monograph Canada mô tả 50% được thải trừ qua nước tiểu dưới dạng không đổi, kèm hai chất chuyển hóa không hoạt tính chiếm dưới 10%.
| t½ · Thời gian bán thải | SmPC ghi nhận độ thanh thải huyết tương khoảng 6 L/giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | SmPC ghi nhận độ thanh thải huyết tương khoảng 6 L/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn làm chậm hấp thu; chức năng thận ảnh hưởng đến tốc độ thải trừ thuốc và chất liên hợp; gắn protein cao làm tăng khả năng tương tác với một số thuốc cũng gắn protein hoặc có cửa sổ điều trị hẹp.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acid Tiaprofenic
NSAID không chọn lọc, dẫn xuất acid propionic/2-arylpropionic acid, có đặc tính giảm đau, chống viêm và hạ sốt.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế chính xác tạo hiệu quả giảm đau – chống viêm chưa được mô tả hoàn toàn trong monograph. Tài liệu chính thức ghi nhận tiaprofenic acid ức chế enzyme prostaglandin synthetase, qua đó làm giảm tổng hợp prostaglandin liên quan đến đau và viêm.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Acid Tiaprofenic có tác dụng chống viêm, giảm đau và hạ sốt. Một số dữ liệu in vitro về sụn khớp được mô tả trong monograph, nhưng ý nghĩa lâm sàng cần được nghiên cứu thêm; không nên diễn giải như lợi ích điều trị đã được khẳng định.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acid Tiaprofenic
Chỉ định được phê duyệt trong một số nhãn/SmPC:
- Giảm dấu hiệu và triệu chứng của viêm khớp dạng thấp.
- Giảm dấu hiệu và triệu chứng của thoái hóa khớp.
- SmPC của Surgam còn ghi nhận điều trị triệu chứng trong viêm cột sống dính khớp, đau thắt lưng, các rối loạn cơ xương như fibrositis, capsulitis, epicondylitis, bong gân/căng cơ, viêm và đau sau phẫu thuật, và một số tổn thương mô mềm.
Chỉ định thực tế phải theo nhãn thuốc được cấp phép tại quốc gia, tình trạng bệnh và đánh giá của bác sĩ.
Ứng dụng đang nghiên cứu hoặc dùng ngoài chỉ định có đủ căn cứ để khuyến nghị trong phạm vi bài viết. Không tự ý sử dụng Acid Tiaprofenic cho mục đích ngoài chỉ định nếu chưa được bác sĩ/dược sĩ tư vấn.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin liều dùng chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ.
- SmPC ghi liều người lớn thường dùng tổng cộng 600 mg/ngày, chia liều.
- Monograph Canada ghi viêm khớp dạng thấp: liều khởi đầu và duy trì thường là 600 mg/ngày chia 3 lần; một số bệnh nhân có thể dùng 300 mg x 2 lần/ngày; tối đa 600 mg/ngày.
- Thoái hóa khớp: thường 600 mg/ngày chia 2–3 lần; một số trường hợp hiếm có thể duy trì 300 mg/ngày chia liều; tối đa duy trì 600 mg/ngày.
- Liều có thể thay đổi theo dạng thuốc, hàm lượng, chỉ định, tuổi, bệnh nền, chức năng gan/thận và nguy cơ tác dụng phụ.
Dùng đường uống. Monograph Canada khuyến cáo dùng cùng thức ăn. Nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất có thể theo chỉ định; không tự ý tăng liều, dùng phối hợp NSAID khác hoặc kéo dài điều trị.
Theo dõi triệu chứng tiêu hóa, dấu hiệu chảy máu, huyết áp, phù/giữ nước, chức năng thận, chức năng gan và triệu chứng tiết niệu như tiểu buốt, tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm hoặc tiểu máu. Khi có triệu chứng tiết niệu, tài liệu SmPC khuyến cáo ngừng thuốc ngay và đánh giá nước tiểu theo hướng dẫn y tế.
Cảnh báo và lưu ý về Acid Tiaprofenic
- Quá mẫn với tiaprofenic acid, aspirin hoặc NSAID khác; tiền sử hen, viêm mũi, mày đay hoặc phản ứng dị ứng do aspirin/NSAID.
- Loét dạ dày – tá tràng đang hoạt động hoặc tiền sử loét; xuất huyết tiêu hóa đang hoạt động; bệnh viêm ruột theo một số nhãn.
- Bệnh hoặc triệu chứng bàng quang/tuyến tiền liệt đang hoạt động, tiền sử rối loạn tiết niệu tái diễn hoặc viêm bàng quang.
- Suy thận nặng, bệnh thận tiến triển; suy gan nặng hoặc bệnh gan hoạt động.
- Ba tháng cuối thai kỳ hoặc từ giai đoạn muộn của thai kỳ theo nhãn; phụ nữ đang cho con bú theo monograph Canada.
- Bối cảnh phẫu thuật bắc cầu mạch vành, suy tim nặng không kiểm soát, xuất huyết não hoặc rối loạn chảy máu theo monograph Canada.
- Trẻ dưới 18 tuổi theo monograph Canada.
- Tiêu hóa: khó tiêu, buồn nôn, ợ nóng, đau thượng vị/đau bụng, nôn, táo bón, đầy hơi, tiêu chảy; loét hoặc xuất huyết tiêu hóa có thể xảy ra.
- Thần kinh: chóng mặt, buồn ngủ, đau đầu, ù tai.
- Da và niêm mạc: phát ban, ngứa, mày đay, ban đỏ, khô miệng/viêm miệng.
- Thận – tiết niệu: phù, giữ nước, đau bàng quang, tiểu buốt, tiểu nhiều lần, viêm bàng quang; có báo cáo suy thận và viêm thận kẽ.
- Khác: bất thường xét nghiệm gan, giảm hemoglobin/hematocrit, tăng kali máu trong một số dữ liệu.
- Xuất huyết, loét hoặc thủng đường tiêu hóa, có thể nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người dùng thuốc chống đông.
- Biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, huyết khối, tăng huyết áp hoặc suy tim mất bù đã được cảnh báo với nhóm NSAID.
- Viêm bàng quang hoặc triệu chứng tiết niệu nặng nếu tiếp tục dùng thuốc sau khi xuất hiện triệu chứng.
- Phản ứng quá mẫn, co thắt phế quản, phù mạch hoặc sốc phản vệ, đặc biệt ở người có tiền sử dị ứng aspirin/NSAID.
- Phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens-Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc đã được báo cáo rất hiếm với NSAID/tiaprofenic acid.
- Tổn thương thận, viêm thận kẽ, hội chứng thận hư hoặc suy thận.
- Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất có thể để giảm nguy cơ biến cố bất lợi.
- Thận trọng ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, suy tim, phù, suy thận, suy gan, tiền sử loét tiêu hóa hoặc bệnh viêm ruột.
- Người cao tuổi có nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng cao hơn, đặc biệt xuất huyết tiêu hóa.
- Cần ngừng thuốc và đi khám khi có triệu chứng tiết niệu như tiểu buốt, tiểu gấp, tiểu máu hoặc đau bàng quang.
- Không tự ý phối hợp với NSAID khác, thuốc chống đông hoặc thuốc có nguy cơ tương tác nếu chưa được tư vấn.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong monograph. Xử trí quá liều chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ, theo dõi sát và liên hệ trung tâm chống độc/cơ sở y tế. Người bệnh không tự xử trí quá liều tại nhà.
SmPC của Surgam 300 mg ghi không bảo quản trên 25°C; chai nên để trong bao bì gốc và vỉ nên giữ trong hộp ngoài. Điều kiện bảo quản cụ thể phải theo nhãn của từng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Health Canada chưa cho phép chỉ định dùng ở bệnh nhi dưới 18 tuổi; SmPC Surgam ghi không đủ dữ liệu để khuyến cáo dùng ở trẻ em. Không tự ý dùng cho trẻ.
Người trên 65 tuổi, người yếu hoặc suy kiệt dễ gặp tác dụng phụ NSAID hơn, đặc biệt biến cố tiêu hóa. Cần thận trọng, dùng liều thấp nhất có hiệu quả và theo dõi sát theo chỉ định.
Không nên dùng trong thai kỳ trừ khi bác sĩ đánh giá thật cần thiết. Cần tránh/không dùng ở giai đoạn muộn; monograph Canada chống chỉ định trong tam cá nguyệt ba và cảnh báo NSAID từ khoảng 20 tuần có thể gây giảm nước ối/suy thận thai nhi. Thai phụ cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng.
Monograph Canada chống chỉ định ở phụ nữ đang cho con bú do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ. SmPC ghi tiaprofenic acid bài tiết vào sữa mẹ và cần ngừng cho bú hoặc ngừng điều trị nếu cần.
Cân nhắc liều thấp hơn ở suy gan nhẹ đến trung bình theo monograph Canada; chống chỉ định ở suy gan nặng hoặc bệnh gan hoạt động. Cần theo dõi chức năng gan theo đánh giá y tế.
Cân nhắc liều thấp hơn ở suy thận nhẹ đến trung bình và theo dõi chức năng thận. Chống chỉ định ở suy thận nặng hoặc bệnh thận đang xấu đi; NSAID có thể làm nặng thêm suy thận, giữ nước và tăng kali máu.
SmPC ghi chưa biết ảnh hưởng cụ thể lên khả năng lái xe/vận hành máy móc. Tuy nhiên thuốc có thể gây chóng mặt, buồn ngủ hoặc ù tai ở một số người; không lái xe/vận hành máy nếu xuất hiện triệu chứng ảnh hưởng tỉnh táo.
Tương tác thuốc của Acid Tiaprofenic
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ. Ảnh hưởng: Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Perindopril
NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp. Ảnh hưởng: Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định. | Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ. | Bằng chứng: high |
Thắc mắc về hoạt chất Acid Tiaprofenic
Acid Tiaprofenic là thuốc chống viêm không steroid thuộc nhóm dẫn xuất acid propionic, có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Thuốc được dùng theo chỉ định được phê duyệt tại từng quốc gia và không thay thế điều trị nguyên nhân bệnh.
Health Canada ghi nhận một sản phẩm tiaprofenic acid thuộc nhóm PRESCRIPTION. Phân loại tại Việt Nam ; người bệnh cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi sử dụng.
Không nên tự ý dùng. NSAID có thể gây tác dụng phụ tiêu hóa, tim mạch, thận, tương tác thuốc và phản ứng tiết niệu. Người bệnh cần dùng theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ.
Cần đi khám ngay nếu có tiểu buốt, tiểu gấp, tiểu máu, đau bàng quang, đau bụng dữ dội, nôn ra máu, phân đen, khó thở, phù mặt, phát ban nặng, đau ngực, yếu liệt đột ngột hoặc giảm lượng nước tiểu.
Không tự ý dùng. NSAID như tiaprofenic acid có cảnh báo trong thai kỳ, đặc biệt giai đoạn muộn, và monograph Canada chống chỉ định ở phụ nữ đang cho con bú. Cần trao đổi với bác sĩ để chọn phương án phù hợp.

