Acid Trichloroacetic là một acid hữu cơ halogen hóa, thường được biết với tên trichloroacetic acid hoặc TCA. Trong y khoa, TCA được mô tả như chất ăn mòn/protein denaturant dùng bôi tại chỗ bởi nhân viên y tế trong một số tình huống như xử trí mụn cóc sinh dục hoặc thủ thuật peel hóa học. Chất này có thể gây bỏng, đau rát, tổn thương mô lành, rối loạn sắc tố hoặc sẹo nếu sử dụng không đúng cách. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, chỉ định hoặc thao tác điều trị của bác sĩ/dược sĩ.
Nội dung chính
- Acid Trichloroacetic là chất gây đông vón protein và có tính ăn mòn mô.
- Bối cảnh sử dụng thường là thủ thuật tại chỗ do nhân viên y tế thực hiện.
- Không dùng tại nhà hoặc trên vùng da nhạy cảm nếu không có chỉ định.
- Rủi ro gồm bỏng, đau rát, tăng/giảm sắc tố, nhiễm trùng hoặc sẹo.
- Cần báo bác sĩ về bệnh da, thai kỳ, thuốc bôi đang dùng và tiền sử sẹo lồi.
Hoạt chất Acid Trichloroacetic là gì?
Acid Trichloroacetic là tên tiếng Việt/phiên âm của trichloroacetic acid, một acid halogen hóa có tính ăn mòn. Trong y khoa, TCA được dùng như tác nhân bôi tại chỗ trong một số thủ thuật do nhân viên y tế thực hiện.
Acid Trichloroacetic
INN Trichloroacetic acid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acid Trichloroacetic |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Trichloroacetic acid |
| Tên IUPAC | 2,2,2-trichloroacetic acid |
| Tên hóa học khác | Trichloroethanoic acid | Acetic acid, trichloro- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Axit trichloroacetic; trichloroethanoic acid; 2,2,2-trichloroacetic acid; TCA; trichloroacetate là dạng ion liên quan. |
| Tên viết tắt | TCA |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acidum trichloroaceticum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 76-03-9 |
|---|---|
| UNII | 5V2JDO056X |
| PubChem CID | 6421 |
| RxNorm CUI | 10773 |
| Công thức phân tử | C2HCl3O2 |
Dược động học của Acid Trichloroacetic
Dữ liệu dược động học hệ thống của Acid Trichloroacetic khi dùng bôi tại chỗ trong y khoa không được mô tả đầy đủ trong các nguồn chính thức tham chiếu; nguy cơ chính liên quan tác dụng tại chỗ và tổn thương mô do ăn mòn.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acid Trichloroacetic
TCA không phải thuốc điều trị toàn thân thông thường. Trong sử dụng tại chỗ, nó được xếp theo vai trò chức năng là chất ăn mòn, chất gây đông vón protein, chất phá hủy mô tại chỗ hoặc tác nhân peel hóa học.
Phần III: Cơ chế tác dụng
TCA gây đông vón và biến tính protein tại vị trí tiếp xúc, từ đó phá hủy mô bề mặt. Trong xử trí mụn cóc, CDC mô tả TCA/BCA là tác nhân do nhân viên y tế thực hiện, phá hủy mụn cóc bằng đông vón hóa học protein.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng dược lực học chủ yếu là tại chỗ và phụ thuộc nồng độ, lượng bôi, thời gian tiếp xúc, vị trí mô và kỹ thuật thực hiện. Dung dịch TCA có độ nhớt thấp nên có thể lan nhanh và gây tổn thương mô lành nếu dùng quá mức.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acid Trichloroacetic
- Chỉ định được phê duyệt: .
- Hướng dẫn chuyên môn: CDC liệt kê TCA hoặc BCA 80%–90% dạng dung dịch là lựa chọn do nhân viên y tế thực hiện cho một số trường hợp mụn cóc hậu môn-sinh dục.
- Ứng dụng thủ thuật da liễu: TCA được mô tả trong peel hóa học với độ sâu phụ thuộc nồng độ và cách thực hiện, ví dụ trong xử trí tổn thương do ánh sáng, lentigines, nếp nhăn nông hoặc sẹo mụn nông theo đánh giá chuyên môn.
Dùng TCA trong peel hóa học, sẹo mụn, tổn thương tăng sắc tố hoặc các thủ thuật da liễu khác cần được hiểu là ứng dụng thủ thuật chuyên môn/dùng theo bối cảnh lâm sàng, không phải hướng dẫn tự điều trị. Bằng chứng nghiên cứu cụ thể cho từng chỉ định.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin liều dùng chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ. CDC mô tả TCA/BCA 80%–90% cho mụn cóc hậu môn-sinh dục là liệu pháp do nhân viên y tế thực hiện, bôi lượng nhỏ lên tổn thương và có thể lặp lại hằng tuần nếu cần. Trong peel hóa học, nồng độ TCA có thể thay đổi theo độ sâu thủ thuật; việc chọn nồng độ không được tự thực hiện.
- Chỉ nhân viên y tế được đào tạo mới nên bôi TCA trong thủ thuật.
- Cần bôi lượng nhỏ đúng vùng tổn thương và để khô cho đến khi xuất hiện hiện tượng trắng mô theo hướng dẫn chuyên môn.
- Tránh để dung dịch lan sang mô lành, vùng quanh mắt hoặc vùng nhạy cảm ngoài chỉ định.
- Nếu đau dữ dội hoặc bôi thừa, CDC mô tả có thể trung hòa/loại bỏ acid dư bằng natri bicarbonat, xà phòng lỏng hoặc bột talc theo xử trí của nhân viên y tế.
Theo dõi đau rát, bỏng, loét, chảy dịch, nhiễm trùng thứ phát, rối loạn sắc tố, sẹo, đáp ứng của tổn thương và dấu hiệu lan sang mô lành. Với mụn cóc hậu môn-sinh dục, cần đánh giá bệnh lây truyền qua đường tình dục và tái phát theo bác sĩ.
Cảnh báo và lưu ý về Acid Trichloroacetic
Có thể gây đau rát, bỏng, kích ứng, loét, đóng vảy, thay đổi sắc tố da, sẹo, tổn thương mô lành do lan acid hoặc bôi quá mức. Trong thủ thuật peel, đỏ da, bong tróc và khó chịu tại chỗ có thể xảy ra tùy độ sâu thủ thuật.
Bỏng hóa chất sâu, sẹo vĩnh viễn, tăng/giảm sắc tố kéo dài, tổn thương mắt khi tiếp xúc vùng mắt, đau kéo dài, nhiễm trùng thứ phát hoặc tổn thương mô niêm mạc là các nguy cơ cần lưu ý. Cần liên hệ cơ sở y tế nếu có dấu hiệu nghiêm trọng.
- Không tự ý mua, pha loãng, tăng nồng độ hoặc tự bôi TCA.
- Dung dịch TCA có thể lan nhanh và gây tổn thương mô lân cận nếu bôi quá mức.
- Không dùng cho vùng mắt, da tổn thương rộng, vết thương hở hoặc niêm mạc nhạy cảm nếu không có bác sĩ chuyên khoa.
- Cần thận trọng ở người có rối loạn lành thương, tiền sử sẹo lồi, rối loạn sắc tố, bệnh da đang hoạt động hoặc suy giảm miễn dịch.
Quá liều/bôi quá mức có thể gây đau dữ dội, bỏng hóa chất và tổn thương mô lành. CDC mô tả acid dư có thể được trung hòa hoặc loại bỏ bằng natri bicarbonat, xà phòng lỏng hoặc bột talc trong bối cảnh xử trí chuyên môn. Nếu nuốt phải, dính mắt hoặc bỏng rộng, cần cấp cứu ngay.
Đối tượng đặc biệt
Dữ liệu an toàn và hiệu quả theo từng chỉ định ở trẻ em. Không tự dùng TCA cho trẻ em; mọi thủ thuật cần bác sĩ đánh giá lợi ích-nguy cơ.
CDC ghi trong thai kỳ, việc loại bỏ mụn cóc hậu môn-sinh dục có thể được cân nhắc nhưng đáp ứng có thể không hoàn toàn cho đến sau thai kỳ; lựa chọn điều trị cần do bác sĩ sản/phụ khoa hoặc chuyên khoa quyết định. Dữ liệu an toàn riêng cho TCA theo từng bối cảnh.
Thắc mắc về hoạt chất Acid Trichloroacetic
Acid Trichloroacetic, hay trichloroacetic acid/TCA, là một acid hữu cơ có tính ăn mòn, dùng tại chỗ trong một số thủ thuật y khoa do nhân viên y tế thực hiện.
Không nên. TCA có thể gây bỏng hóa chất, sẹo và tổn thương mô lành nếu dùng sai nồng độ hoặc sai kỹ thuật. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ/dược sĩ.
CDC mô tả TCA/BCA 80%–90% là lựa chọn do nhân viên y tế thực hiện cho một số mụn cóc hậu môn-sinh dục. Đây không phải hướng dẫn để người bệnh tự điều trị.
TCA peel là thủ thuật da liễu sử dụng tác nhân hóa học với độ sâu phụ thuộc nồng độ và kỹ thuật. Chỉ bác sĩ hoặc người được đào tạo phù hợp mới nên đánh giá và thực hiện.
Tác dụng phụ đáng lưu ý gồm đau rát, bỏng, loét, rối loạn sắc tố, sẹo, tổn thương mô lành hoặc tổn thương mắt nếu tiếp xúc sai vị trí.

