Atosiban là hoạt chất đối kháng oxytocin, được dùng theo đường tĩnh mạch trong môi trường sản khoa để trì hoãn sinh non sắp xảy ra ở phụ nữ trưởng thành mang thai từ 24 đến 33 tuần hoàn tất, khi đáp ứng các tiêu chí lâm sàng phù hợp và thai có nhịp tim bình thường. Đây là thông tin y khoa tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ. Atosiban cần được khởi trị và theo dõi bởi bác sĩ có kinh nghiệm trong điều trị chuyển dạ sinh non. Người bệnh không tự ý mua, tự dùng, thay đổi liều hoặc phối hợp thuốc giảm co tử cung khác khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Nội dung chính
- Atosiban là thuốc giảm co tử cung nhóm đối kháng oxytocin.
- Bối cảnh dùng là trì hoãn sinh non khi có tiêu chuẩn sản khoa phù hợp.
- Chỉ dùng tại cơ sở y tế có theo dõi mẹ và thai.
- Có thể gây buồn nôn, đau đầu, chóng mặt, thay đổi huyết áp hoặc phản ứng tại vị trí tiêm.
- Cần báo bác sĩ về tuổi thai, bệnh nền, thuốc đang dùng và dấu hiệu bất thường.
Hoạt chất Atosiban là gì?
Atosiban là hoạt chất đối kháng oxytocin dùng đường tĩnh mạch để làm giảm co tử cung trong bối cảnh chuyển dạ sinh non được chẩn đoán. Thuốc chỉ nên được dùng trong cơ sở y tế có chuyên môn sản khoa.
Atosiban
INN Atosiban; INN: atosiban
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Atosiban |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Atosiban; INN: atosiban |
| Tên IUPAC | (2S)-N-[(2S)-5-amino-1-[(2-amino-2-oxoethyl)amino]-1-oxopentan-2-yl]-1-[(4R,7S,10S,13S,16R)-7-(2-amino-2-oxoethyl)-13-[(2S)-butan-2-yl]-16-[(4-ethoxyphenyl)methyl]-10-[(1R)-1-hydroxyethyl]-6,9,12,15,18-pentaoxo-1,2-dithia-5,8,11,14,17-pentazacycloicosane-4-carbonyl]pyrrolidine-2-carboxamide |
| Tên hóa học khác | deamino-cysteinyl-O4-ethyl-D-tyrosyl-L-isoleucyl-L-threonyl-L-asparagyl-L-cysteinyl-L-prolyl-L-ornithyl-glycinamide (1->6)-disulfide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Atosiban acetate; atosiban as acetate; [Mpa1,D-Tyr(Et)2,Thr4,Orn8]-oxytocin; Tractocile là ví dụ tên thương mại, không phải tên hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | atosibanum |
| Tên USAN | atosiban |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 90779-69-4 |
|---|---|
| UNII | 081D12SI0Z |
| PubChem CID | 5311010 |
| RxNorm CUI | 59639 |
| Công thức phân tử | C43H67N11O12S2 |
Dược động học của Atosiban
Sau truyền tĩnh mạch, nồng độ huyết tương đạt trạng thái ổn định trong khoảng 1 giờ ở phụ nữ chuyển dạ sinh non nhận liều truyền 300 microgam/phút. Nồng độ giảm nhanh sau khi ngừng truyền; các thông số thanh thải, thể tích phân bố và thời gian bán thải được ghi nhận là độc lập với liều trong dữ liệu SmPC.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không áp dụng theo nghĩa hấp thu qua tiêu hóa vì thuốc dùng đường tĩnh mạch. Ở phụ nữ chuyển dạ sinh non truyền 300 microgam/phút trong 6 đến 12 giờ, trạng thái ổn định đạt trong vòng 1 giờ, với nồng độ trung bình khoảng 442 ± 73 ng/ml trong SmPC.
| F · Sinh khả dụng | Do Atosiban được dùng đường tĩnh mạch trong chỉ định được phê duyệt, sinh khả dụng toàn thân theo đường tĩnh mạch được xem là trực tiếp. Dữ liệu sinh khả dụng tuyệt đối cho đường dùng khác. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 18,3 ± 6,8 lít. Tỷ lệ gắn protein huyết tương ở phụ nữ mang thai khoảng 46 đến 48%. Atosiban không phân bố vào hồng cầu và có thể qua nhau thai; tỷ lệ nồng độ thai/mẹ được ghi nhận khoảng 0,12 sau truyền 300 microgam/phút ở phụ nữ mang thai đủ tháng khỏe mạnh.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Hai chất chuyển hóa đã được xác định trong huyết tương và nước tiểu. Chất chuyển hóa chính M1 có hoạt lực ức chế co tử cung do oxytocin in vitro thấp hơn khoảng 10 lần so với Atosiban. Dữ liệu in vitro cho thấy Atosiban không phải cơ chất của hệ cytochrom P450 và không ức chế các enzym chuyển hóa thuốc cytochrom P450.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Atosiban chỉ được tìm thấy với lượng nhỏ trong nước tiểu; nồng độ trong nước tiểu thấp hơn khoảng 50 lần so với chất chuyển hóa M1. Tỷ lệ thải trừ qua phân chưa được biết rõ. M1 được ghi nhận bài tiết vào sữa mẹ.
| t½ · Thời gian bán thải | Sau khi kết thúc truyền, thời gian bán thải pha đầu khoảng 0,21 ± 0,01 giờ và pha cuối khoảng 1,7 ± 0,3 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải trung bình được ghi nhận khoảng 41,8 ± 8,2 lít/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Atosiban
Atosiban thuộc nhóm thuốc phụ khoa khác theo ATC G02CX01 và được mô tả là thuốc giảm co tử cung/tocolytic. Về cơ chế, thuốc đối kháng cạnh tranh với oxytocin tại thụ thể, giúp giảm tần suất và trương lực co cơ tử cung trong chỉ định phù hợp.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Atosiban đối kháng tác dụng của oxytocin tại thụ thể oxytocin. Oxytocin tham gia khởi phát và duy trì co tử cung; khi bị đối kháng, tần suất co và trương lực cơ tử cung giảm. Atosiban cũng gắn với thụ thể vasopressin, qua đó ức chế tác dụng của vasopressin trong các mô hình được mô tả.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Trong chuyển dạ sinh non ở người, Atosiban theo liều khuyến cáo làm giảm co tử cung nhanh; dữ liệu SmPC ghi nhận co tử cung giảm đáng kể trong vòng 10 phút để đạt tình trạng tử cung yên ổn ổn định trong 12 giờ ở ngưỡng ≤ 4 cơn co/giờ.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Atosiban
- Chỉ định được phê duyệt: trì hoãn sinh non sắp xảy ra ở phụ nữ trưởng thành mang thai từ 24 đến 33 tuần hoàn tất, có cơn co tử cung đều, cổ tử cung giãn/xóa theo tiêu chí, và nhịp tim thai bình thường.
- Điều kiện sử dụng: điều trị phải do bác sĩ có kinh nghiệm trong điều trị chuyển dạ sinh non khởi trị và duy trì.
- Tình trạng chỉ định tại Việt Nam: .
- Ứng dụng đang nghiên cứu: .
- Dùng ngoài chỉ định: . Không tự ý dùng Atosiban ngoài chỉ định phê duyệt hoặc ngoài hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin liều dùng chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ. Theo SmPC của Tractocile, Atosiban được dùng tĩnh mạch theo 3 giai đoạn kế tiếp: bolus tĩnh mạch 6,75 mg trong 1 phút; truyền liều nạp 300 microgam/phút trong 3 giờ, tương ứng 54 mg; sau đó truyền 100 microgam/phút tối đa 45 giờ, tương ứng tối đa 270 mg. Thời gian điều trị không quá 48 giờ và tổng liều trong một đợt điều trị nên không vượt quá 330,75 mg. Nếu cần điều trị lại, đợt mới cũng bắt đầu bằng bolus rồi truyền. Liều có thể thay đổi theo dạng thuốc, tình huống lâm sàng và đánh giá của bác sĩ.
- Dùng đường tĩnh mạch trong đơn vị sản khoa, dưới giám sát y tế phù hợp.
- Tiêm bolus cần thực hiện chậm trong 1 phút, sau đó tiếp tục truyền theo phác đồ.
- Kiểm tra thuốc bằng mắt thường trước khi dùng; không dùng nếu có tiểu phân hoặc đổi màu.
- Sau khi mở lọ, thuốc cần được dùng ngay theo hướng dẫn của chế phẩm.
- Không trộn với thuốc khác khi chưa có dữ liệu tương thích.
- Theo dõi cơn co tử cung và nhịp tim thai trong quá trình dùng thuốc.
- Nếu cơn co tử cung kéo dài hoặc không đáp ứng, bác sĩ cần đánh giá liệu pháp thay thế.
- Theo dõi mất máu sau sinh vì thuốc đối kháng oxytocin về lý thuyết có thể liên quan thư giãn tử cung sau sinh.
- Thận trọng và theo dõi dấu hiệu khó thở/phù phổi, nhất là khi đa thai hoặc dùng cùng thuốc giảm co tử cung khác.
Cảnh báo và lưu ý về Atosiban
- Tuổi thai dưới 24 tuần hoặc trên 33 tuần hoàn tất.
- Vỡ ối non sau 30 tuần thai.
- Nhịp tim thai bất thường.
- Xuất huyết tử cung trước sinh cần chấm dứt thai kỳ ngay.
- Sản giật hoặc tiền sản giật nặng cần chấm dứt thai kỳ.
- Thai chết trong tử cung.
- Nghi ngờ nhiễm khuẩn trong tử cung.
- Nhau tiền đạo hoặc nhau bong non.
- Bất kỳ tình trạng nào của mẹ hoặc thai khiến việc tiếp tục thai kỳ nguy hiểm.
- Quá mẫn với Atosiban hoặc tá dược của chế phẩm.
Tác dụng không mong muốn được ghi nhận chủ yếu ở người mẹ. Buồn nôn là phản ứng thường gặp nhất. Các phản ứng khác có thể gồm đau đầu, chóng mặt, tim nhanh, tụt huyết áp, nóng bừng, nôn, tăng đường huyết, mất ngủ, ngứa, phát ban, phản ứng tại vị trí tiêm, sốt, xuất huyết tử cung hoặc đờ tử cung. Người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.
- Phản ứng dị ứng.
- Khó thở hoặc phù phổi, đặc biệt khi phối hợp thuốc giảm co tử cung khác hoặc trong đa thai.
- Xuất huyết tử cung hoặc đờ tử cung sau sinh.
- Tụt huyết áp, tim nhanh hoặc biểu hiện huyết động bất thường cần được bác sĩ đánh giá.
- Khi không loại trừ được vỡ ối non, cần cân nhắc lợi ích trì hoãn sinh so với nguy cơ viêm màng ối.
- Kinh nghiệm lâm sàng còn hạn chế trong đa thai, tuổi thai 24 đến 27 tuần và điều trị lặp lại nhiều lần.
- Trong thai chậm tăng trưởng trong tử cung, quyết định tiếp tục hoặc khởi trị lại phải dựa trên đánh giá độ trưởng thành thai.
- Không tự ý dùng Atosiban; thuốc cần được dùng trong cơ sở y tế có chuyên môn.
Một số ít trường hợp quá liều đã được ghi nhận mà không có dấu hiệu hoặc triệu chứng đặc hiệu. Chưa có điều trị đặc hiệu cho quá liều Atosiban. Xử trí cần do nhân viên y tế thực hiện, bao gồm ngừng/điều chỉnh điều trị và chăm sóc hỗ trợ theo tình trạng lâm sàng.
- Bảo quản trong tủ lạnh ở 2°C đến 8°C.
- Giữ thuốc trong bao bì gốc để tránh ánh sáng.
- Sau khi mở lọ, dùng ngay theo hướng dẫn của chế phẩm.
- Tuân thủ hướng dẫn bảo quản cụ thể trên nhãn/tờ hướng dẫn của từng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của Atosiban ở phụ nữ mang thai dưới 18 tuổi chưa được xác lập; SmPC ghi nhận chưa có dữ liệu. Không tự ý sử dụng cho đối tượng này.
Không phải đối tượng điển hình của chỉ định được phê duyệt vì Atosiban dùng cho phụ nữ mang thai trưởng thành trong bối cảnh chuyển dạ sinh non. Dữ liệu riêng cho người cao tuổi.
Atosiban chỉ nên dùng khi đã chẩn đoán chuyển dạ sinh non từ 24 đến 33 tuần hoàn tất và đáp ứng tiêu chí chuyên môn. Việc dùng thuốc phải do bác sĩ có kinh nghiệm quyết định, dựa trên lợi ích/nguy cơ cho mẹ và thai.
Nếu thai phụ đang cho con bú một trẻ trước đó trong khi mang thai, nên ngừng cho bú trong thời gian điều trị Atosiban vì giải phóng oxytocin khi cho bú có thể làm tăng co tử cung và đối kháng tác dụng giảm co. Một lượng nhỏ Atosiban được ghi nhận có thể đi từ huyết tương vào sữa mẹ.
Chưa có kinh nghiệm điều trị đầy đủ ở bệnh nhân suy gan. Atosiban nên được dùng thận trọng ở người suy gan theo đánh giá của bác sĩ.
Chưa có kinh nghiệm điều trị đầy đủ ở bệnh nhân suy thận. Suy thận được xem là ít khả năng cần chỉnh liều vì chỉ một lượng nhỏ Atosiban thải qua nước tiểu, nhưng vẫn cần đánh giá lâm sàng thận trọng.
Không liên quan trong bối cảnh chỉ định được phê duyệt của Atosiban. Dữ liệu đánh giá riêng về lái xe/vận hành máy móc.
Tương tác thuốc của Atosiban
- Tương tác qua cytochrom P450 được xem là ít khả năng vì dữ liệu in vitro cho thấy Atosiban không phải cơ chất và không ức chế hệ enzym này.
- Nghiên cứu với labetalol và betamethasone ở phụ nữ khỏe mạnh không ghi nhận tương tác có ý nghĩa lâm sàng.
- Cần thận trọng khi dùng cùng thuốc giảm co tử cung khác như thuốc chẹn kênh calci hoặc beta-mimetic do nguy cơ phù phổi, nhất là trong đa thai.
Thắc mắc về hoạt chất Atosiban
Atosiban là thuốc giảm co tử cung dùng đường tĩnh mạch, hoạt động bằng cách đối kháng tác dụng của oxytocin tại thụ thể. Thuốc được dùng trong cơ sở y tế để trì hoãn sinh non sắp xảy ra ở một nhóm thai phụ được chọn lọc.
Không. Atosiban là thuốc kê đơn, dùng đường tĩnh mạch và cần bác sĩ có kinh nghiệm trong điều trị chuyển dạ sinh non khởi trị, theo dõi. Người bệnh không tự ý mua hoặc dùng thuốc.
Theo chỉ định được phê duyệt trong SmPC/EMA, Atosiban dùng để trì hoãn sinh non sắp xảy ra ở phụ nữ trưởng thành mang thai từ 24 đến 33 tuần hoàn tất, khi có tiêu chí lâm sàng phù hợp và thai có nhịp tim bình thường.
Buồn nôn là phản ứng được ghi nhận thường gặp nhất. Ngoài ra có thể gặp đau đầu, chóng mặt, tim nhanh, tụt huyết áp, nóng bừng, nôn, phản ứng tại chỗ tiêm hoặc các phản ứng khác. Cần báo cho nhân viên y tế nếu có triệu chứng bất thường.
Atosiban ít có khả năng tương tác qua cytochrom P450. Tuy nhiên, cần thận trọng khi phối hợp với thuốc giảm co tử cung khác như thuốc chẹn kênh calci hoặc beta-mimetic do nguy cơ phù phổi, nhất là ở thai phụ đa thai.

