Zucapsaicin (civamide, cis-capsaicin) là đồng phân cis tổng hợp của capsaicin và là chủ vận kênh TRPV1 dùng tại chỗ để tạo tác dụng giảm đau. Ở Canada, kem ZUACTA 0,075% từng được chỉ định phối hợp với NSAID hoặc thuốc ức chế COX-2 đường uống cho người lớn đau nặng do thoái hóa khớp gối chưa kiểm soát, với thời gian dùng không quá 3 tháng; sản phẩm hiện có trạng thái Cancelled Post Market từ 17/07/2020. Nghiên cứu PK bôi 0,65 g lên mỗi gối 3 lần/ngày trong 7 ngày không phát hiện zucapsaicin trong huyết thanh ở giới hạn định lượng 0,5 ng/mL, vì vậy các thông số PK hệ thống không được xác lập. Tác dụng giảm đau liên quan hoạt hóa TRPV1 và giảm nhạy cảm neuron hướng tâm peptidergic. Phản ứng thường gặp nhất là nóng rát hoặc ấm tại vị trí bôi, thường giảm dần theo thời gian.
Nội dung chính
- Zucapsaicin là cis-capsaicin tổng hợp, chủ vận TRPV1 và thuốc giảm đau tại chỗ.
- ATC hiện hành: M02AB02 – zucapsaicin, thuộc nhóm capsaicin và các thuốc tương tự.
- ZUACTA 0,075% từng được Health Canada chấp thuận cho đau nặng do thoái hóa khớp gối ở người lớn khi NSAID/COX-2 chưa đủ kiểm soát.
- Sau bôi lặp lại, nồng độ huyết thanh không phát hiện ở LLOQ 0,5 ng/mL nên các thông số PK hệ thống không được xác lập.
- ADR nổi bật là nóng rát hoặc cảm giác ấm tại vị trí bôi; tránh da tổn thương, mắt, môi, vùng sinh dục và băng kín.
- ZUACTA hiện có trạng thái Cancelled Post Market tại Canada từ 17/07/2020.
Hoạt chất Zucapsaicin là gì?
Zucapsaicin (civamide) là đồng phân cis tổng hợp của capsaicin, thuộc nhóm capsaicinoid và là chủ vận kênh TRPV1. Thuốc được phát triển để giảm đau tại chỗ. Tại Canada, kem ZUACTA 0,075% từng được cấp phép cho một chỉ định hẹp ở người lớn bị thoái hóa khớp gối đau nặng; sản phẩm hiện có trạng thái Cancelled Post Market từ 17/07/2020.
Zucapsaicin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Zucapsaicin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Zucapsaicin |
| Tên IUPAC | (Z)-N-[(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)methyl]-8-methylnon-6-enamide |
| Tên hóa học khác | 6-Nonenamide, N-((4-hydroxy-3-methoxyphenyl)methyl)-8-methyl-, (Z)- | (Z)-8-Methyl-N-vanillyl-6-nonenamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Civamide; cis-Capsaicin; (Z)-Capsaicin; (Z)-8-methyl-N-vanillyl-6-nonenamide |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 25775-90-0 |
|---|---|
| UNII | 15OX67P384 |
| PubChem CID | 1548942 |
| Công thức phân tử | C18H27NO3 |
| Khối lượng phân tử | 305.41 g/mol |
Tính chất vật lý
Đặc tính quan sát và các thông số vật lý
| Ngoại quan | Bột tinh thể màu trắng đến trắng ngà. |
|---|---|
| Điểm / khoảng nóng chảy | 71,5–74,5 °C |
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
| Độ tan / tính tan | Tan tự do trong acetonitrile; rất tan trong ethanol, methanol, methylene chloride, tetrahydrofuran và acetone; tan trong diethyl ether; ít tan trong toluene; thực tế không tan trong nước và hexane. |
|---|---|
| logP / logD | XLogP3-AA = 3,6 (giá trị tính toán từ PubChem; không phải phép đo thực nghiệm). |
Dược động học của Zucapsaicin
Dữ liệu PK người cho đường bôi rất hạn chế vì phơi nhiễm toàn thân không định lượng được. Trong nghiên cứu đa liều ở người tình nguyện khỏe mạnh, 0,65 g kem ZUACTA 0,075% được bôi lên mỗi gối 3 lần/ngày trong 7 ngày; không phát hiện zucapsaicin trong bất kỳ mẫu huyết thanh nào với giới hạn định lượng 0,5 ng/mL, nên không tiến hành phân tích các thông số PK hệ thống. In vitro trên hepatocyte/microsome người cho thấy zucapsaicin có thể được chuyển hóa mạnh.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau bôi 0,65 g kem 0,075% lên mỗi gối, 3 lần/ngày trong 7 ngày ở người khỏe mạnh, không phát hiện zucapsaicin trong huyết thanh (LLOQ 0,5 ng/mL). Dữ liệu này phù hợp với tác dụng chủ yếu tại chỗ và hấp thu toàn thân rất thấp.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng toàn thân tuyệt đối ở người chưa được xác lập. Sau bôi ZUACTA 0,075% lặp lại, nồng độ huyết thanh đều dưới LLOQ 0,5 ng/mL. |
|---|---|
| Ảnh hưởng dạng bào chế | Với kem ZUACTA 0,075% bôi tại chỗ theo đa liều, nồng độ zucapsaicin huyết thanh không phát hiện ở LLOQ 0,5 ng/mL. Không có so sánh PK người đủ tin cậy giữa các dạng bào chế khác. |
| So sánh đường dùng | Dữ liệu tiền lâm sàng trên chuột cho thấy nồng độ zucapsaicin không đổi sau bôi có thể cao hơn sau uống, có thể do chuyển hóa bước một hoặc hấp thu đường uống kém; không ngoại suy định lượng kết quả này sang người. |
Giai đoạn II: Phân bố
Phân bố hệ thống ở người chưa được đặc trưng do không phát hiện phơi nhiễm toàn thân. Đích tác dụng dự kiến là các neuron cảm giác chi phối vùng da phủ lên khớp đau tại vị trí bôi.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nghiên cứu in vitro với hepatocyte và microsome người cho thấy zucapsaicin có thể được chuyển hóa rộng. Dữ liệu microsome cũng cho thấy các con đường chuyển hóa qua cytochrome P450, glucuronid hóa và sulfat hóa. Các isoenzyme chịu trách nhiệm chính cho chuyển hóa in vivo ở người chưa được xác định.
| Cơ quan chuyển hóa | Gan là nơi có khả năng chuyển hóa dựa trên dữ liệu in vitro từ hepatocyte và microsome người; ý nghĩa in vivo sau bôi dự kiến thấp do phơi nhiễm toàn thân dưới giới hạn định lượng. |
|---|---|
| Enzym chuyển hóa | Microsome người cho thấy có chuyển hóa liên quan P450, glucuronid hóa và sulfat hóa; chưa xác định isoenzyme P450 chính chịu trách nhiệm chuyển hóa zucapsaicin ở người. |
| Con đường chuyển hóa | In vitro: chuyển hóa qua hệ cytochrome P450, glucuronid hóa và sulfat hóa. Hồ sơ chất chuyển hóa người sau dùng tại chỗ chưa được định lượng đầy đủ. |
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
| Tích lũy | Không thể tính tỷ số tích lũy hệ thống vì tất cả mẫu huyết thanh trong nghiên cứu đa liều 7 ngày đều dưới LLOQ 0,5 ng/mL. |
|---|---|
| Tương tác ảnh hưởng dược động học | In vitro, zucapsaicin ức chế mức vừa CYP1A2 và CYP2C19 và ức chế yếu CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4. Tuy nhiên, sau bôi mức hệ thống không phát hiện và thấp hơn các IC50 thử nghiệm, nên monograph đánh giá khả năng ảnh hưởng đến thuốc chuyển hóa qua các isoenzyme này là thấp. Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc-thuốc lâm sàng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Đường dùng và dạng bào chế là yếu tố quan trọng: dữ liệu lâm sàng sẵn có chủ yếu cho kem 0,075% bôi trên da nguyên vẹn. Không nên ngoại suy PK từ dữ liệu đường uống hoặc dữ liệu động vật sang phơi nhiễm người sau bôi.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Bôi ngoài da (topical), vùng da quanh hai gối. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | 0,65 g kem ZUACTA 0,075% cho mỗi gối, 3 lần/ngày trong 7 ngày. |
| Dạng bào chế | Kem bôi ZUACTA chứa zucapsaicin 0,075% w/w. |
| Quần thể | Người tình nguyện khỏe mạnh. |
| Loại dữ liệu | Quan sát / phân tích không ngăn |
| Phương pháp | Định lượng zucapsaicin trong huyết thanh với LLOQ 0,5 ng/mL theo Product Monograph. Một phương pháp HPLC pha đảo với phát hiện huỳnh quang đã được công bố cho capsaicin/zucapsaicin trong huyết thanh người (1–100 ng/mL; LOD 0,5 ng/mL), nhưng monograph không xác nhận trực tiếp đây là assay dùng trong nghiên cứu đa liều. |
| Nguồn dữ liệu | https://pdf.hres.ca/dpd_pm/00012269.PDF | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9389349/ |
| Ngày rà soát | 31/08/2026 |
| Trạng thái chuẩn hóa | Đã chuẩn hóa |
| Giới hạn dữ liệu | Không có Cmax, Tmax, AUC, Vd, clearance hoặc t1/2 người đáng tin cậy vì nồng độ sau bôi dưới LLOQ. Product Monograph có dữ liệu t1/2 7–11 giờ và bài tiết qua nước tiểu/phân ở chuột; các số liệu này được giữ ở mức bằng chứng tiền lâm sàng và không dùng như thông số PK người. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Zucapsaicin
Zucapsaicin là capsaicinoid giảm đau tại chỗ, hoạt động chủ yếu như chủ vận TRPV1 trên neuron cảm giác ngoại biên. Hoạt hóa TRPV1 ban đầu có thể gây nóng rát, sau đó tiếp xúc lặp lại liên quan đến giảm nhạy cảm neuron hướng tâm peptidergic và giảm dẫn truyền đau.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | Chủ vận TRPV1 (capsaicinoid agonist) gây hoạt hóa rồi giảm nhạy cảm neuron cảm giác peptidergic. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Thuốc giảm đau tại chỗ; tác dụng antinociceptive. |
| Phạm vi tác dụng | Tại chỗ |
| Vị trí tác dụng | Đầu tận cùng/neuron cảm giác ngoại biên chi phối vùng da phủ lên khớp đau tại vị trí bôi. |
| Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động | Hệ thần kinh cảm giác ngoại biên tại da quanh khớp gối. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Đích tác dụng chính | Transient receptor potential cation channel subfamily V member 1 (TRPV1) |
|---|---|
| Ký hiệu gene / protein | TRPV1 |
| Mã định danh đích | UniProt Q8NER1; GtoPdb 507; ChEMBL CHEMBL4794 |
| Loại đích | Kênh ion |
| Loài của đích | Kênh cation TRP phân nhóm vanilloid 1 (TRPV1). |
| Kiểu tác động lên đích chính | Chủ vận |
| Biểu hiện đích tại mô / tế bào | Đích tác dụng lâm sàng là TRPV1 trên neuron cảm giác ngoại biên; dữ liệu định lượng in vitro được tạo trên TRPV1 người biểu hiện ở tế bào CHO. |
| Mức chắc chắn của đích | Đã xác lập |
| Ghi chú về đích | Product Monograph quy cơ chế antinociceptive chủ yếu cho TRPV1. Dữ liệu hoạt tính trên TRPV1 người cho Ki 1080 nM trong assay cạnh tranh [3H]-RTX và EC50 28,2 nM trong assay tăng thu nhận 45Ca2+ ở tế bào CHO. |
Phần III: Cơ chế tác dụng
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Zucapsaicin hoạt hóa TRPV1 trên neuron cảm giác, làm tăng dòng cation/Ca2+ và gây cảm giác nóng rát ban đầu. Với phơi nhiễm lặp lại, các neuron hướng tâm peptidergic giảm nhạy cảm; dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy giảm CGRP và substance P ở hạch rễ sau và thần kinh tọa, phù hợp với giảm truyền tín hiệu đau từ vùng khớp. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Hoạt hóa kênh TRPV1 bởi zucapsaicin. |
| Đường truyền tín hiệu | Mở TRPV1 làm tăng dòng cation, bao gồm Ca2+, qua màng neuron cảm giác; đáp ứng cấp gây kích thích/nóng rát, còn tiếp xúc lặp lại liên quan đến giảm nhạy cảm của neuron hướng tâm. |
| Biến đổi sinh hóa | Dữ liệu tiền lâm sàng trong Product Monograph ghi nhận giảm calcitonin gene-related peptide (CGRP) và substance P ở hạch rễ sau và thần kinh tọa. |
| Đáp ứng tế bào | Giảm nhạy cảm của neuron hướng tâm peptidergic sau hoạt hóa TRPV1 lặp lại. |
| Đáp ứng mô / cơ quan | Giảm truyền tín hiệu đau từ vùng khớp gối được điều trị tại chỗ. |
| Tác dụng sinh lý | Giảm cảm nhận đau tại vùng điều trị; tác dụng chủ yếu tại chỗ. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Cơ chế TRPV1/giảm nhạy cảm neuron phù hợp với cải thiện đau và chức năng trong thử nghiệm 12 tuần ở thoái hóa khớp gối, đặc biệt ở nhóm có đau nặng lúc ban đầu. Hiệu quả lâm sàng không nên ngoại suy ra ngoài quần thể và chế phẩm đã nghiên cứu. |
| Cơ chế liên quan độc tính | Hoạt hóa TRPV1 tại vị trí bôi phù hợp về mặt dược lý với nóng rát/ấm tại chỗ, là các phản ứng thường gặp nhất; một tỷ lệ nhỏ phải ngừng điều trị vì nóng rát nặng. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học lâm sàng hệ thống không được thực hiện do không phát hiện hấp thu toàn thân. Tác dụng tại chỗ liên quan TRPV1, giảm nhạy cảm neuron cảm giác và giảm peptide đau; Phase III đánh giá bằng WOMAC pain, WOMAC physical function và Subject Global Evaluation.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Trên TRPV1 người biểu hiện ở CHO: Ki = 1080 nM (pKi 5,97) trong assay cạnh tranh [3H]-resiniferatoxin; EC50 = 28,2 nM (pEC50 7,55) trong assay chủ vận đo tăng thu nhận 45Ca2+. |
|---|---|
| Ki · Hằng số ức chế | 1080 nM; human TRPV1/CHO; radioligand competition with [3H]-RTX; 60 phút; pKi 5,97. |
| EC50 · Nồng độ tạo 50% đáp ứng | 28,2 nM; human TRPV1/CHO; agonist assay đo tăng thu nhận 45Ca2+; 5 phút; pEC50 7,55. |
| Quan hệ liều–đáp ứng | Trong thử nghiệm Phase III, kem 0,075% được so với kem zucapsaicin 0,01% dùng 3 lần/ngày. Hiệu quả phụ thuộc mức độ nặng ban đầu, với lợi ích rõ hơn ở bệnh nhân có điểm đau/chức năng xấu hơn. |
| Quan hệ nồng độ–đáp ứng | In vitro trên TRPV1 người biểu hiện ở CHO, hoạt tính chủ vận có EC50 28,2 nM (pEC50 7,55). |
| Thông số định lượng khác | pKi 5,97; pEC50 7,55 trên TRPV1 người. |
| Tác dụng dược lý chính | Giảm đau/antinociception tại chỗ qua hoạt hóa và giảm nhạy cảm TRPV1. |
| Tác dụng dược lý thứ cấp | Điều biến peptide thần kinh nociceptive; dữ liệu tiền lâm sàng ghi nhận giảm CGRP và substance P. |
| Biomarker dược lực học | CGRP và substance P giảm trong mô thần kinh ngoại biên ở dữ liệu tiền lâm sàng. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | WOMAC Pain Subscale; WOMAC Physical Function Subscale; Subject Global Evaluation (SGE); OMERACT-OARSI responder. |
| Thời gian tác dụng | Hiệu quả được đánh giá trong 12 tuần; nghiên cứu mở rộng nhãn mở báo cáo duy trì hiệu quả đến 52 tuần. Tuy nhiên chỉ định Canada của ZUACTA giới hạn thời gian dùng không quá 3 tháng. |
| Độ trễ PK–PD / hysteresis | Không thể xây dựng quan hệ PK–PD hệ thống do nồng độ zucapsaicin huyết thanh sau bôi dưới LLOQ; hiệu quả được xem là chủ yếu tại chỗ. |
| Dung nạp / tachyphylaxis / giảm nhạy | Tần suất cảm giác nóng rát tại chỗ giảm dần theo thời gian trong nghiên cứu 12 tuần. Không có bằng chứng đủ để kết luận có hoặc không có tachyphylaxis đối với tác dụng giảm đau. |
| Biến thiên dược lực học | Có tương tác baseline-by-treatment có ý nghĩa trong thử nghiệm Phase III; bệnh nhân có mức độ đau/chức năng xấu hơn lúc ban đầu là nhóm đáp ứng rõ hơn với 0,075% so với 0,01%. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Topical trong thử nghiệm lâm sàng; in vitro trên TRPV1 người biểu hiện ở CHO cho dữ liệu định lượng. |
|---|---|
| Liều / nồng độ nghiên cứu | Lâm sàng: kem 0,075% so với kem 0,01%, 3 lần/ngày. In vitro TRPV1: Ki 1080 nM; EC50 28,2 nM. |
| Dạng bào chế | Kem bôi zucapsaicin 0,075% w/w; đối chứng liều thấp 0,01%. |
| Quần thể nghiên cứu | Người lớn 39–76 tuổi bị thoái hóa khớp gối đang dùng ổn định NSAID hoặc COX-2 inhibitor; assay định lượng dùng TRPV1 người trên tế bào CHO. |
| Loài / mô hình nghiên cứu | Thử nghiệm lâm sàng Phase III ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng, đa trung tâm + assay in vitro TRPV1 người. |
| Assay / phương pháp đo | Lâm sàng: WOMAC pain, WOMAC physical function, SGE và OMERACT-OARSI. In vitro: cạnh tranh [3H]-RTX và đo tăng thu nhận 45Ca2+ ở CHO biểu hiện TRPV1 người. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | Ba đồng tiêu chí chính Phase III là time-weighted average của thay đổi từ baseline đến ngày 84 ở WOMAC Pain, WOMAC Physical Function và Subject Global Evaluation. |
| Đối chứng / chất so sánh | Kem zucapsaicin 0,01% được dùng làm đối chứng liều thấp trong Phase III 12 tuần. |
| Loại bằng chứng | Kết hợp |
| Nguồn dữ liệu | https://pdf.hres.ca/dpd_pm/00012269.PDF | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22089461/ | https://www.guidetopharmacology.org/GRAC/LigandActivityRangeVisForward?ligandId=11576 |
| Ngày rà soát | 31/08/2026 |
| Mức bằng chứng | Trung bình |
| Trạng thái chuẩn hóa | Đã chuẩn hóa |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Không có nghiên cứu PD hệ thống do hấp thu toàn thân không phát hiện. Phase III dùng đối chứng zucapsaicin 0,01% thay vì vehicle và hiệu quả phụ thuộc mức độ nặng ban đầu; vì vậy không nên diễn giải kết quả như hiệu quả đồng nhất ở mọi bệnh nhân OA gối. ZUACTA hiện không còn được tiếp thị tại Canada (Cancelled Post Market 17/07/2020). |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Zucapsaicin
Chỉ định quản lý bởi Health Canada mang tính lịch sử: ZUACTA (zucapsaicin) 0,075% dùng phối hợp với COX-2 inhibitor hoặc NSAID đường uống để giảm đau nặng ở người lớn bị thoái hóa khớp gối khi đau chưa được kiểm soát bằng COX-2 inhibitor/NSAID đơn độc, thời gian không quá 3 tháng. Sản phẩm có trạng thái Cancelled Post Market từ 17/07/2020.
Giảm đau nặng do thoái hóa khớp gối chưa kiểm soát bằng COX-2 inhibitor hoặc NSAID đường uống đơn độc
Chỉ định lịch sử / đã rútBệnh lý liên quan: Osteoarthritis of the knee
Product Monograph Canada và thử nghiệm Phase III 12 tuần ở 695 bệnh nhân; lợi ích rõ hơn ở nhóm có mức độ đau nặng ban đầu. Trạng thái sản phẩm hiện tại: Cancelled Post Market (17/07/2020).
Liều dùng và cách sử dụng Zucapsaicin
Liều lịch sử theo Product Monograph Canada: bôi một lượng kem nhỏ cỡ hạt đậu vào mỗi trong ba vị trí quanh gối bị ảnh hưởng, 3 lần/ngày, phân bố đều trong thời gian thức và cách nhau ít nhất 4 giờ. Dùng trên da nguyên vẹn, phối hợp với COX-2 inhibitor hoặc NSAID đường uống; chỉ định giới hạn thời gian không quá 3 tháng.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Đau nặng do thoái hóa khớp gối chưa kiểm soát bằng COX-2 inhibitor/NSAID Osteoarthritis of the knee Đối tượng: Người lớn Người lớn Giai đoạn: Điều trị liên tục | Một lượng kem cỡ hạt đậu tại mỗi trong 3 vị trí quanh gối bị ảnh hưởng Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 3 lần/ngày; các lần bôi cách nhau ít nhất 4 giờ Thời gian / chu kỳ: Không quá 3 tháng theo chỉ định Canada Duy trì: Duy trì cùng liều bôi 3 lần/ngày trong thời gian điều trị được chỉ định Liều tối đa: Không quá 3 lần/ngày | Đường dùng: Tại chỗ Dạng: ZUACTA cream 0,075% w/w Cách dùng: Xoa nhẹ theo vòng tròn đến khi không còn cặn; rửa tay bằng xà phòng và nước ấm ngay sau bôi; không băng kín; tránh mắt, môi và vùng sinh dục. Theo dõi: Theo dõi nóng rát/ấm, kích ứng, phát ban và tính toàn vẹn của da tại vị trí bôi. Ghi chú: Regimen lịch sử của ZUACTA tại Canada; sản phẩm hiện Cancelled Post Market. | Rà soát: 31/08/2026 |
Hiệu chỉnh liều
| Tình huống | Hành động | Liều / phác đồ sau hiệu chỉnh | Cơ sở / nguồn |
|---|---|---|---|
|
Tuổi Người cao tuổi ≥65 tuổi | Không cần hiệu chỉnh | Không cần hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. | Cơ sở: Dữ liệu lâm sàng không cho thấy khác biệt về an toàn hoặc hiệu quả ở người cao tuổi; Product Monograph nêu không cần hiệu chỉnh theo tuổi. Rà soát: 31/08/2026 |
|
Tuổi Trẻ em và thanh thiếu niên <18 tuổi | Tránh sử dụng | Không có liều được thiết lập; Product Monograph không khuyến cáo sử dụng. | Cơ sở: An toàn và hiệu quả chưa được xác lập ở bệnh nhân nhi khoa. Rà soát: 31/08/2026 |
Hướng dẫn sử dụng chung
Chỉ bôi trên da nguyên vẹn. Dùng 1–2 ngón tay xoa nhẹ theo vòng tròn đến khi không còn cặn; rửa tay bằng xà phòng và nước ấm ngay sau bôi. Tránh mắt, môi, vùng sinh dục; không dùng băng kín và tránh tắm nước nóng ngay trước hoặc sau bôi vì có thể tăng cảm giác nóng rát.
Xử trí khi quên liều
Nếu quên một lần bôi, có thể bôi sớm nhất có thể nhưng không trong vòng 4 giờ trước liều kế tiếp. Không bôi quá 3 lần/ngày và các lần bôi phải cách nhau ít nhất 4 giờ.
Cảnh báo và lưu ý về Zucapsaicin
Quá mẫn với zucapsaicin hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm/bao bì; không bôi lên da bị tổn thương, kích ứng hoặc vùng có hàng rào da suy giảm.
Phản ứng thường gặp chủ yếu tại vị trí bôi: nóng rát, cảm giác ấm, phản ứng/kích ứng tại chỗ, giảm cảm giác, ngứa, phát ban và đau tại chỗ. Các phản ứng khác được ghi nhận gồm ho, hắt hơi, kích ứng mắt, đau khớp và đau đầu. Nóng rát tại chỗ là phản ứng nổi bật nhất và giảm dần theo thời gian ở nhiều bệnh nhân.
Nóng rát tại chỗ mức độ nặng là phản ứng nghiêm trọng đáng chú ý nhất trong chương trình lâm sàng và có thể dẫn đến ngừng điều trị; Product Monograph báo cáo ngừng do nóng rát ở khoảng 4–7% người dùng ZUACTA.
Chỉ dùng ngoài da. Tránh dùng đồng thời thuốc bôi khác trên cùng vùng điều trị; tránh kem gần mặt vì có thể gây ho; tránh mắt, môi và vùng sinh dục; không dùng trên da tổn thương/kích ứng, không băng kín và tránh tắm nước nóng ngay trước/sau bôi.
Product Monograph không ghi nhận trường hợp quá liều. Khi nghi ngờ quá liều hoặc phơi nhiễm đáng kể, liên hệ trung tâm chống độc/cơ sở y tế; xử trí hỗ trợ theo triệu chứng và loại bỏ thuốc khỏi vùng tiếp xúc.
Bảo quản 15–30 °C. Sau khi mở, dùng ống trong vòng 6 tuần. Đậy nắp chặt và để xa trẻ em/vật nuôi.
Đối tượng đặc biệt
Không khuyến cáo cho bệnh nhân <18 tuổi; an toàn và hiệu quả chưa được xác lập.
Các thử nghiệm lâm sàng gồm 491 người ≥65 tuổi; không thấy khác biệt rõ về an toàn hoặc hiệu quả so với quần thể chung. Không cần hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ, đối chứng tốt ở phụ nữ mang thai. Nghiên cứu PK ở người khỏe mạnh không cho thấy hấp thu toàn thân ở LLOQ 0,5 ng/mL và dữ liệu động vật trong monograph không cho thấy tác hại trực tiếp/gián tiếp rõ lên thai kỳ-phát triển, nhưng ZUACTA chỉ nên dùng khi lợi ích tiềm năng vượt nguy cơ.
Chưa biết zucapsaicin có bài tiết vào sữa mẹ người hay không; bài tiết qua sữa cũng chưa được nghiên cứu ở động vật trong Product Monograph. Cần thận trọng nếu sử dụng ở người cho con bú.
Product Monograph Canada không có dữ liệu chuyên biệt về ảnh hưởng của zucapsaicin lên khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Không suy diễn rằng thuốc không ảnh hưởng chỉ từ việc hấp thu toàn thân thấp.
Thắc mắc về hoạt chất Zucapsaicin
Zucapsaicin, còn gọi civamide hoặc cis-capsaicin, là đồng phân cis tổng hợp của capsaicin. Hai chất có cùng công thức phân tử nhưng khác cấu hình hình học quanh liên kết đôi; zucapsaicin vẫn hoạt hóa TRPV1 và được phát triển cho tác dụng giảm đau tại chỗ.
Đích chính được xác lập là kênh TRPV1 trên neuron cảm giác ngoại biên. Dữ liệu trên TRPV1 người cho EC50 28,2 nM trong assay chủ vận và Ki 1080 nM trong assay cạnh tranh radioligand.
Tại Canada, kem ZUACTA 0,075% từng có chỉ định phối hợp với NSAID hoặc COX-2 inhibitor đường uống để giảm đau nặng do thoái hóa khớp gối ở người lớn khi điều trị uống đơn độc chưa đủ; đây là chỉ định lịch sử vì sản phẩm đã chuyển sang trạng thái Cancelled Post Market.
Trong nghiên cứu đa liều ở người khỏe mạnh, bôi 0,65 g kem 0,075% lên mỗi gối 3 lần/ngày trong 7 ngày không cho nồng độ zucapsaicin huyết thanh định lượng được ở LLOQ 0,5 ng/mL. Do đó không có các thông số Cmax, AUC hoặc t1/2 người đáng tin cậy cho chế độ dùng này.
Phản ứng nổi bật nhất là nóng rát hoặc cảm giác ấm tại vị trí bôi; cũng có thể gặp ngứa, kích ứng, giảm cảm giác, phát ban và đau tại chỗ. Nóng rát thường giảm theo thời gian nhưng đôi khi đủ nặng để phải ngừng thuốc.

