Nelfinavir là thuốc kháng retrovirus ức chế protease HIV-1, có mã ATC J05AE04 và được sử dụng đường uống cùng các thuốc kháng retrovirus khác. Thuốc gắn vào protease của HIV và ngăn cắt các polyprotein tiền thân thành protein cấu trúc và enzyme chức năng, làm tạo ra các hạt virus chưa trưởng thành và giảm khả năng lây nhiễm. Chế phẩm dùng trên lâm sàng thường là nelfinavir mesylate nhưng hoạt tính được quy theo nelfinavir, vì vậy cần tách biệt tên hoạt chất với tên muối. Nelfinavir không nên dùng đơn trị liệu vì virus có thể nhanh chóng phát triển kháng thuốc. Tiêu chảy là tác dụng không mong muốn thường gặp và có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng dung nạp. Thuốc được chuyển hóa qua hệ cytochrome P450, đặc biệt CYP3A và CYP2C19, đồng thời có khả năng gây nhiều tương tác với thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzyme. Khi sử dụng cần xem xét tiền sử điều trị HIV, kháng thuốc, bệnh gan và toàn bộ thuốc dùng kèm để tránh giảm hiệu quả hoặc tăng độc tính.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Nelfinavir
- Dạng thường gặp: Nelfinavir mesylate; không đồng nhất base với muối
- Nhóm thuốc: Ức chế protease HIV
- Mã ATC: J05AE04
- Đường dùng: Uống
- Chỉ định: Điều trị HIV-1 trong phác đồ phối hợp
- Cơ chế: Ức chế protease HIV, làm virion không trưởng thành
- Tác dụng không mong muốn nổi bật: Tiêu chảy
- Tương tác: Chuyển hóa qua CYP3A/CYP2C19 và có nhiều tương tác thuốc
- Lưu ý: Không dùng đơn trị liệu; cần xem xét tiền sử điều trị và kháng thuốc
Hoạt chất Nelfinavir là gì?
Nelfinavir
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Nelfinavir |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Nelfinavir |
| Tên IUPAC | (3S,4aS,8aS)-N-tert-butyl-2-[(2R,3R)-2-hydroxy-3-[(3-hydroxy-2-methylbenzoyl)amino]-4-phenylsulfanylbutyl]-3,4,4a,5,6,7,8,8a-octahydro-1H-isoquinoline-3-carboxamide |
| Tên viết tắt | NFV |
| Tên Latinh / tên dược điển | Nelfinavirum |
Tương tác thuốc của Nelfinavir
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Nelfinavir có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: Nelfinavir ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan. | Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |

