Mupirocin

Mupirocin là kháng sinh dùng tại chỗ, có tác dụng ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn đặc hiệu với enzym isoleucyl-transfer RNA synthetase. Hoạt chất thường được bào chế dưới dạng thuốc mỡ hoặc kem bôi da 2%; một số quốc gia còn có thuốc mỡ chuyên dụng dùng trong mũi. Theo nhãn thuốc, thuốc mỡ bôi da được dùng điều trị chốc lở do các chủng Staphylococcus aureus và Streptococcus pyogenes nhạy cảm, trong khi dạng kem có thể được chỉ định cho tổn thương da do chấn thương bị nhiễm khuẩn thứ phát. Dạng thuốc mỡ mũi được dùng loại bỏ tình trạng mang tụ cầu ở mũi, bao gồm một số chủng MRSA. Mupirocin không điều trị nhiễm virus hoặc nấm. Việc dùng kéo dài, lặp lại hoặc không đúng chỉ định có thể làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Không dùng chế phẩm bôi da vào mắt, trong mũi hoặc trên niêm mạc nếu sản phẩm không được bào chế cho đường dùng đó.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng sinh dùng tại chỗ, ức chế isoleucyl-tRNA synthetase của vi khuẩn.
  • Nồng độ phổ biến: 2%, tương đương 20 mg mupirocin trong mỗi gam chế phẩm.
  • Dạng dùng: Thuốc mỡ bôi da, kem bôi da và thuốc mỡ chuyên dụng dùng trong mũi.
  • Chỉ định chính: Chốc lở; một số tổn thương da nhiễm khuẩn thứ phát; loại bỏ tụ cầu cư trú ở mũi theo nhãn thuốc tương ứng.
  • Vi khuẩn liên quan: Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes và một số chủng tụ cầu kháng methicillin còn nhạy cảm với mupirocin.
  • Lưu ý quan trọng: Không dùng chế phẩm bôi da vào mắt, mũi hoặc niêm mạc; không kéo dài liệu trình hoặc dùng lặp lại khi chưa được đánh giá.
  • Nguy cơ nghiêm trọng: Phản vệ, phù mạch hoặc phản ứng dị ứng toàn thân hiếm gặp; cần ngừng thuốc và cấp cứu khi khó thở hoặc sưng mặt, môi, lưỡi.
  • Kháng thuốc: Sử dụng kéo dài hoặc tái diễn có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện vi khuẩn kháng mupirocin.

Hoạt chất Mupirocin là gì?

Mupirocin là kháng sinh dùng tại chỗ để điều trị một số nhiễm khuẩn da do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc cũng có dạng bào chế chuyên dụng dùng trong mũi để loại bỏ tình trạng mang tụ cầu, bao gồm một số chủng MRSA. Mupirocin không có tác dụng điều trị nhiễm virus hoặc nấm.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Mupirocin

CAS 12650-69-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Mupirocin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Mupirocin

Tên IUPAC

9-[(E)-4-[(2S,3R,4R,5S)-3,4-dihydroxy-5-[[(2S,3S)-3-[(2S,3S)-3-hydroxybutan-2-yl]oxiran-2-yl]methyl]oxan-2-yl]-3-methylbut-2-enoyl]oxynonanoic acid

Tên hóa học khác

Pseudomonic acid A

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên ban đầu từng được sử dụng trong tài liệu nghiên cứu là pseudomonic acid A. Một số dạng kem hoặc thuốc mỡ mũi chứa mupirocin dưới dạng muối mupirocin calcium, với hàm lượng quy đổi tương đương mupirocin tự do.

Tên viết tắt

MUP

Tên Latinh / tên dược điển

Mupirocinum

Tên USAN

mupirocin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

12650-69-0

UNII

D0GX863OA5

PubChem CID

446596

RxNorm CUI

42372

Dược động học của Mupirocin

Sau khi bôi trên da nguyên vẹn, mức hấp thu mupirocin vào tuần hoàn nhìn chung rất thấp. Khi bôi lên vùng da bị tổn thương, một lượng nhỏ thuốc có thể được hấp thu và được nhận biết thông qua chất chuyển hóa acid monic trong nước tiểu. Phần mupirocin đi vào tuần hoàn được chuyển hóa nhanh thành acid monic không còn hoạt tính kháng khuẩn và chất này được thải trừ chủ yếu qua thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Trong nghiên cứu với thuốc mỡ mupirocin đánh dấu phóng xạ bôi trên cẳng tay và che kín trong 24 giờ, không phát hiện được mupirocin trong máu toàn phần ở giới hạn đo dưới 1,1 nanogram/mL. Phóng xạ vẫn được ghi nhận trong lớp sừng của da sau 72 giờ. Đối với dạng kem bôi trên các tổn thương da, một lượng hấp thu qua da đã được ghi nhận thông qua việc phát hiện acid monic trong nước tiểu, nhưng mức hấp thu tổng thể vẫn được đánh giá là thấp.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân theo tỷ lệ phần trăm chưa được thiết lập cho mupirocin dùng tại chỗ. Nhãn thuốc cho biết mức hấp thu qua da nguyên vẹn là tối thiểu hoặc không đo được trong các nghiên cứu được thực hiện.

Giai đoạn II: Phân bố

Do mức hấp thu toàn thân sau sử dụng tại chỗ rất thấp, dữ liệu phân bố mô toàn thân ở người trong điều kiện điều trị thông thường còn hạn chế. Mupirocin có tỷ lệ gắn protein cao hơn 97% khi hiện diện trong tuần hoàn. Thuốc chủ yếu lưu lại tại vị trí bôi và lớp sừng của da.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mupirocin được hấp thu vào tuần hoàn sẽ chuyển hóa nhanh thành acid monic. Acid monic không có hoạt tính kháng khuẩn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Chất chuyển hóa acid monic được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu. Do mupirocin dùng tại chỗ hấp thu toàn thân rất ít, lượng thuốc và chất chuyển hóa cần thải trừ trong điều kiện bôi thông thường được dự kiến là thấp.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Trong một nghiên cứu ở người trưởng thành khỏe mạnh sử dụng mupirocin đường tĩnh mạch để đánh giá dược động học, thời gian bán thải của mupirocin là khoảng 20–40 phút và của acid monic là khoảng 30–80 phút. Các thông số này không đại diện trực tiếp cho mức phơi nhiễm khi bôi ngoài da.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Thông số độ thanh thải toàn thân định lượng của mupirocin trong điều kiện sử dụng tại chỗ.

Sau khi đi vào tuần hoàn, mupirocin được loại khỏi huyết tương nhanh thông qua chuyển hóa thành acid monic, sau đó chất chuyển hóa được bài tiết chủ yếu qua thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm tăng mức hấp thu hoặc ảnh hưởng đến an toàn gồm:

  • Da bị tổn thương hoặc vết thương hở.
  • Bôi trên diện tích rộng.
  • Băng kín vùng bôi.
  • Dùng kéo dài hoặc bôi lượng lớn.
  • Sử dụng thuốc mỡ chứa polyethylene glycol ở người suy thận.
  • Bôi lên niêm mạc bằng chế phẩm không được thiết kế cho niêm mạc.
  • Dùng đồng thời với chế phẩm bôi khác, có thể làm pha loãng thuốc và ảnh hưởng độ ổn định.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Mupirocin

Mupirocin thuộc nhóm kháng sinh dùng tại chỗ có cơ chế ức chế enzym isoleucyl-transfer RNA synthetase. Cơ chế này khác với beta-lactam, macrolide, aminoglycoside và nhiều nhóm kháng sinh khác nên mupirocin thường không có đề kháng chéo trực tiếp với các nhóm này.

Mupirocin có tác dụng kìm khuẩn ở nồng độ gần nồng độ ức chế tối thiểu và có thể diệt khuẩn ở nồng độ cao đạt được tại vị trí bôi.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Mupirocin gắn thuận nghịch và đặc hiệu với enzym isoleucyl-transfer RNA synthetase của vi khuẩn. Sự ức chế enzym này ngăn isoleucine được gắn vào tRNA tương ứng, làm gián đoạn quá trình tổng hợp protein và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn.

Ở nồng độ cao tại vị trí bôi, mupirocin có thể thể hiện tác dụng diệt khuẩn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Mupirocin có hoạt tính đối với các chủng nhạy cảm của Staphylococcus aureus và Streptococcus pyogenes. Một số chủng tụ cầu kháng methicillin vẫn có thể nhạy cảm, nhưng không được giả định rằng mọi chủng MRSA đều đáp ứng.

Đề kháng mức thấp có thể hình thành do đột biến gen ileS mã hóa isoleucyl-tRNA synthetase. Đề kháng mức cao thường liên quan đến enzym isoleucyl-tRNA synthetase mới do plasmid mã hóa. Kháng mupirocin được báo cáo thường gặp hơn ở tụ cầu kháng methicillin so với tụ cầu nhạy methicillin.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Mupirocin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Mupirocin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Mupirocin

Chưa xác định được tương tác thuốc toàn thân có ý nghĩa lâm sàng do mức hấp thu mupirocin tại chỗ rất thấp. SmPC thuốc mỡ mũi ghi nhận chưa xác định được tương tác thuốc, trong khi nhãn dạng kem cho biết chưa thực hiện đầy đủ nghiên cứu tương tác. Không nên trộn hoặc bôi đồng thời mupirocin với kem, thuốc mỡ, lotion hoặc chế phẩm mũi khác trên cùng vị trí khi chưa có hướng dẫn, vì có thể làm pha loãng hoạt chất, giảm khả năng thấm và ảnh hưởng độ ổn định của thuốc.

Thắc mắc về hoạt chất Mupirocin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *