Melphalan là thuốc chống ung thư thuộc nhóm alkyl hóa, có khả năng tạo liên kết chéo trong DNA và làm gián đoạn quá trình nhân lên của tế bào. Thuốc được sử dụng trong điều trị đa u tủy xương, một số trường hợp ung thư buồng trứng và trong các phác đồ điều kiện hóa trước ghép tế bào gốc tạo máu. Chỉ định cụ thể thay đổi theo dạng bào chế, nhãn thuốc và quốc gia; một số chế phẩm còn được phê duyệt cho các bệnh ung thư hoặc đường dùng chuyên biệt khác. Melphalan có thể gây ức chế tủy xương nghiêm trọng, nhiễm trùng, xuất huyết, độc tính đường tiêu hóa, tổn thương gan, ảnh hưởng khả năng sinh sản và nguy cơ ung thư thứ phát. Đây là thuốc kê đơn độc tế bào, chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa; người bệnh không được tự mua, tự dùng hoặc tự điều chỉnh liều.
Nội dung chính
- Melphalan là thuốc hóa trị alkyl hóa.
- Thường liên quan điều trị đa u tủy hoặc một số ung thư huyết học theo phác đồ chuyên khoa.
- Chỉ dùng dưới giám sát của bác sĩ ung bướu/huyết học.
- Cần theo dõi giảm tế bào máu, nhiễm trùng, chảy máu, buồn nôn và tổn thương niêm mạc.
- Báo bác sĩ về nhiễm trùng, chức năng thận, thai kỳ hoặc các thuốc hóa trị khác.
Hoạt chất Melphalan là gì?
Melphalan là thuốc hóa trị alkyl hóa có nguồn gốc từ nitrogen mustard. Thuốc tác động trực tiếp lên DNA, gây tổn thương vật chất di truyền và cản trở sự sống còn của tế bào ung thư. Melphalan có thể tác động lên cả tế bào đang phân chia và tế bào ở trạng thái nghỉ.
Melphalan
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Melphalan |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Melphalan |
| Tên IUPAC | (2S)-2-amino-3-[4-[bis(2-chloroethyl)amino]phenyl]propanoic acid |
| Tên hóa học khác | 4-[Bis(2-chloroethyl)amino]-L-phenylalanine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | L-phenylalanine mustard; L-PAM; phenylalanine mustard. Dạng thuốc tiêm có thể sử dụng melphalan hydrochloride để cung cấp melphalan. |
| Tên viết tắt | L-PAM | MPL | PAM |
| Tên Latinh / tên dược điển | Melphalanum |
| Tên USAN | melphalan |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 148-82-3 |
|---|---|
| UNII | Q41OR9510P |
| PubChem CID | 460612 |
| RxNorm CUI | 6716 |
Dược động học của Melphalan
Dược động học của melphalan thay đổi theo đường dùng và giữa các cá thể. Hấp thu đường uống không ổn định; thức ăn làm chậm hấp thu và giảm mức phơi nhiễm. Sau truyền tĩnh mạch, thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương ở mức tương đối cao và được loại bỏ chủ yếu thông qua phân hủy hóa học tự phát, kết hợp với thải trừ qua thận ở mức hạn chế.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống liều khoảng 0,2–0,25 mg/kg, nồng độ đỉnh thường xuất hiện trong khoảng 0,5–2 giờ. Uống cùng thức ăn có thể làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh và giảm diện tích dưới đường cong nồng độ–thời gian khoảng 39–45% trong các dữ liệu được nêu tại SmPC.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của melphalan đường uống được báo cáo khoảng 56–85%, với biến thiên đáng kể giữa người bệnh. Đối với đường truyền tĩnh mạch, thuốc được đưa trực tiếp vào tuần hoàn nên không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Melphalan phân bố rộng trong cơ thể. Tỷ lệ gắn protein huyết tương được báo cáo khoảng 50–90% tùy nghiên cứu và chế phẩm; albumin là protein gắn chủ yếu, trong đó có một phần gắn không hồi phục. Khả năng đi qua hàng rào máu–não hạn chế.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Sự phân hủy hóa học tự phát thành các chất không còn hoạt tính alkyl hóa là yếu tố quan trọng trong quá trình loại bỏ melphalan khỏi huyết tương. Nhãn EVOMELA không xác định một con đường chuyển hóa enzym gan chủ đạo.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Một phần melphalan được bài tiết qua nước tiểu. Nhãn EVOMELA ghi nhận khoảng 5,8–21,3% liều được tìm thấy trong nước tiểu; SmPC đường uống ghi nhận trung bình khoảng 11% liều trong nước tiểu trong 24 giờ. Phần còn lại được loại bỏ đáng kể thông qua phân hủy hóa học tự phát.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trung bình sau truyền EVOMELA khoảng 75 phút. Các nghiên cứu đường uống trong SmPC ghi nhận giá trị trung bình khoảng 1,1–1,5 giờ, nhưng có biến thiên giữa người bệnh. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Nhãn EVOMELA báo cáo độ thanh thải trung bình khoảng 250–325 mL/phút/m² sau truyền tĩnh mạch liều cao. Giá trị có thể khác theo chế phẩm, liều, quần thể và chức năng thận. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học gồm:
- Đường dùng và dạng bào chế.
- Thức ăn, do làm chậm và giảm hấp thu đường uống.
- Chức năng thận; mô hình dược động học của EVOMELA cho thấy độ thanh thải giảm khi độ thanh thải creatinin giảm.
- Biến thiên hấp thu và thải trừ giữa các cá thể.
- Liều cao, phác đồ phối hợp và tình trạng lâm sàng của người bệnh có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm và độc tính.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Melphalan
Melphalan thuộc nhóm tác nhân alkyl hóa lưỡng chức. Hai nhóm chloroethyl có khả năng tạo liên kết cộng hóa trị với các vị trí ái nhân trên DNA, từ đó hình thành liên kết chéo trong cùng một chuỗi hoặc giữa hai chuỗi DNA. Nhóm thuốc này không có tính chọn lọc tuyệt đối đối với tế bào ung thư nên cũng có thể làm tổn thương tế bào tủy xương, niêm mạc tiêu hóa và tế bào sinh dục.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Melphalan alkyl hóa chủ yếu tại vị trí N7 của guanine trong DNA. Quá trình này tạo liên kết chéo DNA, cản trở sao chép và phiên mã, gây rối loạn chức năng DNA và cuối cùng dẫn đến chết tế bào. Cơ chế không phụ thuộc hoàn toàn vào một pha cụ thể của chu kỳ tế bào.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng dược lực học chính là độc tính tế bào thông qua tổn thương DNA. Mức độ đáp ứng và độc tính phụ thuộc tổng liều, cường độ liều, đường dùng, mức phơi nhiễm, dự trữ tủy xương, chức năng cơ quan và các thuốc phối hợp. Mối quan hệ nồng độ–đáp ứng cụ thể không được xác lập đầy đủ cho mọi dạng bào chế và mọi chỉ định.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Melphalan
Chỉ định của melphalan khác nhau theo chế phẩm và cơ quan quản lý:
- Đa u tủy xương: Melphalan đường uống hoặc truyền tĩnh mạch có thể được sử dụng trong điều trị giảm nhẹ hoặc trong các phác đồ chuyên khoa. EVOMELA được FDA phê duyệt làm điều kiện hóa liều cao trước ghép tế bào gốc tự thân ở người bệnh đa u tủy.
- Ung thư biểu mô tuyến buồng trứng tiến triển: Được nêu trong một số nhãn viên uống và thuốc tiêm.
- Điều kiện hóa trước ghép tế bào gốc tạo máu: EVOMELA có chỉ định trước ghép tự thân trong đa u tủy; Phelinun tại Liên minh châu Âu có chỉ định điều kiện hóa rộng hơn cho một số bệnh huyết học ở người lớn và trẻ em.
- Các chỉ định theo một số SmPC châu Âu/Anh: Có thể bao gồm u nguyên bào thần kinh ở trẻ em, ung thư vú, đa hồng cầu, một số bệnh bạch cầu hoặc lymphoma, và truyền tưới máu vùng cho melanoma hoặc sarcoma mô mềm.
- Ung thư hắc tố màng bồ đào di căn ưu thế tại gan: HEPZATO được FDA phê duyệt cho một nhóm người lớn được lựa chọn và phải sử dụng bằng hệ thống truyền động mạch gan chuyên dụng. Không được suy rộng chỉ định của một sản phẩm sang mọi dạng melphalan hoặc mọi quốc gia.
Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ ghi nhận melphalan đang được nghiên cứu trong các loại ung thư khác ngoài những chỉ định đã được phê duyệt. Việc sử dụng trong thử nghiệm lâm sàng, phác đồ mới, phối hợp mới hoặc đường dùng mới không đồng nghĩa với chỉ định được cơ quan quản lý chấp thuận. Danh sách thử nghiệm đang tuyển, kết quả nghiên cứu mới và tình trạng ứng dụng ngoài chỉ định tại thời điểm sử dụng.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh một số nhãn thuốc chính thức, không phải chỉ định cá nhân hóa:
- EVOMELA để điều kiện hóa trước ghép tế bào gốc tự thân trong đa u tủy: 100 mg/m²/ngày, truyền tĩnh mạch trong 30 phút vào hai ngày liên tiếp trước ghép, thường là ngày −3 và −2.
- Viên uống trong đa u tủy theo SmPC: 0,15 mg/kg/ngày, chia liều trong 4 ngày; có thể lặp lại sau khoảng 6 tuần theo đáp ứng và sự phục hồi tủy xương.
- Viên uống trong ung thư biểu mô tuyến buồng trứng theo SmPC: 0,2 mg/kg/ngày trong 5 ngày; chu kỳ có thể lặp lại sau 4–8 tuần hoặc khi tủy xương phục hồi.
- Melphalan truyền tĩnh mạch liều thông thường trong đa u tủy theo SmPC: khoảng 0,4 mg/kg, tương đương khoảng 16 mg/m²; chu kỳ tiếp theo chỉ được xem xét sau khi công thức máu phục hồi.
- Melphalan tĩnh mạch liều cao: khoảng 100–200 mg/m² trong các phác đồ chuyên khoa; SmPC yêu cầu hỗ trợ tế bào gốc khi dùng liều trên 140 mg/m².
- HEPZATO: 3 mg/kg tính theo cân nặng lý tưởng, tối đa 220 mg, truyền qua động mạch gan mỗi 6–8 tuần, tối đa 6 lần theo nhãn Hoa Kỳ. Liều phải được bác sĩ ung bướu xác định dựa trên chẩn đoán, diện tích cơ thể, chức năng thận, chức năng gan, dự trữ tủy, điều trị trước đó và phác đồ phối hợp. Không tự áp dụng, chuyển đổi đường dùng hoặc làm tròn liều.
- Viên melphalan phải được uống đúng lịch của cơ sở điều trị. Viên bao phim còn nguyên không nên bẻ, nghiền hoặc nhai vì đây là thuốc độc tế bào.
- Thuốc tiêm chỉ được pha và truyền bởi nhân viên y tế được đào tạo. Melphalan tiêm có độ ổn định hạn chế sau hoàn nguyên và phải được sử dụng trong thời gian quy định của từng sản phẩm.
- Một số chế phẩm melphalan tiêm không tương thích với dung dịch chứa glucose; SmPC yêu cầu pha loãng bằng natri clorid 0,9% theo hướng dẫn sản phẩm.
- Phải tránh thoát mạch vì có thể gây tổn thương mô. Liều cao thường cần đường truyền tĩnh mạch trung tâm.
- HEPZATO chỉ được sử dụng trong quy trình can thiệp chuyên biệt tại cơ sở được chứng nhận, không thể thay thế bằng truyền tĩnh mạch thông thường.
- Người bệnh không được tự thay đổi lịch uống, lịch truyền, liều hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Các nội dung theo dõi thường bao gồm:
- Công thức máu toàn bộ và số lượng tiểu cầu trước điều trị, trong điều trị và cho đến khi tủy xương phục hồi.
- Dấu hiệu sốt, nhiễm trùng, chảy máu hoặc bầm tím.
- Chức năng gan, bilirubin và biểu hiện bệnh tắc tĩnh mạch gan, đặc biệt khi dùng liều cao.
- Chức năng thận và cân bằng dịch, điện giải.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, viêm niêm mạc miệng và khả năng duy trì dinh dưỡng.
- Phản ứng quá mẫn trong hoặc ngay sau truyền.
- Tình trạng mang thai, biện pháp tránh thai và nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản.
- Độc tính phổi nếu xuất hiện khó thở, ho hoặc hình ảnh phổi bất thường.
Tần suất xét nghiệm do bác sĩ quyết định theo phác đồ và nguy cơ của từng người bệnh.
Cảnh báo và lưu ý về Melphalan
- Quá mẫn nghiêm trọng với melphalan hoặc thành phần của chế phẩm là chống chỉ định chung được ghi nhận trong nhãn.
- SmPC của viên uống và thuốc tiêm melphalan chống chỉ định sử dụng trong thời kỳ cho con bú.
- HEPZATO có thêm các chống chỉ định liên quan đến quy trình can thiệp, chức năng gan, bệnh tim phổi, rối loạn đông máu và nguy cơ không dung nạp gây mê; các chống chỉ định này chỉ áp dụng cho sản phẩm và hệ thống truyền tương ứng. Chống chỉ định có thể khác giữa các sản phẩm; phải kiểm tra đúng tờ thông tin của chế phẩm được sử dụng.
Tần suất và mức độ phản ứng phụ phụ thuộc liều, đường dùng và phác đồ. Các phản ứng được ghi nhận gồm:
- Giảm bạch cầu, bạch cầu trung tính, lympho, tiểu cầu và hemoglobin.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, viêm miệng hoặc viêm niêm mạc đường tiêu hóa.
- Mệt mỏi, chán ăn và rối loạn điện giải như hạ kali máu trong một số phác đồ liều cao.
- Rụng tóc, phát ban và ngứa.
- Tăng urê máu hoặc suy giảm chức năng thận, đặc biệt ở người có bệnh thận hoặc dùng liều cao.
- Rối loạn kinh nguyệt, vô kinh hoặc vô tinh trùng.
- Phản ứng tại vị trí truyền hoặc tổn thương mô nếu thuốc thoát mạch.
Không nên quy toàn bộ phản ứng của một phác đồ phối hợp cho riêng melphalan nếu chưa đánh giá các thuốc và thủ thuật đi kèm.
Các nguy cơ nghiêm trọng gồm:
- Ức chế tủy xương sâu, giảm toàn thể tế bào máu, nhiễm trùng nặng, nhiễm khuẩn huyết và xuất huyết.
- Độc tính gan, viêm gan và bệnh tắc tĩnh mạch gan, đặc biệt trong điều trị liều cao hoặc điều kiện hóa ghép.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, bao gồm phản vệ.
- Tổn thương đường tiêu hóa nặng, viêm niêm mạc, tiêu chảy và xuất huyết tiêu hóa.
- Bệnh phổi kẽ hoặc xơ phổi, dù không thường gặp.
- Tổn thương thận cấp trong một số bối cảnh điều trị.
- Ung thư thứ phát, bao gồm bệnh bạch cầu cấp hoặc hội chứng loạn sản tủy.
- Độc tính phôi thai, đột biến tế bào mầm và suy giảm khả năng sinh sản. Người bệnh cần liên hệ cơ sở điều trị ngay khi có sốt, khó thở, chảy máu bất thường, vàng da, tiêu chảy nặng, lú lẫn hoặc dấu hiệu phản vệ.
- Melphalan có khoảng điều trị hẹp và có thể gây ức chế tủy xương muộn; số lượng tế bào máu vẫn có thể tiếp tục giảm sau khi đã ngừng thuốc.
- Cần đặc biệt thận trọng ở người đã hóa trị, xạ trị hoặc có dự trữ tủy xương kém.
- Phải trì hoãn hoặc điều chỉnh điều trị khi giảm bạch cầu hay tiểu cầu vượt ngưỡng của phác đồ.
- Liều cao có thể gây độc tính tiêu hóa, gan và nhiễm trùng nghiêm trọng; điều trị cần được thực hiện tại cơ sở có khả năng hỗ trợ huyết học và ghép tế bào gốc.
- Melphalan có khả năng gây đột biến, ung thư thứ phát, vô sinh và tổn thương thai.
- Phản ứng quá mẫn có thể xảy ra trong khi truyền; phải sẵn sàng xử trí cấp cứu.
- Không tiêm bắp, tiêm dưới da hoặc thay đổi đường dùng nếu nhãn sản phẩm không cho phép.
- Người bệnh không được tự dùng lại liều đã quên hoặc tự bù liều.
Quá liều có thể gây buồn nôn, nôn, tiêu chảy, viêm niêm mạc, xuất huyết tiêu hóa, ức chế tủy xương nghiêm trọng và độc tính thần kinh. Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ tại bệnh viện, theo dõi công thức máu kéo dài, truyền chế phẩm máu khi cần, kiểm soát nhiễm trùng, điều chỉnh dịch–điện giải và cân nhắc yếu tố tăng trưởng tạo máu theo đánh giá chuyên khoa. Nhãn EVOMELA cho biết melphalan không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu hoặc lọc máu hấp phụ.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Viên melphalan 2 mg trong SmPC được bảo quản ở 2–8°C và phải tránh để người không có chuyên môn tiếp xúc với viên vỡ.
- Melphalan 50 mg dạng bột tiêm theo SmPC được bảo quản dưới 30°C, tránh ánh sáng và không để lạnh trước khi hoàn nguyên.
- EVOMELA được bảo quản ở 25°C, cho phép dao động 15–30°C và phải tránh ánh sáng.
- Dung dịch sau pha có thời gian ổn định hạn chế; phải tuân thủ chính xác thời hạn sử dụng sau hoàn nguyên và pha loãng của từng chế phẩm. Không áp dụng điều kiện bảo quản của sản phẩm này cho sản phẩm khác.
Đối tượng đặc biệt
Dữ liệu và chỉ định ở trẻ em phụ thuộc sản phẩm:
- Nhãn EVOMELA chưa xác lập độ an toàn và hiệu quả ở bệnh nhi.
- SmPC viên uống cho biết melphalan rất hiếm khi được chỉ định cho trẻ em và không đưa ra hướng dẫn liều chuẩn.
- SmPC thuốc tiêm và hồ sơ Phelinun có mô tả sử dụng trong một số phác đồ điều kiện hóa ghép hoặc điều trị u nguyên bào thần kinh ở trẻ em.
- Một số tương tác và độc tính nghiêm trọng đã được báo cáo ở trẻ dùng melphalan liều cao. Không được suy rộng liều hoặc chỉ định của người lớn cho trẻ em. Điều trị phải do bác sĩ ung bướu nhi hoặc chuyên gia ghép tế bào gốc quyết định.
Nhãn EVOMELA không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về độ an toàn hoặc hiệu quả giữa người từ 65 tuổi trở lên và người trẻ hơn, nhưng hội chứng mọc mảnh ghép được ghi nhận nhiều hơn ở nhóm cao tuổi trong dữ liệu của nhãn. Các SmPC khác không đưa ra quy tắc giảm liều chỉ dựa trên tuổi. Việc lựa chọn liều cần thận trọng theo chức năng thận, gan, tủy xương, bệnh đồng mắc, tình trạng thể lực và thuốc phối hợp thay vì chỉ dựa vào tuổi theo năm.
Melphalan có thể gây tổn thương thai dựa trên cơ chế gây độc DNA và dữ liệu tiền lâm sàng. Nên tránh sử dụng trong thai kỳ, đặc biệt trong ba tháng đầu, trừ khi bác sĩ chuyên khoa đánh giá lợi ích điều trị vượt trội nguy cơ. Phelinun không được dùng làm điều kiện hóa trong thai kỳ theo thông tin EMA. Nhãn EVOMELA khuyến cáo người có khả năng mang thai sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và 6 tháng sau liều cuối. Người bệnh nam có bạn tình có khả năng mang thai nên sử dụng biện pháp tránh thai trong điều trị và 3 tháng sau liều cuối.
SmPC melphalan chống chỉ định cho con bú trong thời gian điều trị. Nhãn EVOMELA khuyến cáo không cho con bú trong khi dùng thuốc và ít nhất 1 tuần sau liều cuối do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ. Thời gian ngừng cho bú phải được xác định theo đúng nhãn của sản phẩm sử dụng và tư vấn của bác sĩ; không tự rút ngắn thời gian này.
Melphalan có thể gây tăng men gan, viêm gan và bệnh tắc tĩnh mạch gan, nhất là trong phác đồ liều cao. Cần đánh giá chức năng gan trước và trong điều trị. Không có một quy tắc hiệu chỉnh liều thống nhất áp dụng cho mọi chế phẩm và mọi mức độ suy gan.
HEPZATO có các chống chỉ định và tiêu chí lựa chọn riêng liên quan đến suy gan do quy trình truyền động mạch gan; không được áp dụng các tiêu chí này cho melphalan đường uống hoặc truyền tĩnh mạch thông thường.
Người đồng thời suy gan và suy thận có nguy cơ tăng độc tính huyết học, gan, tiêu hóa và tích lũy thuốc. Không có công thức hiệu chỉnh liều chung đã được xác lập cho mọi chế phẩm.
Việc điều trị cần do nhóm ung bướu, huyết học hoặc ghép tế bào gốc đánh giá, với theo dõi sát công thức máu, chức năng gan, chức năng thận, điện giải và tình trạng nhiễm trùng.
Ảnh hưởng trực tiếp của melphalan lên khả năng lái xe và vận hành máy chưa được nghiên cứu đầy đủ. Người bệnh có thể bị mệt mỏi, buồn nôn, thiếu máu, chóng mặt hoặc ảnh hưởng do thuốc hỗ trợ và bệnh nền. Không lái xe hoặc vận hành máy khi có triệu chứng làm giảm sự tỉnh táo hay khả năng phản ứng.
Tương tác thuốc của Melphalan
Dữ liệu nghiên cứu tương tác chính thức còn hạn chế. Các tương tác hoặc phối hợp cần lưu ý gồm:
- Vaccine sống: Không được khuyến nghị ở người suy giảm miễn dịch do nguy cơ nhiễm trùng từ vaccine.
- Cyclosporine: Suy thận nghiêm trọng đã được báo cáo khi dùng cyclosporine sau melphalan tĩnh mạch liều cao.
- Nalidixic acid: Đã có báo cáo viêm ruột xuất huyết gây tử vong ở trẻ em dùng nalidixic acid cùng melphalan tĩnh mạch liều cao.
- Busulfan: Khoảng cách thời gian giữa busulfan và melphalan có thể ảnh hưởng độc tính trong phác đồ điều kiện hóa; phải tuân thủ phác đồ của trung tâm ghép.
- Carmustine, còn gọi là BCNU: Melphalan có thể làm giảm ngưỡng xuất hiện độc tính phổi liên quan BCNU.
- Các thuốc ức chế tủy hoặc gây độc gan, thận: Có thể làm tăng độc tính cộng gộp, dù mức độ phụ thuộc từng phác đồ.
Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vaccine và sản phẩm bổ sung cho bác sĩ hoặc dược sĩ lâm sàng.
Thắc mắc về hoạt chất Melphalan
Melphalan là thuốc hóa trị alkyl hóa thuộc nhóm nitrogen mustard. Thuốc tạo liên kết chéo trong DNA, làm gián đoạn sao chép DNA và gây chết tế bào. Đây là thuốc kê đơn độc tế bào, không phải thuốc người bệnh có thể tự sử dụng.
Các chỉ định thường gặp gồm đa u tủy xương, một số trường hợp ung thư buồng trứng và điều kiện hóa trước ghép tế bào gốc. Một số chế phẩm hoặc quốc gia có thêm chỉ định như u nguyên bào thần kinh, bệnh bạch cầu, lymphoma hoặc ung thư hắc tố màng bồ đào di căn tại gan. Phải kiểm tra đúng nhãn của sản phẩm vì các chỉ định không thể thay thế cho nhau.
Có. Melphalan là thuốc hóa trị độc tế bào thuộc nhóm alkyl hóa. Thuốc không chỉ tác động lên tế bào ung thư mà còn có thể ảnh hưởng đến tủy xương, niêm mạc tiêu hóa và tế bào sinh dục, vì vậy cần theo dõi xét nghiệm và độc tính chặt chẽ.
Một trong những nguy cơ quan trọng nhất là ức chế tủy xương nghiêm trọng, có thể dẫn đến nhiễm trùng hoặc xuất huyết. Các nguy cơ khác gồm độc tính gan và bệnh tắc tĩnh mạch gan, phản vệ, tổn thương đường tiêu hóa nặng, vô sinh và ung thư thứ phát. Người bệnh cần báo ngay cho cơ sở điều trị nếu sốt, chảy máu bất thường, khó thở, vàng da hoặc tiêu chảy nặng.
Không. Melphalan có khoảng điều trị hẹp và liều phụ thuộc bệnh, phác đồ, diện tích cơ thể, công thức máu, chức năng gan, chức năng thận và các điều trị phối hợp. Tự tăng, giảm, bù liều hoặc ngừng thuốc có thể làm tăng độc tính hoặc ảnh hưởng hiệu quả điều trị. Mọi thay đổi phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định.

