Iodoquinol

Iodoquinol, còn gọi là diiodohydroxyquinoline, là dẫn xuất 8-hydroxyquinoline chứa iốt có tác dụng diệt amíp trong lòng ruột. Thuốc được hấp thu kém qua đường tiêu hóa nên phần lớn tác dụng diễn ra tại lòng ruột. Trong bệnh amíp xâm lấn do Entamoeba histolytica, Iodoquinol không được dùng đơn độc; hướng dẫn CDC đề cập metronidazole hoặc tinidazole trước, sau đó dùng thuốc trong lòng ruột như Iodoquinol hoặc paromomycin để loại trừ ký sinh trùng còn lại.[2]

Liều uống lịch sử thường được ghi nhận là 630–650 mg, ngày 3 lần trong 20 ngày ở người lớn, nhưng sản phẩm uống Iodoquinol đã ngừng lưu hành tại Hoa Kỳ. FDA hiện xem các sản phẩm chứa Iodoquinol chưa có hồ sơ được phê duyệt là thuốc mới chưa được chấp thuận và đã yêu cầu các công ty liên quan ngừng phân phối từ năm 2024.[1][5][6]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Iodoquinol là thuốc diệt amip trong lòng ruột, có chứa iod trong cấu trúc.
  • Hoạt chất được nhắc đến trong một số nhiễm đơn bào đường ruột khi bác sĩ xác định phù hợp.
  • Cần dùng theo đơn và không tự dùng kéo dài do có nguy cơ ảnh hưởng thần kinh hoặc tuyến giáp.
  • Có thể gây buồn nôn, đau bụng, phát ban, ngứa hoặc rối loạn thị giác/thần kinh trong tình huống hiếm.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh tuyến giáp, dị ứng iod, bệnh gan, bệnh mắt hoặc đang mang thai.

Hoạt chất Iodoquinol là gì?

Iodoquinol là thuốc diệt amíp trong lòng ruột thuộc nhóm 8-hydroxyquinoline chứa iốt. Thuốc tác động chủ yếu tại lòng ruột do hấp thu toàn thân kém.[6]

Iodoquinol không điều trị đầy đủ ký sinh trùng đã xâm nhập thành ruột, gan hoặc các cơ quan khác. Trong bệnh amíp có triệu chứng hoặc ngoài ruột, thuốc chỉ giữ vai trò thuốc trong lòng ruột dùng sau thuốc tác động tại mô.[2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Iodoquinol

CAS 83-73-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Iodoquinol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Iodoquinol

Tên IUPAC

5,7-diiodoquinolin-8-ol

Tên hóa học khác

5,7-Diiodo-8-hydroxyquinoline

Tên khác / tên đồng nghĩa

Diiodohydroxyquinoline; diiodohydroxyquin; 5,7-diiodo-8-hydroxyquinoline; 5,7-diiodoquinolin-8-ol.

Iodoquinol là tên USAN thường dùng, trong khi diiodohydroxyquinoline là tên được sử dụng trong hệ thống INN và ATC.[7][8]

Tên Latinh / tên dược điển

Iodoquinolum

Tên USAN

iodoquinol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

83-73-8

UNII

63W7IE88K8

PubChem CID

3728

RxNorm CUI

3435

Dược động học của Iodoquinol

Iodoquinol được hấp thu kém và không đều qua đường tiêu hóa. Phần lớn liều uống lưu lại trong lòng ruột rồi được đào thải qua phân. Một phần thuốc có thể được hấp thu, thể hiện qua sự gia tăng iốt trong máu sau điều trị.[6]

Phần Iodoquinol được hấp thu có thể được liên hợp thành glucuronide hoặc sulfate và đào thải qua nước tiểu.[6]

Giai đoạn I: Hấp thu

Iodoquinol chỉ được hấp thu một phần và không ổn định qua đường tiêu hóa. Mức hấp thu thấp giúp tạo nồng độ thuốc chủ yếu trong lòng ruột, phù hợp với vai trò thuốc diệt amíp tại chỗ.[6]

Mặc dù hấp thu kém, thuốc vẫn có thể làm tăng nồng độ iốt trong máu và gây tác dụng không mong muốn toàn thân.[5][6]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Iodoquinol đường uống chưa được xác định chắc chắn trong tài liệu chính thức hiện hành.

Thuốc được mô tả là hấp thu kém qua đường tiêu hóa và phần lớn liều uống được thải qua phân.[6]

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu định lượng về thể tích phân bố và tỷ lệ gắn protein huyết tương của Iodoquinol ở người.

Nghiên cứu trên động vật cho thấy phần thuốc được hấp thu có thể phân bố vào mô. Iốt tự do có thể xuất hiện trong nước tiểu.[6]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Phần Iodoquinol được hấp thu có thể được chuyển hóa bằng phản ứng liên hợp glucuronide và sulfate.[6]

Thông tin đầy đủ về enzym chuyển hóa và tỷ lệ từng chất chuyển hóa ở người.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Iodoquinol không được hấp thu chủ yếu được đào thải qua phân. Các chất liên hợp glucuronide và sulfate của phần thuốc đã hấp thu được đào thải qua nước tiểu.[6]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của Iodoquinol ở người chưa được xác định chắc chắn trong các nguồn chính thức được đối chiếu.

Ảnh hưởng của Iodoquinol đối với iốt gắn protein và một số xét nghiệm chức năng tuyến giáp có thể kéo dài đến 6 tháng sau khi ngừng thuốc; khoảng thời gian này không phải là thời gian bán thải của thuốc.[5][6]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân hoặc độ thanh thải qua thận của Iodoquinol chưa được xác định đầy đủ để áp dụng trong thực hành lâm sàng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức độ phơi nhiễm hoặc nguy cơ tác dụng phụ gồm:

  • Bệnh gan: được chuyên khảo AHFS xếp là chống chỉ định.[6]
  • Bệnh thận: có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn.[5]
  • Bệnh tuyến giáp: làm tăng mức độ phức tạp khi đánh giá xét nghiệm và tác dụng của lượng iốt trong thuốc.[5][6]
  • Bệnh mắt hoặc bệnh thần kinh có sẵn: có thể làm tăng hậu quả của độc tính trên thị giác và thần kinh.[5]
  • Liều cao hoặc thời gian điều trị kéo dài: làm tăng nguy cơ viêm dây thần kinh thị giác, teo thị giác và bệnh lý thần kinh ngoại biên.[5][6]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Iodoquinol

Iodoquinol là thuốc diệt amíp tiếp xúc hoặc thuốc diệt amíp trong lòng ruột. Hoạt chất có tác dụng đối với thể hoạt động và thể nang của Entamoeba histolytica nằm trong lòng ruột.[6]

Thuốc không đạt nồng độ mô đáng tin cậy để điều trị bệnh amíp xâm lấn hoặc áp xe gan do amíp khi sử dụng đơn độc.[2][6]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế tác dụng chính xác của Iodoquinol chưa được xác định đầy đủ.[6]

Iodoquinol được xem là thuốc diệt amíp tiếp xúc, tác động chủ yếu lên Entamoeba histolytica trong lòng ruột. Một số giả thuyết cho rằng dẫn xuất 8-hydroxyquinoline có thể tạo phức với kim loại cần thiết cho chuyển hóa của ký sinh trùng, nhưng cơ chế này chưa được xác nhận đầy đủ để xem là kết luận tuyệt đối.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Iodoquinol có hoạt tính diệt amíp đối với thể trophozoite và thể nang Entamoeba histolytica trong lòng ruột. Việc loại trừ thể nang có thể liên quan đến sự tiêu diệt các trophozoite tạo nang.[6]

Dữ liệu hiện đại về mối liên hệ nồng độ – tác dụng, nồng độ ức chế tối thiểu và cơ chế kháng thuốc.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Iodoquinol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Iodoquinol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Iodoquinol

Tương tác thuốc – thuốc có ý nghĩa lâm sàng được xác minh đầy đủ.

Tương tác quan trọng nhất được ghi nhận là tương tác với xét nghiệm:

  • Iodoquinol chứa lượng lớn iốt hữu cơ và có thể làm tăng iốt gắn protein trong huyết thanh.
  • Thuốc có thể gây sai lệch một số xét nghiệm chức năng tuyến giáp.
  • Ảnh hưởng có thể kéo dài đến 6 tháng sau khi ngừng Iodoquinol.[5][6]

Người bệnh cần thông báo với bác sĩ, dược sĩ và cơ sở xét nghiệm về tất cả thuốc đang sử dụng và việc đã từng dùng Iodoquinol.

Thắc mắc về hoạt chất Iodoquinol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *