Granisetron

Granisetron là thuốc chống buồn nôn và nôn thuộc nhóm thuốc đối kháng thụ thể 5-HT3 chống nôn. Viên uống được dùng để dự phòng buồn nôn và nôn liên quan đến hóa trị hoặc một số hình thức xạ trị. Dạng tiêm tĩnh mạch được phê duyệt để dự phòng nôn do hóa trị; một số nhãn sản phẩm còn có chỉ định dự phòng hoặc điều trị nôn sau phẫu thuật ở người lớn. Miếng dán Sancuso được dùng cho người lớn nhận hóa trị gây nôn trung bình hoặc cao trong tối đa năm ngày liên tiếp. Dạng tiêm dưới da phóng thích kéo dài Sustol dự phòng cả nôn cấp và nôn muộn trong một số phác đồ hóa trị. Granisetron có thể gây đau đầu, táo bón, phản ứng tại vị trí dùng thuốc, kéo dài khoảng QT và hội chứng serotonin. Việc lựa chọn dạng thuốc và lịch dùng phải dựa trên phác đồ điều trị cùng đánh giá của bác sĩ. 13

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc chống nôn đối kháng chọn lọc thụ thể 5-HT3
  • Mã ATC: A04AA02
  • Dạng dùng: Viên uống, tiêm tĩnh mạch, miếng dán qua da và tiêm dưới da phóng thích kéo dài 14
  • Chỉ định chính: Dự phòng buồn nôn và nôn do hóa trị; một số dạng dùng cho xạ trị, sau phẫu thuật hoặc nôn muộn 13
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu, táo bón, mệt mỏi, tiêu chảy và phản ứng tại vị trí dùng thuốc
  • Cảnh báo quan trọng: Hội chứng serotonin, kéo dài QT, quá mẫn và che lấp liệt ruột tiến triển
  • Lưu ý theo dạng thuốc: Miếng dán phải tránh nguồn nhiệt và tia cực tím; Sustol có thể gây phản ứng tại chỗ kéo dài
  • Nguyên tắc sử dụng: Không tự đổi giữa các dạng thuốc hoặc dùng thêm sản phẩm chứa granisetron

Hoạt chất Granisetron là gì?

Granisetron là thuốc chống nôn đối kháng chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT3. Thuốc ngăn serotonin kích hoạt các đầu tận dây thần kinh phế vị ở đường tiêu hóa và vùng nhận cảm hóa học trong não, qua đó làm giảm phản xạ nôn do các kích thích như hóa trị. Granisetron không phải thuốc kích thích nhu động ruột và không điều trị nguyên nhân gây tắc ruột. 1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Granisetron

CAS 124998-65-8 Công thức C18H24N4O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Granisetron

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Granisetron

Tên khác / tên đồng nghĩa

Granisetron hydrochloride; granisetron hydroclorid. Dạng muối hydrochloride thường được sử dụng trong viên uống và thuốc tiêm thông thường. 1

Tên Latinh / tên dược điển

Granisetronum

Tên USAN

granisetron

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

124998-65-8

UNII

WZG3J2MCOL

PubChem CID

5284566

RxNorm CUI

26237

Công thức phân tử

C18H24N4O

Dược động học của Granisetron

Granisetron có dược động học biến thiên đáng kể giữa các cá nhân. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 65%, phân bố giữa huyết tương và hồng cầu, được chuyển hóa chủ yếu tại gan bằng khử methyl, oxy hóa vòng thơm rồi liên hợp. Sau dùng tĩnh mạch, khoảng 12% liều được thải nguyên dạng qua nước tiểu trong 48 giờ; phần còn lại chủ yếu thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và phân. Dược động học thay đổi rõ theo dạng bào chế: miếng dán đạt nồng độ tối đa chậm, trong khi Sustol tiếp tục giải phóng thuốc trong nhiều ngày. 14

Giai đoạn I: Hấp thu

  • Dạng uống: thức ăn làm giảm AUC khoảng 5% và tăng Cmax khoảng 30% trong một nghiên cứu liều đơn ở người khỏe mạnh; thay đổi này không được nhãn dùng để yêu cầu điều chỉnh liều.
  • Sancuso: thuốc khuếch tán thụ động qua da; nồng độ tối đa đạt khoảng 48 giờ, với phạm vi 24–168 giờ.
  • Sustol: thuốc được giải phóng dần khỏi hệ polymer; ở người bệnh, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 24 giờ và thuốc vẫn có thể được phát hiện trong huyết tương sau bảy ngày.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Dạng tiêm tĩnh mạch đưa hoạt chất trực tiếp vào tuần hoàn. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối của dạng uống không được công bố trong nhãn viên được đối chiếu.

Sau khi dán Sancuso trong bảy ngày, khoảng 66% lượng granisetron trong miếng dán được giải phóng, nhưng tỷ lệ này không đồng nghĩa với sinh khả dụng tuyệt đối.

Giai đoạn II: Phân bố

Granisetron gắn với protein huyết tương khoảng 65% và phân bố tự do giữa huyết tương với hồng cầu. Sau một liều tĩnh mạch 40 mcg/kg, thể tích phân bố trung bình khoảng 3,07 L/kg ở người bệnh ung thư và khoảng 3,04 L/kg ở người tình nguyện trẻ khỏe mạnh.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Granisetron được chuyển hóa bằng khử N-methyl, oxy hóa vòng thơm và liên hợp. Dữ liệu được công bố cho thấy CYP1A1 và CYP3A4 tham gia chuyển hóa; ketoconazole ức chế oxy hóa vòng trong nghiên cứu in vitro nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định. Một số chất chuyển hóa có hoạt tính đối kháng 5-HT3 trong nghiên cứu động vật. 1

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau dùng đường uống, khoảng 11% liều được thải nguyên dạng qua nước tiểu trong 48 giờ; khoảng 48% được thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và 38% qua phân. Sau dùng tĩnh mạch, khoảng 12% liều thải nguyên dạng qua nước tiểu, khoảng 49% dưới dạng chất chuyển hóa trong nước tiểu và 34% trong phân. 1

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải phụ thuộc dạng thuốc và quần thể:

  • Viên uống liều đơn ở người khỏe mạnh: trung vị khoảng 6,23 giờ, phạm vi 0,96–19,9 giờ.
  • Tiêm tĩnh mạch: trung bình khoảng 8,95 giờ ở người bệnh ung thư, 4,91 giờ ở người tình nguyện trẻ và 7,69 giờ ở người cao tuổi.
  • Sustol tiêm dưới da phóng thích kéo dài: thời gian bán thải cuối khoảng 24 giờ, trong khi thuốc có thể tiếp tục được phát hiện trong huyết tương đến bảy ngày.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Sau một liều tĩnh mạch 40 mcg/kg, độ thanh thải toàn phần trung bình khoảng 0,38 L/giờ/kg ở người bệnh ung thư, 0,79 L/giờ/kg ở người tình nguyện 21–42 tuổi và 0,44 L/giờ/kg ở người 65–81 tuổi. Độ biến thiên giữa các cá nhân lớn.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Dạng bào chế: viên uống, miếng dán và thuốc tiêm phóng thích kéo dài có hồ sơ hấp thu khác nhau.
  • Tuổi cao: độ thanh thải có xu hướng thấp hơn và thời gian bán thải dài hơn.
  • Suy gan do bệnh gan ác tính: độ thanh thải toàn phần sau tiêm tĩnh mạch giảm khoảng 50%, dù các nhãn thông thường không yêu cầu điều chỉnh liều.
  • Nguồn nhiệt bên ngoài làm tăng phơi nhiễm khi sử dụng Sancuso.
  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP1A1/CYP3A4 có thể thay đổi độ thanh thải.
  • Với Sustol, suy thận có thể ảnh hưởng đến việc thải các sản phẩm phân hủy của polymer dù độ thanh thải granisetron tĩnh mạch không thay đổi rõ. 14

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Granisetron

Granisetron thuộc nhóm thuốc chống nôn và chống buồn nôn, phân nhóm chất đối kháng serotonin 5-HT3, mã ATC A04AA02. Thuốc có rất ít hoặc không có ái lực đáng kể với các thụ thể dopamine D2, histamine H1, opioid, benzodiazepine và nhiều thụ thể serotonin khác. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong quá trình hóa trị gây nôn, các tế bào enterochromaffin ở niêm mạc đường tiêu hóa giải phóng serotonin. Serotonin kích hoạt thụ thể 5-HT3 trên các đầu dây thần kinh phế vị và tại vùng nhận cảm hóa học ở area postrema, tạo tín hiệu dẫn đến nôn. Granisetron cạnh tranh tại thụ thể 5-HT3, làm giảm truyền tín hiệu này. 1

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Granisetron ức chế có chọn lọc đáp ứng qua thụ thể 5-HT3. Dạng uống có thể làm chậm vận chuyển ở đại tràng, phù hợp với nguy cơ táo bón; một liều tiêm tĩnh mạch không cho thấy ảnh hưởng đến thời gian vận chuyển từ miệng đến manh tràng ở người khỏe mạnh. Tác động điện sinh lý tim khác nhau theo chế phẩm và nghiên cứu, nhưng kéo dài QT đã được báo cáo sau lưu hành, nên vẫn cần thận trọng ở người có yếu tố nguy cơ. 14

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Granisetron

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Granisetron

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Granisetron

  • Thuốc tác động serotonin như SSRI, SNRI, thuốc ức chế MAO, mirtazapine, fentanyl, lithium, tramadol và xanh methylene tĩnh mạch có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin. 14
  • Thuốc kéo dài QT hoặc có khả năng gây loạn nhịp có thể làm tăng hậu quả lâm sàng trên tim. 1
  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP1A1/CYP3A4 có thể thay đổi độ thanh thải và thời gian bán thải granisetron. 4
  • Phenobarbital làm tăng độ thanh thải granisetron tĩnh mạch khoảng 25%; ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định. 1
  • Ketoconazole ức chế một đường chuyển hóa trong nghiên cứu in vitro; chưa xác định rõ ý nghĩa trên người. 1
  • Thuốc chống đông và thuốc kháng tiểu cầu có thể làm tăng nguy cơ bầm, tụ máu hoặc chảy máu tại vị trí tiêm Sustol.
  • Không dùng các sản phẩm chứa granisetron khác đồng thời với Sancuso.

Danh sách này không bao quát mọi tương tác. Cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Granisetron

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *