Dasatinib

Dasatinib là thuốc chống ung thư đường uống thuộc nhóm ức chế tyrosine kinase BCR::ABL1. Thuốc được sử dụng trong một số trường hợp bệnh bạch cầu dòng tủy mạn có nhiễm sắc thể Philadelphia dương tính, gọi tắt là Ph+ CML, và bệnh bạch cầu cấp dòng lympho Ph+, gọi tắt là Ph+ ALL. Dasatinib đồng thời ức chế một số kinase thuộc họ SRC, c-KIT, EPHA2 và PDGFRβ. Thuốc có thể dùng cho người lớn hoặc trẻ từ 1 tuổi tùy chẩn đoán, giai đoạn bệnh, điều trị trước đó và dạng sản phẩm. Những nguy cơ quan trọng gồm ức chế tủy xương, xuất huyết, giữ dịch và tràn dịch màng phổi, độc tính tim mạch, tăng áp động mạch phổi, kéo dài QT, phản ứng da nghiêm trọng, hội chứng ly giải khối u và độc tính gan. Dasatinib là thuốc kê đơn chuyên khoa; người bệnh không được tự mua, thay đổi liều hoặc phối hợp với thuốc khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dasatinib là gì?: Thuốc ức chế tyrosine kinase BCR::ABL1 và một số kinase họ SRC.
  • Chỉ định chính: Ph+ CML và Ph+ ALL ở các nhóm người bệnh đáp ứng tiêu chí của nhãn thuốc.
  • Liều người lớn thường dùng: 100 mg mỗi ngày đối với CML giai đoạn mạn; 140 mg mỗi ngày đối với CML giai đoạn tiến triển hoặc Ph+ ALL.
  • Cách dùng: Uống một lần mỗi ngày, có thể cùng hoặc không cùng thức ăn; nuốt nguyên viên.
  • Nguy cơ nổi bật: Ức chế tủy, xuất huyết, tràn dịch màng phổi, độc tính tim, tăng áp động mạch phổi và kéo dài QT.
  • Tương tác quan trọng: CYP3A4 mạnh, thuốc chống đông, thuốc ảnh hưởng tiểu cầu và thuốc giảm acid dạ dày; hướng dẫn khác nhau giữa các công thức.
  • Thai kỳ: Có thể gây dị tật và độc tính cho thai; cần tránh thai trong điều trị và 30 ngày sau liều cuối theo nhãn FDA.
  • Trẻ em: Một số chỉ định được phê duyệt từ 1 tuổi; liều tính theo cân nặng.
  • Lưu ý: Không tự ngừng thuốc khi đạt đáp ứng phân tử nếu chưa có kế hoạch của bác sĩ chuyên khoa.

Hoạt chất Dasatinib là gì?

Dasatinib là thuốc điều trị đích ức chế BCR::ABL1, protein bất thường được tạo ra từ sự tái sắp xếp hình thành nhiễm sắc thể Philadelphia. BCR::ABL1 kích hoạt liên tục các đường truyền tín hiệu thúc đẩy tế bào bạch cầu tăng sinh và giảm chết tế bào.

Dasatinib đồng thời ức chế SRC, LCK, YES, FYN, c-KIT, EPHA2 và PDGFRβ ở nồng độ nanomolar.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dasatinib

CAS 302962-49-8 Công thức C22H26ClN7O2S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dasatinib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dasatinib

Tên IUPAC

N-(2-chloro-6-methylphenyl)-2-[[6-[4-(2-hydroxyethyl)piperazin-1-yl]-2-methylpyrimidin-4-yl]amino]-1,3-thiazole-5-carboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

BMS-354825; BMS 354825; dasatinib monohydrate; thuốc ức chế BCR::ABL1; tên biệt dược thường gặp gồm Sprycel và Phyrago.

Tên Latinh / tên dược điển

Dasatinibum

Tên USAN

dasatinib

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

302962-49-8

UNII

X78UG0A0RN

PubChem CID

3062316

RxNorm CUI

1546019

Công thức phân tử

C22H26ClN7O2S

Dược động học của Dasatinib

Dasatinib được hấp thu nhanh sau khi uống, có dược động học gần tuyến tính trong khoảng liều đã nghiên cứu và được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4. Các thông số có thể khác giữa công thức sản phẩm.

Với Phyrago 100 mg, Cmax trung bình hình học ở trạng thái ổn định khoảng 82,2 ng/mL và AUC khoảng 397 ng·giờ/mL. Thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.

Giai đoạn I: Hấp thu

Với Phyrago, thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh sau liều 100 mg là khoảng 1,25 giờ, dao động 0,5–3,5 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng của công thức này.

Khả năng hấp thu của Sprycel phụ thuộc pH; thuốc ức chế bơm proton hoặc thuốc kháng histamine H2 có thể làm giảm đáng kể mức phơi nhiễm.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống chuẩn hóa áp dụng cho mọi công thức Dasatinib.

Mức phơi nhiễm có thể thay đổi đáng kể theo dạng bào chế và môi trường pH dạ dày; không được xem các biệt dược là tương đương về tương tác thuốc nếu nhãn không xác nhận.

Giai đoạn II: Phân bố

Với Phyrago, thể tích phân bố biểu kiến trung bình hình học khoảng 1.850 L. Dasatinib gắn khoảng 96% với protein huyết tương; chất chuyển hóa có hoạt tính gắn khoảng 93%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dasatinib được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4. FMO3 và các enzym UGT cũng tham gia tạo chất chuyển hóa.

Chất chuyển hóa có hoạt tính có hiệu lực tương đương Dasatinib trong thử nghiệm nhưng chỉ chiếm khoảng 5% AUC của thuốc mẹ, nên được cho là không đóng vai trò chính trong tác dụng lâm sàng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dasatinib được thải trừ chủ yếu qua phân. Sau một liều đánh dấu phóng xạ, khoảng 85% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong phân và 4% trong nước tiểu trong vòng 10 ngày.

Dasatinib nguyên dạng chiếm khoảng 19% liều trong phân và 0,1% trong nước tiểu; phần còn lại chủ yếu là chất chuyển hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình của Phyrago khoảng 5 giờ. Ở trẻ em, thời gian bán thải trung bình trong nghiên cứu dao động khoảng 2–5 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trung bình hình học của Phyrago khoảng 241 L/giờ. Thông số này phụ thuộc công thức và mô hình phân tích, không nên áp dụng cho mọi sản phẩm Dasatinib.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm Dasatinib gồm:

  • Dạng bào chế và tá dược.
  • Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4.
  • Thuốc kháng acid dùng đồng thời.
  • Thuốc ức chế bơm proton hoặc thuốc kháng H2 đối với các công thức nhạy cảm với pH.
  • Cân nặng ở trẻ em.
  • Suy gan.
  • Khả năng nuốt nguyên viên.

Tuổi, giới tính và chức năng thận trong khoảng độ thanh thải creatinin 21,6–342,3 mL/phút không làm thay đổi dược động học Phyrago có ý nghĩa lâm sàng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dasatinib

Dasatinib thuộc nhóm:

  • Thuốc chống ung thư.
  • Thuốc điều trị đích phân tử nhỏ.
  • Thuốc ức chế tyrosine kinase thế hệ sau.
  • Thuốc ức chế BCR::ABL1.
  • Thuốc ức chế kinase họ SRC.
  • Mã ATC L01EA02.

Dasatinib không phải hóa trị độc tế bào truyền thống, dù có thể được phối hợp với hóa trị trong Ph+ ALL ở trẻ em.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Dasatinib gắn vào nhiều cấu dạng của miền kinase ABL và ức chế hoạt tính BCR::ABL1. Thuốc làm giảm phosphoryl hóa các protein truyền tín hiệu, từ đó hạn chế tăng sinh và thúc đẩy chết tế bào bệnh bạch cầu.

Trong thử nghiệm in vitro, Dasatinib có hoạt tính trên các dòng tế bào nhạy cảm và kháng imatinib, bao gồm một số trường hợp có đột biến miền kinase BCR::ABL1 hoặc hoạt hóa đường SRC. Tuy nhiên, thuốc không có hiệu quả đối với mọi đột biến kháng thuốc; lựa chọn điều trị phải dựa trên đánh giá chuyên khoa và xét nghiệm phân tử.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dasatinib ức chế BCR::ABL1 và nhiều kinase liên quan đến tăng trưởng tế bào. Đáp ứng được đánh giá thông qua huyết học, di truyền tế bào và mức phiên mã BCR::ABL1 theo phác đồ chuyên khoa.

Trong các nghiên cứu, mức tăng QTc trung bình dự kiến ở liều điều trị khoảng 3–6 mili giây; một tỷ lệ nhỏ người bệnh có QTcF trên 500 mili giây.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dasatinib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dasatinib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dasatinib

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Chất ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ Dasatinib và độc tính. Ví dụ gồm một số thuốc chống nấm azole, macrolide và thuốc kháng virus tăng cường dược động học.
  • Chất cảm ứng mạnh CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ và hiệu quả. Ví dụ gồm rifampicin, carbamazepine, phenytoin, phenobarbital và St. John’s wort.
  • Thuốc chống đông hoặc thuốc ức chế chức năng tiểu cầu có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.
  • Thuốc kéo dài QT làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp.
  • Thuốc kháng acid phải được tách khỏi liều Dasatinib ít nhất 2 giờ trước hoặc sau khi nhãn sản phẩm yêu cầu.

Tương tác với thuốc giảm acid dạ dày phụ thuộc công thức:

  • Sprycel: thuốc ức chế bơm proton và thuốc kháng H2 không được khuyến cáo vì có thể làm giảm đáng kể mức phơi nhiễm.
  • Phyrago: nhãn ghi omeprazole và famotidine không làm thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng, nhưng antacid calci carbonat vẫn làm giảm nồng độ.

Không tự áp dụng hướng dẫn tương tác của Phyrago cho Sprycel hoặc thuốc Dasatinib generic khác.

Thắc mắc về hoạt chất Dasatinib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *