Bicalutamid

Bicalutamid, tên INN tiếng Anh là bicalutamide, là thuốc kháng androgen không steroid được sử dụng trong điều trị một số giai đoạn của ung thư tuyến tiền liệt. Thuốc gắn cạnh tranh với thụ thể androgen, từ đó hạn chế tác động của testosterone và các androgen khác lên tế bào ung thư. Chỉ định và liều dùng phụ thuộc hàm lượng, giai đoạn bệnh và nhãn được phê duyệt tại từng quốc gia. Bicalutamid 50 mg thường được phối hợp với chất tương tự LHRH hoặc cắt tinh hoàn ngoại khoa trong ung thư tuyến tiền liệt tiến triển hoặc di căn. Một số nhãn châu Âu cho phép dùng 150 mg ở bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt tiến triển tại chỗ có nguy cơ bệnh tiến triển cao; chỉ định này không được FDA Hoa Kỳ phê duyệt. Thuốc có thể gây bốc hỏa, thiếu máu, đau hoặc phì đại tuyến vú, rối loạn chức năng tình dục và tổn thương gan. Người bệnh không được tự mua, tự đổi liều hoặc ngừng điều trị khi chưa trao đổi với bác sĩ chuyên khoa.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Bicalutamid/Bicalutamide
  • Nhóm thuốc: Thuốc kháng androgen không steroid
  • Mã ATC: L02BB03
  • Cơ chế chính: Ức chế cạnh tranh thụ thể androgen
  • Chỉ định 50 mg thường gặp: Phối hợp với chất tương tự LHRH hoặc cắt tinh hoàn ngoại khoa trong ung thư tuyến tiền liệt tiến triển
  • Chỉ định 150 mg: Thay đổi theo quốc gia; tại một số nước châu Âu dùng cho bệnh tiến triển tại chỗ, nguy cơ tiến triển cao
  • Đường dùng: Uống
  • Thời gian bán thải của đồng phân R: Khoảng 5,8 ngày đến 1 tuần
  • Liên kết protein: Khoảng 96%; đồng phân R trên 99% theo SmPC châu Âu
  • Cảnh báo chính: Tổn thương gan, xuất huyết khi dùng với thuốc chống đông coumarin, bệnh phổi kẽ, kéo dài QT và ảnh hưởng sinh sản
  • Theo dõi: Chức năng gan, PSA, dấu hiệu tiến triển bệnh, đường huyết khi phối hợp LHRH và PT/INR nếu dùng thuốc chống đông
  • Nguyên tắc sử dụng: Điều trị theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa ung bướu hoặc tiết niệu

Hoạt chất Bicalutamid là gì?

Bicalutamid là thuốc kháng androgen không steroid. Thuốc ngăn androgen như testosterone kích hoạt thụ thể androgen tại mô đích, trong đó có tế bào ung thư tuyến tiền liệt nhạy cảm với androgen.

Bicalutamid không trực tiếp làm giảm sản xuất testosterone như chất tương tự LHRH hoặc phẫu thuật cắt tinh hoàn. Vì vậy, trong nhiều phác đồ, thuốc được phối hợp với một biện pháp làm giảm nguồn androgen.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bicalutamid

INN Bicalutamide.EMA xác định bicalutamide là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất.

CAS 90357-06-5 Công thức C18H14F4N2O4S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bicalutamid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bicalutamide.EMA xác định bicalutamide là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất.

Tên IUPAC

N-[4-cyano-3-(trifluoromethyl)phenyl]-3-(4-fluorophenyl)sulfonyl-2-hydroxy-2-methylpropanamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bicalutamid: cách viết được sử dụng trong một số hồ sơ thuốc tại Việt Nam.
Bicalutamide: tên INN tiếng Anh.
Racemic bicalutamide: hỗn hợp racemic gồm hai đồng phân đối quang.
R-bicalutamide: đồng phân có gần như toàn bộ hoạt tính kháng androgen.
S-bicalutamide: đồng phân hầu như không có hoạt tính kháng androgen.

Tên viết tắt

BIC

Tên Latinh / tên dược điển

Bicalutamidum

Tên USAN

bicalutamide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

90357-06-5

UNII

A0Z3NAU9DP

PubChem CID

2375

RxNorm CUI

83008

Công thức phân tử

C18H14F4N2O4S

Dược động học của Bicalutamid

Bicalutamide được hấp thu tốt sau khi uống. Thuốc là hỗn hợp hai đồng phân, nhưng đồng phân S được đào thải nhanh hơn nhiều so với đồng phân R có hoạt tính. Đồng phân R chiếm khoảng 99% tổng nồng độ bicalutamide trong huyết tương ở trạng thái ổn định.

Bicalutamide liên kết mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình oxy hóa và glucuronid hóa. Thuốc cùng các chất chuyển hóa liên hợp được đào thải qua nước tiểu và phân hoặc qua thận và mật. Thời gian bán thải dài của đồng phân R cho phép sử dụng một lần mỗi ngày trong các phác đồ được phê duyệt.

Giai đoạn I: Hấp thu

Bicalutamide được hấp thu tốt sau khi uống. Trong dữ liệu dược động học của nhãn FDA, thời gian trung bình để đồng phân R đạt nồng độ đỉnh sau một liều là khoảng 31,3 giờ, với độ biến thiên tương đối lớn giữa các đối tượng.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Bicalutamide chưa được xác định chắc chắn trong nhãn FDA.

Thuốc được hấp thu tốt qua đường uống. Thức ăn không gây ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến tốc độ hoặc mức độ hấp thu.

Giai đoạn II: Phân bố

Bicalutamide liên kết mạnh với protein huyết tương:

  • Khoảng 96% đối với hỗn hợp racemic.
  • Trên 99% đối với đồng phân R theo SmPC châu Âu.

Khả năng liên kết protein cao là một trong các lý do thẩm tách máu không được dự kiến mang lại hiệu quả đáng kể khi quá liều.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bicalutamide được chuyển hóa theo tính đặc hiệu lập thể:

  • Đồng phân S không hoạt tính được chuyển hóa chủ yếu bằng glucuronid hóa và được đào thải nhanh.
  • Đồng phân R có hoạt tính trải qua glucuronid hóa, nhưng phần lớn được oxy hóa thành chất chuyển hóa không hoạt tính trước khi glucuronid hóa.
  • Bicalutamide được chuyển hóa nhiều tại gan.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Bicalutamide và các chất chuyển hóa glucuronid được đào thải qua nước tiểu và phân. SmPC châu Âu mô tả các chất chuyển hóa được thải qua thận và mật với tỷ lệ xấp xỉ tương đương. Thuốc không được thu hồi đáng kể dưới dạng không đổi trong nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình của đồng phân R:

  • Khoảng 5,8 ngày trong nhãn FDA.
  • Khoảng một tuần trong SmPC châu Âu.

Ở người suy gan nặng, thời gian bán thải của đồng phân R có thể kéo dài đáng kể.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến qua đường uống trung bình của đồng phân R ở nam giới khỏe mạnh được ghi nhận khoảng 0,320 L/giờ trong nhãn FDA.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn: không ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến hấp thu.
  • Tuổi: SmPC châu Âu ghi nhận dược động học của đồng phân R không bị ảnh hưởng đáng kể bởi tuổi.
  • Suy thận: không ảnh hưởng đáng kể đến quá trình đào thải tổng Bicalutamide hoặc đồng phân R.
  • Suy gan nhẹ đến trung bình: không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa trong nhãn FDA.
  • Suy gan nặng: thời gian bán thải đồng phân R tăng khoảng 76% trong một nhóm nghiên cứu nhỏ; có nguy cơ tích lũy thuốc.
  • Dùng hằng ngày: đồng phân R có thể tích lũy khoảng mười lần trong huyết tương do thời gian bán thải dài.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bicalutamid

  • Thuốc kháng androgen thế hệ đầu.
  • Thuốc kháng androgen không steroid.
  • Chất ức chế hoặc đối kháng thụ thể androgen.
  • Thuốc nội tiết chống ung thư.
  • Mã ATC: L02BB03.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Bicalutamide gắn cạnh tranh vào thụ thể androgen trong bào tương của mô đích. Thuốc không kích hoạt biểu hiện gene phụ thuộc androgen, qua đó ức chế kích thích do androgen.

Ung thư tuyến tiền liệt thường nhạy cảm với androgen. Việc hạn chế tác dụng của androgen có thể làm giảm kích thích tăng trưởng của khối u.

Khi phối hợp với chất tương tự LHRH, Bicalutamide không làm thay đổi mức độ ức chế testosterone do chất tương tự LHRH tạo ra. Khi dùng đơn trị, nồng độ testosterone và estradiol trong huyết thanh có thể tăng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hoạt tính kháng androgen gần như hoàn toàn thuộc về đồng phân R-bicalutamide. Đồng phân S hầu như không có hoạt tính và được đào thải nhanh.

Ở một số bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt tiến triển đang dùng Bicalutamide cùng chất chủ vận LHRH, ngừng Bicalutamide khi bệnh tiến triển có thể đi kèm giảm PSA hoặc cải thiện lâm sàng. Hiện tượng này được gọi là hội chứng đáp ứng sau ngừng thuốc kháng androgen. Việc ngừng thuốc chỉ được cân nhắc bởi bác sĩ điều trị, không phải hướng dẫn để người bệnh tự ngừng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bicalutamid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bicalutamid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bicalutamid

Thuốc chống đông coumarin

Bicalutamide có thể đẩy thuốc chống đông coumarin khỏi vị trí liên kết protein và làm tăng tác dụng chống đông. Đã có báo cáo PT/INR tăng quá mức và xuất huyết nghiêm trọng, gồm xuất huyết nội sọ, sau phúc mạc và tiêu hóa.

Người đang dùng warfarin hoặc thuốc chống đông coumarin cần được theo dõi PT/INR chặt chẽ và điều chỉnh liều chống đông khi cần.

Thuốc chuyển hóa qua CYP3A4

R-bicalutamide ức chế CYP3A4 và có tác dụng ức chế yếu hơn trên CYP2C9, CYP2C19 và CYP2D6. Khi phối hợp midazolam, mức phơi nhiễm midazolam đã tăng trong nghiên cứu lâm sàng.

Cần thận trọng với thuốc có khoảng điều trị hẹp và được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4.

Thuốc kéo dài QT

Liệu pháp ức chế androgen có thể kéo dài QT. Cần đánh giá thận trọng khi phối hợp với:

  • Thuốc chống loạn nhịp nhóm IA hoặc III.
  • Methadone.
  • Moxifloxacin.
  • Một số thuốc chống loạn thần.
  • Các thuốc khác có khả năng gây xoắn đỉnh.

Một số SmPC chống chỉ định dùng cùng terfenadine, astemizole hoặc cisapride.

Chất tương tự LHRH

Các nghiên cứu không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa giữa Bicalutamide với goserelin hoặc leuprolide.

Thắc mắc về hoạt chất Bicalutamid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *