Adiphenine hydrochloride là dạng muối hydrochloride của Adiphenine, một hoạt chất được các cơ sở dữ liệu dược chất nhận diện với UNII 42B4PDY0AV và CAS 50-42-0. Hoạt chất này từng được mô tả là chất kháng cholinergic/chống co thắt và trong nghiên cứu in vitro có khả năng ức chế thụ thể nicotinic acetylcholine. Tuy nhiên, hiện chưa tìm thấy nhãn thuốc/SmPC chính thức từ FDA, EMA, DailyMed hoặc Cục Quản lý Dược Việt Nam xác nhận đầy đủ chỉ định, liều dùng và dữ liệu an toàn lâm sàng cho dạng đơn chất. Vì vậy, bài viết này chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Người bệnh không tự ý mua, dùng, tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Adiphenine hydrochloride, dạng muối hydrochloride của Adiphenine.
- Định danh: UNII 42B4PDY0AV; CAS 50-42-0; công thức C20H26ClNO2 theo DrugBank/FDA GSRS.
- Cơ chế đã được nghiên cứu: Ức chế thụ thể nicotinic acetylcholine; dữ liệu chủ yếu từ nghiên cứu tiền lâm sàng/in vitro.
- Chỉ định được phê duyệt
- Liều dùng
- Lưu ý an toàn: Cần thận trọng với nguy cơ tác dụng kháng cholinergic như khô miệng, nhìn mờ, táo bón, bí tiểu, nhịp tim nhanh, lú lẫn, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có gánh nặng kháng cholinergic.
- Không tự ý sử dụng: Bài viết không phải hướng dẫn điều trị cá nhân. Cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào chứa hoạt chất này.
Hoạt chất Adiphenine hydrochloride là gì?
Adiphenine hydrochloride là một dược chất dạng muối hydrochloride của Adiphenine. Các nguồn định danh dược chất ghi nhận hoạt chất này với CAS 50-42-0, UNII 42B4PDY0AV và tên IUPAC là 2-(diethylamino)ethyl 2,2-diphenylacetate hydrochloride.
Adiphenine hydrochloride
INN Adiphenine hydrochloride; Adiphenine HCl. FDA GSRS ghi “ADIPHENINE HYDROCHLORIDE” là preferred substance name và UNII là 42B4PDY0AV.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Adiphenine hydrochloride |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Adiphenine hydrochloride; Adiphenine HCl. FDA GSRS ghi “ADIPHENINE HYDROCHLORIDE” là preferred substance name và UNII là 42B4PDY0AV. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Adiphenine HCl; 2-(diethylamino)ethyl diphenylacetate hydrochloride; NSC-129224; Trasentine; Adiphenine hydrochloride [USAN]; Adiphenine hydrochloride [WHO-DD]. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Chưa xác minh |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | Chưa xác minh |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh |
| Công thức phân tử | C20H25NO2·HCl |
Dược động học của Adiphenine hydrochloride
Dữ liệu dược động học công khai đáng tin cậy hiện chủ yếu là nghiên cứu trên động vật. Một nghiên cứu trên chuột Wistar đực dùng Adiphenine đánh dấu phóng xạ đường tiêm tĩnh mạch ghi nhận thuốc không đổi trong huyết tương và não giảm nhanh theo thời gian.
Giai đoạn II: Phân bố
Trong nghiên cứu trên chuột, nồng độ Adiphenine không đổi ở não song hành với nồng độ trong huyết tương; nồng độ não và huyết tương có tương quan cao. Đây là dữ liệu tiền lâm sàng, không nên suy diễn trực tiếp thành hiệu quả hoặc an toàn trên người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nghiên cứu chuyển hóa trên chuột cho thấy Adiphenine được chuyển hóa rộng rãi bằng thủy phân liên kết este, tạo diethylaminoethanol, diphenylacetic acid, diphenylacetic acid glucuronide và một lượng nhỏ chất liên hợp glycine/glutamine.
Giai đoạn IV: Thải trừ
| t½ · Thời gian bán thải | Trong nghiên cứu trên chuột dùng Adiphenine đánh dấu 3H đường tiêm tĩnh mạch, thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 13 phút; thời gian bán thải của thuốc không đổi trong não khoảng 9–12 phút. Đây không phải dữ liệu liều dùng trên người. |
|---|
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Adiphenine hydrochloride
Adiphenine hydrochloride được mô tả là chất kháng cholinergic/chống co thắt và trong nghiên cứu thụ thể có hoạt tính ức chế thụ thể nicotinic acetylcholine. Nhóm “kháng cholinergic” nói chung bao gồm thuốc tác động lên hệ cholinergic, trong đó có thụ thể muscarinic và nicotinic.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Dữ liệu in vitro cho thấy Adiphenine có thể ức chế không cạnh tranh chức năng của các thụ thể nicotinic acetylcholine. Một nghiên cứu trên bốn phân nhóm nAChR báo cáo các thuốc gây tê tại chỗ có cấu trúc hai vòng thơm tách biệt, bao gồm Adiphenine, có IC50 trong khoảng 0,34–6,3 µM; một nghiên cứu khác ghi nhận Adiphenine làm tăng tốc độ suy giảm đáp ứng của thụ thể, với IC50 khoảng 15 µM.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dược lực học lâm sàng trên người. Về mặt cơ chế nghiên cứu, Adiphenine liên quan đến ức chế kênh thụ thể nicotinic acetylcholine; các thuốc kháng cholinergic nói chung có thể làm giảm tác động của acetylcholine trên hệ thần kinh trung ương và ngoại biên.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Adiphenine hydrochloride
Chỉ định được phê duyệt. Một số nguồn nghiên cứu/hoá chất mô tả Adiphenine HCl là chất ức chế thụ thể nicotinic và từng được dùng như thuốc chống co thắt, nhưng nguồn này không thay thế nhãn thuốc hoặc SmPC chính thức.
Các ứng dụng nghiên cứu gồm khảo sát cơ chế ức chế thụ thể nicotinic acetylcholine và nghiên cứu dược động học/chuyển hóa trên động vật. Không nên xem các kết quả tiền lâm sàng này là bằng chứng để tự điều trị hoặc dùng ngoài chỉ định.
Liều dùng và cách sử dụng
Nếu người bệnh đang được bác sĩ chỉ định thuốc có chứa Adiphenine hydrochloride, cần theo dõi các biểu hiện có thể liên quan đến tác dụng kháng cholinergic như khô miệng, nhìn mờ, táo bón, bí tiểu, nhịp tim nhanh, lú lẫn hoặc buồn ngủ. Không tự ý tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ/dược sĩ.
Cảnh báo và lưu ý về Adiphenine hydrochloride
Chống chỉ định riêng theo nhãn thuốc. Với các thuốc kháng muscarinic/kháng cholinergic nói chung, tài liệu y khoa khuyến cáo tránh hoặc thận trọng cao ở một số tình trạng như glaucoma góc đóng, bí tiểu, phì đại tuyến tiền liệt, liệt ruột, nhược cơ, cường giáp, nhồi máu cơ tim hoặc hen cấp; cần đối chiếu với thuốc cụ thể và đánh giá của bác sĩ.
Tần suất tác dụng không mong muốn riêng của Adiphenine hydrochloride. Theo cơ chế kháng cholinergic nói chung, các phản ứng có thể gặp gồm khô miệng, khô da, đau họng, giãn đồng tử/nhạy sáng, nhìn mờ, táo bón, giảm nhu động ruột, bí tiểu, trào ngược dạ dày-thực quản, nhịp tim nhanh, lú lẫn hoặc mất định hướng.
Cần đi khám hoặc liên hệ cấp cứu nếu xuất hiện lú lẫn nặng, kích động, ảo giác, sốt cao, nhịp tim nhanh rõ, bí tiểu cấp, nhìn mờ nặng, đau mắt, co giật hoặc dấu hiệu phản ứng quá mẫn. Các biểu hiện độc tính kháng cholinergic có thể gồm khô miệng, nhìn mờ, tăng thân nhiệt, nhịp tim nhanh, giãn đồng tử, mê sảng và ảo giác.
Không tự ý sử dụng Adiphenine hydrochloride hoặc thuốc chứa hoạt chất này khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế. Cần đặc biệt thận trọng ở người cao tuổi, người có rối loạn nhận thức, nguy cơ bí tiểu, glaucoma góc đóng, bệnh tim mạch, táo bón nặng hoặc đang dùng nhiều thuốc có tính kháng cholinergic. Người bệnh cần cung cấp danh sách đầy đủ thuốc kê đơn, không kê đơn, thảo dược và thực phẩm bổ sung cho bác sĩ/dược sĩ.
Quá liều riêng của Adiphenine hydrochloride. Với độc tính kháng cholinergic nói chung, biểu hiện có thể gồm khô miệng, nhìn mờ, tăng thân nhiệt, nhịp tim nhanh, giãn đồng tử, mê sảng và ảo giác; xử trí cần thực hiện tại cơ sở y tế. Không tự xử trí quá liều tại nhà.
Đối tượng đặc biệt
Người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với thuốc có đặc tính kháng cholinergic, đặc biệt về tác dụng trên thần kinh trung ương và nguy cơ lú lẫn, suy giảm nhận thức, té ngã, bí tiểu hoặc táo bón. Cần được bác sĩ/dược sĩ đánh giá lợi ích - nguy cơ trước khi dùng.
Tương tác thuốc của Adiphenine hydrochloride
Tương tác riêng của Adiphenine hydrochloride. Cần thận trọng khi phối hợp với các thuốc có hoạt tính kháng cholinergic vì có thể làm tăng “gánh nặng kháng cholinergic”; các nhóm có thể có đặc tính này gồm thuốc chống trầm cảm ba vòng, một số thuốc chống loạn thần, kháng histamine thế hệ 1 và một số thuốc dùng trong tiết niệu/hô hấp.
Thắc mắc về hoạt chất Adiphenine hydrochloride
Adiphenine hydrochloride là dạng muối hydrochloride của Adiphenine, được định danh trong FDA GSRS với UNII 42B4PDY0AV và trong DrugBank với CAS 50-42-0. Hoạt chất này được mô tả là có đặc tính kháng cholinergic/chống co thắt và có dữ liệu nghiên cứu về ức chế thụ thể nicotinic acetylcholine.
Không nên tự ý mua hoặc dùng Adiphenine hydrochloride khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ. Nguyên nhân đau bụng hoặc co thắt có thể khác nhau, và thuốc có đặc tính kháng cholinergic có thể không phù hợp ở một số người như người có glaucoma góc đóng, bí tiểu, bệnh tim mạch, người cao tuổi hoặc đang dùng nhiều thuốc khác.
Tần suất tác dụng phụ riêng của Adiphenine hydrochloride . Theo đặc tính kháng cholinergic nói chung, cần lưu ý khô miệng, nhìn mờ, nhạy sáng, táo bón, bí tiểu, nhịp tim nhanh, lú lẫn, mất định hướng hoặc các biểu hiện độc tính như sốt cao, mê sảng, ảo giác.

