Selegiline là thuốc ức chế monoamine oxidase type B (MAO-B), làm giảm phân hủy dopamine trong hệ thần kinh trung ương. Ở liều dùng điều trị Parkinson, thuốc chủ yếu ức chế MAO-B và có thể dùng đơn độc ở giai đoạn phù hợp hoặc phối hợp levodopa nhằm cải thiện triệu chứng vận động. Selegiline có các dạng dùng khác nhau; riêng miếng dán qua da được phê duyệt tại một số thị trường cho rối loạn trầm cảm chủ yếu, với hướng dẫn an toàn và chế độ ăn phụ thuộc liều. Không thể xem các chế phẩm uống và miếng dán là hoàn toàn tương đương về chỉ định hay tương tác. Các nguy cơ đáng chú ý gồm tương tác gây hội chứng serotonin với thuốc tăng serotonin, tăng huyết áp khi phối hợp một số thuốc hoặc thực phẩm chứa tyramine trong bối cảnh thích hợp, và rối loạn huyết áp tư thế. Việc phối hợp thuốc phải được rà soát kỹ theo chế phẩm sử dụng.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Selegiline
- Nhóm thuốc: Ức chế monoamine oxidase type B không hồi phục
- Mã ATC: N04BD01
- Đường dùng: Uống trong điều trị Parkinson; có các chế phẩm/đường dùng khác với chỉ định riêng
- Chỉ định chính: Bổ trợ levodopa/carbidopa ở bệnh Parkinson có đáp ứng giảm dần
- Cơ chế: Ức chế MAO-B, làm giảm chuyển hóa dopamine trong não
- Cảnh báo chính: Tính chọn lọc MAO-B giảm khi tăng liều; nguy cơ tương tác kiểu MAOI
- Tương tác: Tránh các phối hợp nguy cơ cao như meperidine và thận trọng với thuốc serotonergic
Hoạt chất Selegilin là gì?
Selegilin
INN Selegiline
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Selegilin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Selegiline |
| Tên IUPAC | (2R)-N-methyl-1-phenyl-N-prop-2-ynylpropan-2-amine |
| Tên hóa học khác | Benzeneethanamine, N,α-dimethyl-N-2-propyn-1-yl-, (αR)- | (R)-(-)-N,α-Dimethyl-N-2-propynylphenethylamine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | L-deprenyl |
| Tên viết tắt | SEL |
| Tên Latinh / tên dược điển | Selegilinum |
| Tên USAN | selegiline |
Tương tác thuốc của Selegilin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Phối hợp desipramine với MAOI dùng điều trị rối loạn tâm thần bị chống chỉ định vì có thể gây hội chứng serotonin nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng quá mức dẫn truyền monoamine/serotonin khi ức chế monoamine oxidase đồng thời với thuốc chống trầm cảm ba vòng. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện kích động, mê sảng, tăng thân nhiệt, huyết áp dao động, nhịp tim nhanh, tăng phản xạ, rung giật cơ, co giật, hôn mê và tử vong. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Không phối hợp. Bảo đảm khoảng cách ít nhất 14 ngày khi chuyển đổi giữa desipramine và MAOI điều trị tâm thần theo nhãn thuốc. | Theo dõi nhiệt độ, trạng thái tâm thần, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và co giật nếu nghi phơi nhiễm. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Codeine
Không dùng codeine cùng MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Phối hợp có thể gây hội chứng serotonin hoặc độc tính opioid với ức chế hô hấp, hôn mê và lú lẫn. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học. MAOI có thể làm tăng tác dụng của morphine, chất chuyển hóa hoạt tính của codeine, và làm tăng nguy cơ độc tính serotonergic/opioid. Ảnh hưởng: Hội chứng serotonin, tăng hoặc rối loạn huyết áp, ức chế thần kinh trung ương, ức chế hô hấp, lú lẫn, hôn mê và tử vong. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Chống chỉ định phối hợp và chống chỉ định dùng codeine trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Nếu cần giảm đau khẩn cấp, lựa chọn và chuẩn độ opioid khác chỉ trong môi trường theo dõi chuyên môn theo nhãn thuốc. | Không áp dụng cho phối hợp thường quy vì phải tránh. Nếu phơi nhiễm ngoài ý muốn: huyết áp, nhiệt độ, tri giác, nhịp thở, SpO2, dấu hiệu hội chứng serotonin và độc tính opioid. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 4 Contraindications, Mục 5.10 và Mục 7 — MAOIs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Chlordiazepoxide
Thuốc ức chế monoamine oxidase có thể tăng tác dụng của chlordiazepoxide và làm tăng an thần hoặc suy giảm tâm thần-vận động. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng dược lực học trung ương cộng hợp; cơ chế chi tiết và mức độ theo từng thuốc chưa rõ. Ảnh hưởng: Buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn, mất điều hòa và tăng nguy cơ té ngã. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Chỉ phối hợp khi có chỉ định rõ; bắt đầu thận trọng và giảm gánh nặng thuốc an thần khi có thể. | An thần, tri giác, huyết áp tư thế, dáng đi và té ngã. | Bằng chứng: low Nguồn: DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride Capsules USP CIV | Precautions – psychotropic agents, MAO inhibitors and phenothiazines | https://www.dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=74c4320d-c90d-436b-97da-07496ba88aed&type=display | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |

