Methylphenidate là thuốc kích thích hệ thần kinh trung ương, làm tăng dẫn truyền dopamine và norepinephrine chủ yếu bằng cách ức chế các chất vận chuyển tái thu hồi tương ứng. Thuốc được sử dụng điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) và chứng ngủ rũ trong các chỉ định được cấp phép, với nhiều dạng bào chế giải phóng tức thì hoặc kéo dài. Methylphenidate cần được lựa chọn và điều chỉnh theo đặc điểm người bệnh, bởi các chế phẩm có hệ thống giải phóng khác nhau không mặc nhiên hoán đổi trực tiếp. Những nguy cơ quan trọng gồm tăng nhịp tim, tăng huyết áp, mất ngủ, giảm cảm giác thèm ăn, triệu chứng tâm thần và khả năng lạm dụng hoặc lệ thuộc. Người có bệnh tim đáng kể cần được đánh giá kỹ trước khi dùng. Thuốc có tương tác quan trọng với các chất ức chế monoamine oxidase (MAOI); việc phối hợp hoặc sử dụng quá gần thời điểm ngừng MAOI có thể nguy hiểm.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Methylphenidate
- Nhóm thuốc: Thuốc kích thích hệ thần kinh trung ương
- Mã ATC: N06BA04
- Đường dùng: Chủ yếu đường uống; dạng bào chế giải phóng khác nhau theo sản phẩm
- Chỉ định chính: ADHD; một số chế phẩm dùng cho chứng ngủ rũ
- Cơ chế: Tăng tín hiệu dopamine và norepinephrine qua ức chế tái thu hồi; cơ chế điều trị ADHD chưa hoàn toàn xác định
- Cảnh báo chính: Boxed warning về lạm dụng, sử dụng sai và nghiện
- Theo dõi: Huyết áp, nhịp tim, tăng trưởng ở trẻ em và dấu hiệu lạm dụng
Hoạt chất Methylphenidat là gì?
Methylphenidat
INN Methylphenidate
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Methylphenidat |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Methylphenidate |
| Tên IUPAC | methyl 2-phenyl-2-piperidin-2-ylacetate |
| Tên hóa học khác | 2-Piperidineacetic acid, α-phenyl-, methyl ester | α-Phenyl-2-piperidineacetic acid methyl ester | Methyl phenyl(2-piperidinyl)acetate |
| Tên viết tắt | MPH |
| Tên Latinh / tên dược điển | Methylphenidatum |
| Tên USAN | methylphenidate |
Tương tác thuốc của Methylphenidat
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Một số psychostimulant có thể làm tăng nồng độ thuốc chống trầm cảm ba vòng và cộng hợp tác dụng giao cảm với desipramine. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác PK có thể do cạnh tranh hệ enzym chuyển hóa; tương tác PD do tăng norepinephrine/giao cảm. Ảnh hưởng: Có thể tăng nhịp tim, huyết áp, kích động, mất ngủ, run và nguy cơ loạn nhịp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Chỉ phối hợp khi cần; khởi đầu liều thấp, chỉnh liều theo đáp ứng và tránh dùng thêm chất kích thích không kê đơn. | Theo dõi huyết áp, nhịp tim, ECG khi có nguy cơ, mất ngủ, kích động và nồng độ desipramine nếu có. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Clinical Pharmacology—Metabolism; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |

