Rifabutin

Rifabutin là kháng sinh rifamycin có hoạt tính chống mycobacteria, ức chế RNA polymerase phụ thuộc DNA của vi khuẩn và qua đó ngăn tổng hợp RNA. Nhãn thuốc Hoa Kỳ chỉ định rifabutin để phòng bệnh Mycobacterium avium complex lan tỏa ở bệnh nhân HIV giai đoạn tiến triển; trong thực hành chuyên khoa, rifabutin còn được sử dụng trong một số phác đồ mycobacteria khi cần lựa chọn rifamycin có hồ sơ tương tác khác rifampin. Thuốc là cơ chất và chất cảm ứng CYP3A ở mức độ có ý nghĩa lâm sàng, nên nồng độ rifabutin và nhiều thuốc phối hợp có thể thay đổi đáng kể, đặc biệt với thuốc kháng retrovirus hoặc azole. Tác dụng bất lợi cần lưu ý gồm giảm bạch cầu, viêm màng bồ đào, độc gan và đổi màu cam-đỏ của nước tiểu, nước mắt hoặc dịch cơ thể. Rifabutin không được dùng đơn trị cho bệnh lao hoạt động vì nguy cơ nhanh chóng chọn lọc kháng thuốc; phác đồ phải dựa trên vi sinh và hướng dẫn chuyên khoa.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 02/08/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Rifabutin
  • Nhóm thuốc: Kháng sinh rifamycin chống mycobacteria
  • Đường dùng: Uống
  • Chỉ định FDA: Phòng Mycobacterium avium complex lan tỏa ở bệnh nhân HIV tiến triển
  • Cơ chế: Ức chế RNA polymerase phụ thuộc DNA của vi khuẩn
  • Cảnh báo chính: Viêm màng bồ đào, giảm bạch cầu, độc gan và đổi màu dịch cơ thể
  • Tương tác: Liên quan CYP3A; nồng độ thay đổi đáng kể với nhiều thuốc kháng retrovirus/azole
  • Lưu ý: Không dùng đơn trị cho lao hoạt động vì nguy cơ kháng rifamycin

Hoạt chất Rifabutin là gì?

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Rifabutin

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Rifabutin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Rifabutin

Tên IUPAC

[(7S,9E,11S,12R,13S,14R,15R,16R,17S,18S,19E,21Z)-2,15,17,32-tetrahydroxy-11-methoxy-3,7,12,14,16,18,22-heptamethyl-1'-(2-methylpropyl)-6,23-dioxospiro[8,33-dioxa-24,27,29-triazapentacyclo[23.6.1.1^{4,7}.0^{5,31}.0^{26,30}]tritriaconta-1(31),2,4,9,19,21,25(32),26,29-nonaene-28,4'-piperidine]-13-yl] acetate

Tên hóa học khác

((7S,9E,11S,12R,13S,14R,15R,16R,17S,18S,19E,21Z)-2,15,17,32-tetrahydroxy-11-methoxy-3,7,12,14,16,18,22-heptamethyl-1'-(2-methylpropyl)-6,23-dioxospiro(8,33-dioxa-24,27,29-triazapentacyclo(23.6.1.14,7.05,31.026,30)tritriaconta-1(32),2,4,9,19,21,24,26,30-nonaene-28,4'-piperidine)-13-yl) acetate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ansatipine | LM-427

Tên viết tắt

RFB | RBT

Tên Latinh / tên dược điển

Rifabutinum

Tên USAN

rifabutin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Rifabutin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Velpatasvir

Rifabutin dự kiến làm giảm nồng độ velpatasvir và giảm hiệu quả điều trị.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Cảm ứng P-gp và CYP làm giảm phơi nhiễm velpatasvir.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ thất bại virus học và kháng thuốc.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp; lựa chọn phác đồ thay thế qua chuyên gia lao/HCV.

Theo dõi HCV RNA nếu đã dùng đồng thời.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Strong P-gp/CYP inducers and contraindications | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
EMA | Epclusa EPAR overview | Restrictions: rifampicin, rifabutin, carbamazepine, phenobarbital, phenytoin, St John's wort | https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/epclusa | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed/FDA | EPCLUSA Prescribing Information | Sections 5.3, 7.1 and Table 4 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=7f30631a-ee3b-4cfe-866b-964df3f0a44f | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Voxilaprevir

Rifabutin dự kiến làm giảm nồng độ voxilaprevir; SmPC châu Âu chống chỉ định phối hợp.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược động học do cảm ứng P-gp và CYP, làm giảm phơi nhiễm voxilaprevir.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ giảm hiệu quả kháng HCV và thất bại điều trị; ảnh hưởng trực tiếp lên voxilaprevir chưa được định lượng trong nghiên cứu lâm sàng.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp; lựa chọn thuốc kháng mycobacteria hoặc phác đồ HCV thay thế sau hội chẩn.

Theo dõi đáp ứng HCV nếu đã phơi nhiễm đồng thời; không tự chỉnh liều voxilaprevir.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed/FDA | VOSEVI US Prescribing Information | Sections 7.1–7.4 and 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=17ffc094-8ca7-45d2-80d8-fd043bc9a221&type=display | Kiểm tra ngày 2026-08-02
electronic Medicines Compendium | Sofosbuvir/Velpatasvir/Voxilaprevir Gilead SmPC | Sections 4.3, 4.4, 4.5 and 5.2 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/772/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *