Flubendazol là cách viết thường gặp của Flubendazole, một thuốc tẩy giun thuộc nhóm dẫn xuất benzimidazole. Thuốc tác động tại đường tiêu hóa, làm rối loạn hệ thống vi ống và quá trình sử dụng glucose của giun, khiến ký sinh trùng cạn kiệt năng lượng rồi bị đào thải. Một số thuốc dùng cho người chứa Flubendazole được cấp phép tại Pháp để điều trị giun kim, giun đũa, giun tóc và giun móc. Liều phụ thuộc loại ký sinh trùng: giun kim thường dùng một liều 100 mg rồi nhắc lại sau 15–20 ngày, trong khi các loại giun còn lại thường dùng 100 mg hai lần mỗi ngày trong ba ngày. Flubendazole hấp thu toàn thân rất thấp nhưng vẫn có thể gây đau bụng, tiêu chảy, đau đầu, chóng mặt hoặc phản ứng dị ứng. Thuốc không được khuyến cáo trong thai kỳ và không nên dùng cho trẻ dưới một tuổi nếu chưa có ý kiến bác sĩ.
Nội dung chính
- Tên chuẩn: Flubendazole; “Flubendazol” là biến thể cách viết
- Nhóm thuốc: Thuốc chống giun nhóm benzimidazole
- Chỉ định ở người: Giun kim, giun đũa, giun tóc và giun móc theo nhãn được đối chiếu
- Dạng phổ biến: Viên 100 mg; hỗn dịch uống 2%, tương đương 20 mg/mL
- Giun kim: 100 mg một liều, nhắc lại sau 15–20 ngày
- Các loại giun còn lại: 100 mg sáng và tối trong ba ngày
- Trẻ dưới một tuổi: Không sử dụng nếu chưa có ý kiến bác sĩ
- Nguy cơ thường gặp: Đau bụng, tiêu chảy, đau đầu; có thể buồn nôn hoặc chóng mặt
- Thai kỳ: Không được khuyến cáo
- Lưu ý quan trọng: Không dùng chế phẩm Flubendazole thú y cho người
Hoạt chất Flubendazole là gì?
Flubendazole là thuốc chống giun thuộc nhóm benzimidazole, có cấu trúc gần với mebendazole. Thuốc chủ yếu hoạt động trong đường ruột, nơi tiếp xúc trực tiếp với ký sinh trùng.
Flubendazole không phải thuốc điều trị mọi loại giun sán. Các chỉ định của sản phẩm dùng cho người được đối chiếu giới hạn ở giun kim, giun đũa, giun tóc và giun móc.
Flubendazole
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Flubendazole |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Flubendazole |
| Tên IUPAC | methyl N-[6-(4-fluorobenzoyl)-1H-benzimidazol-2-yl]carbamate |
| Tên hóa học khác | Carbamic acid, (5-(4-fluorobenzoyl)-1H-benzimidazol-2-yl)-, methyl ester | Methyl 5-(p-fluorobenzoyl)-2-benzimidazolecarbamate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Flubendazol; methyl N-[6-(4-fluorobenzoyl)-1H-benzimidazol-2-yl]carbamate; methyl [5-(4-fluorobenzoyl)-1H-benzimidazol-2-yl]carbamate. |
| Tên viết tắt | FLBZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Flubendazolum |
| Tên USAN | flubendazole |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 31430-15-6 |
|---|---|
| UNII | R8M46911LR |
| PubChem CID | 35802 |
| RxNorm CUI | 25096 |
| Công thức phân tử | C16H12FN3O3 |
Dược động học của Flubendazole
Flubendazole có mức hấp thu toàn thân rất thấp do ít tan trong nước và chịu chuyển hóa bước đầu. Thức ăn có thể làm tăng phơi nhiễm toàn thân. Sau uống, phần lớn liều ở lại trong đường tiêu hóa và được đào thải qua phân. Dữ liệu về phân bố, chuyển hóa, độ thanh thải và thời gian bán thải ở người còn hạn chế.
Giai đoạn I: Hấp thu
Flubendazole được hấp thu kém qua đường tiêu hóa.
Trong các nghiên cứu cũ ở người:
- Liều uống 100 mg tạo nồng độ đỉnh rất thấp, khoảng 0,35 ng/mL, sau khoảng 1–4 giờ.
- Thức ăn làm tăng hấp thu.
- Trong một nghiên cứu sử dụng liều 2.000 mg ngay sau bữa ăn, Cmax trung bình đạt 4,06 ng/mL và AUC đến vô hạn khoảng 79 ng·giờ/mL.
Dữ liệu liều 2.000 mg chỉ mô tả dược động học và không phải liều tẩy giun thông thường.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Flubendazole ở người chưa được xác định. Cơ sở dữ liệu thuốc Pháp nhận định sự kết hợp giữa độ tan thấp và chuyển hóa bước đầu mạnh cho thấy sinh khả dụng rất thấp. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Chưa có dữ liệu đáng tin cậy về thể tích phân bố, mức liên kết protein huyết tương hoặc sự phân bố mô của Flubendazole ở người.
Thông tin định lượng.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Dữ liệu chuyển hóa Flubendazole ở người còn hạn chế. Thuốc được cho là chịu chuyển hóa bước đầu đáng kể; các con đường được nghiên cứu ở động vật gồm khử nhóm cetone và thủy phân nhóm carbamate.
Không có đủ căn cứ để sử dụng dữ liệu chuyển hóa trên động vật nhằm dự đoán chính xác nồng độ chất chuyển hóa ở người.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều uống 100 mg Flubendazole đánh dấu phóng xạ:
- Trên 80% liều được thu hồi trong phân trong vòng ba ngày.
- Dưới 0,1% liều được phát hiện trong nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi.
Kết quả phù hợp với mức hấp thu đường uống rất thấp.
| t½ · Thời gian bán thải | Chưa có thời gian bán thải huyết tương chuẩn được xác lập trong RCP dùng cho người hiện hành. Các giá trị được công bố từ nghiên cứu động vật, dạng bào chế thử nghiệm hoặc liều cao không nên ngoại suy sang viên 100 mg và hỗn dịch uống dùng tẩy giun. Thông tin đáng tin cậy. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Chưa có giá trị độ thanh thải toàn thân đáng tin cậy được xác lập ở người. Do lượng hấp thu vào tuần hoàn rất thấp, các thông số thanh thải huyết tương không được sử dụng thường quy để điều chỉnh liều trong các phác đồ tẩy giun ngắn ngày. Thông tin định lượng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gồm:
- Thức ăn làm tăng sinh khả dụng.
- Độ tan thấp của hoạt chất.
- Dạng viên hoặc hỗn dịch.
- Liều sử dụng.
- Tình trạng đường tiêu hóa.
- Chức năng gan và khả năng chuyển hóa bước đầu.
- Dạng công thức mới làm tăng độ tan hoặc sinh khả dụng.
Không nên dùng cùng bữa ăn nhiều chất béo với mục đích cố ý tăng hấp thu vì chỉ định tẩy giun đường ruột không yêu cầu tăng phơi nhiễm toàn thân.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Flubendazole
Flubendazole thuộc nhóm benzimidazole carbamate, cùng nhóm dược lý với một số thuốc chống giun như mebendazole và albendazole.
Nhóm này tác động chọn lọc hơn lên beta-tubulin của ký sinh trùng so với tubulin của động vật có vú. Mức hấp thu thấp của Flubendazole dạng uống thông thường giúp thuốc tập trung tác dụng tại lòng ruột.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Flubendazole gắn vào tubulin của ký sinh trùng và ức chế quá trình polymer hóa tubulin thành vi ống. Hệ thống vi ống của các tế bào hấp thu ở ruột giun bị phá vỡ, dẫn đến:
- Giảm hấp thu glucose và chất dinh dưỡng.
- Rối loạn vận chuyển nội bào.
- Cạn kiệt glycogen và năng lượng.
- Tổn thương tế bào hấp thu của ký sinh trùng.
- Giun chết và được đào thải khỏi đường tiêu hóa.
Thuốc không làm chết trứng giun kim một cách đáng tin cậy, vì vậy cần liều nhắc lại và biện pháp vệ sinh để hạn chế tái nhiễm.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Flubendazole có hoạt tính chống một số giun tròn trưởng thành và các giai đoạn phát triển trong đường tiêu hóa. Hiệu quả phụ thuộc:
- Loại ký sinh trùng.
- Liều và thời gian điều trị.
- Mức độ tuân thủ.
- Nguy cơ tái nhiễm.
- Vệ sinh cá nhân và môi trường.
- Độ nhạy cảm của ký sinh trùng.
Điều trị thành công không tạo miễn dịch; người bệnh có thể nhiễm lại nếu tiếp tục tiếp xúc với trứng hoặc ấu trùng giun.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Flubendazole
Theo RCP Fluvermal dùng cho người tại Pháp, Flubendazole được chỉ định điều trị nhiễm:
- Giun kim – Enterobius vermicularis.
- Giun đũa – Ascaris lumbricoides.
- Giun tóc – Trichuris trichiura.
- Giun móc – bao gồm các loài như Ancylostoma duodenale hoặc Necator americanus tùy dịch tễ.
Thuốc không được ghi nhận trong nhãn này để điều trị sán dây, sán lá, giun lươn, giun chỉ hoặc nhiễm ký sinh trùng ngoài đường tiêu hóa.
Flubendazole đang được nghiên cứu tiền lâm sàng theo hướng tái định vị trong ung thư do khả năng ảnh hưởng vi ống, phân bào, apoptosis, tự thực và một số đường truyền tín hiệu tế bào.
Phần lớn bằng chứng hiện có đến từ tế bào nuôi cấy và mô hình động vật. Sinh khả dụng rất thấp của dạng uống thông thường là một hạn chế quan trọng. Chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để sử dụng Flubendazole như thuốc điều trị ung thư, và người bệnh không nên dùng thuốc tẩy giun hoặc chế phẩm thú y để tự điều trị ung thư.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ RCP Fluvermal dùng cho người tại Pháp và không thay thế chẩn đoán hoặc hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ:
- Giun kim: 100 mg uống một lần. Nhắc lại 100 mg sau 15–20 ngày để hạn chế tái nhiễm từ trứng còn tồn tại.
- Giun đũa: 100 mg vào buổi sáng và 100 mg vào buổi tối trong ba ngày liên tiếp.
- Giun tóc: 100 mg vào buổi sáng và 100 mg vào buổi tối trong ba ngày liên tiếp.
- Giun móc: 100 mg vào buổi sáng và 100 mg vào buổi tối trong ba ngày liên tiếp.
- Hỗn dịch 2%: 5 mL tương đương 100 mg.
- Liều trên được sử dụng cho người lớn và trẻ em theo nhãn được đối chiếu; trẻ dưới một tuổi chỉ dùng khi có ý kiến bác sĩ.
Không tự kéo dài liệu trình hoặc lặp lại nhiều đợt nếu chưa xác nhận nguyên nhân triệu chứng.
- Dùng thuốc đúng liều tương ứng với loại giun.
- Viên có thể nuốt với một ít nước hoặc nhai.
- Lắc kỹ hỗn dịch trước khi đo liều.
- Dùng dụng cụ định liều đi kèm thay vì thìa ăn thông thường.
- Không cần nhịn đói, dùng thuốc xổ hoặc áp dụng chế độ ăn đặc biệt.
- Không tự uống liều gấp đôi khi quên thuốc.
- Với giun kim, phải dùng liều nhắc lại đúng thời điểm.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
- Giữ móng tay ngắn, tránh cắn móng tay.
- Thay và giặt đồ lót, khăn, ga giường thường xuyên.
- Vệ sinh đồ chơi và bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
- Người sống cùng có triệu chứng hoặc nguy cơ lây nhiễm cần được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn.
Với liệu trình ngắn thông thường, người khỏe mạnh thường không cần xét nghiệm máu định kỳ.
Cần theo dõi:
- Mức cải thiện ngứa hậu môn, đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa.
- Sự xuất hiện lại triệu chứng sau điều trị.
- Việc tuân thủ liều nhắc lại trong giun kim.
- Dấu hiệu dị ứng như nổi mề đay, phù mặt hoặc khó thở.
- Mất nước nếu tiêu chảy hoặc nôn nhiều.
- Khả năng nhiễm ký sinh trùng khác nếu điều trị không hiệu quả.
Cần khám và làm xét nghiệm phân hoặc xét nghiệm chuyên môn khi:
- Triệu chứng kéo dài sau liệu trình.
- Tái phát nhiều lần dù đã thực hiện vệ sinh.
- Có sụt cân, thiếu máu, sốt hoặc đau bụng dữ dội.
- Nghi ngờ giun lươn, sán hoặc ký sinh trùng ngoài đường ruột.
Cảnh báo và lưu ý về Flubendazole
Chống chỉ định chính:
- Quá mẫn với Flubendazole.
- Quá mẫn với bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Ngoài ra cần kiểm tra tá dược:
- Viên và hỗn dịch có thể chứa sucrose.
- Hỗn dịch có thể chứa parahydroxybenzoate và các chất tạo hương có khả năng gây phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm.
- Người có bệnh lý bất dung nạp đường hiếm gặp phải đọc kỹ tờ hướng dẫn của sản phẩm.
Trẻ dưới một tuổi không được tự sử dụng khi chưa có ý kiến bác sĩ.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
Thường gặp:
- Đau bụng.
- Tiêu chảy.
- Đau đầu.
Ít gặp:
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Chóng mặt.
Các triệu chứng đường tiêu hóa có thể liên quan thuốc hoặc tình trạng nhiễm ký sinh trùng.
Các phản ứng nghiêm trọng hiếm gặp chủ yếu là quá mẫn:
- Mày đay.
- Phát ban.
- Ngứa.
- Phù mặt hoặc cổ.
- Phù mạch.
- Khó thở hoặc phản ứng dị ứng nặng.
Khi xuất hiện sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, khò khè hoặc choáng, cần ngừng thuốc và đến cơ sở cấp cứu.
Thận trọng trong các trường hợp:
- Trẻ dưới một tuổi.
- Phụ nữ mang thai hoặc có khả năng mang thai.
- Phụ nữ đang cho con bú.
- Bệnh gan hoặc suy thận nặng.
- Tiêu chảy, nôn hoặc mất nước.
- Tiền sử dị ứng benzimidazole.
- Không xác định được loại ký sinh trùng.
- Triệu chứng tái phát nhiều lần.
- Sụt cân, thiếu máu, chảy máu tiêu hóa hoặc sốt.
- Đang sử dụng sản phẩm có nguồn gốc thú y.
- Dự định dùng liều cao hoặc kéo dài ngoài nhãn.
Flubendazole không nên được dùng định kỳ như một biện pháp “thanh lọc cơ thể” khi không có nguy cơ hoặc bằng chứng nhiễm giun.
Quá liều có thể gây:
- Co thắt hoặc đau bụng.
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Tiêu chảy.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là:
- Ngừng thuốc.
- Bù nước và điện giải khi cần.
- Theo dõi triệu chứng.
- Điều trị hỗ trợ.
- Liên hệ bác sĩ hoặc trung tâm chống độc khi uống nhầm lượng lớn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Không tự gây nôn.
- Để thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
- Không sử dụng sau hạn dùng.
- Giữ thuốc trong bao bì gốc.
- Tránh ẩm, nhiệt cao và nhiễm bẩn.
- Không dùng hỗn dịch bị đổi màu, có mùi bất thường hoặc bao bì hư hỏng.
- Tuân theo thời hạn sử dụng sau mở nắp ghi trên sản phẩm thực tế.
- Viên Fluvermal được đối chiếu không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt.
Thời hạn sau mở nắp của từng hỗn dịch tại Việt Nam.
Đối tượng đặc biệt
Flubendazole được sử dụng cho trẻ em theo nhãn Fluvermal được đối chiếu, với liều dựa trên loại giun chứ không điều chỉnh theo cân nặng trong phác đồ thông thường.
Lưu ý:
- Trẻ không nuốt được viên có thể dùng hỗn dịch uống.
- Một liều hỗn dịch 5 mL tương đương 100 mg.
- Không dùng cho trẻ dưới một tuổi nếu chưa có ý kiến bác sĩ.
- Phải đo liều bằng dụng cụ đi kèm.
- Không tự tẩy giun nếu trẻ có sốt, đau bụng dữ dội, nôn kéo dài, mất nước, chậm tăng cân hoặc nghi ngờ nuốt dị vật.
- Tái nhiễm giun kim thường liên quan trứng còn trong môi trường, không nhất thiết do thuốc mất tác dụng.
RCP không đưa ra chế độ chỉnh liều riêng chỉ dựa trên tuổi.
Người cao tuổi cần được đánh giá thêm khi:
- Có bệnh gan hoặc thận.
- Dùng nhiều thuốc.
- Có đau bụng chưa rõ nguyên nhân.
- Có thiếu máu, sụt cân hoặc thay đổi thói quen đại tiện.
- Khó nhai hoặc nuốt viên.
- Có nguy cơ mất nước do tiêu chảy.
Các triệu chứng đường tiêu hóa ở người cao tuổi không nên mặc nhiên được xem là nhiễm giun.
Flubendazole không được khuyến cáo trong thai kỳ và ở phụ nữ có khả năng mang thai nhưng không sử dụng biện pháp tránh thai.
Dữ liệu trên người còn hạn chế. Một số nghiên cứu động vật ghi nhận độc tính với phôi và khả năng gây dị tật trong những điều kiện nhất định. Người phát hiện có thai sau khi đã uống thuốc không nên tự hoảng loạn hoặc tự dùng thêm thuốc; cần thông báo thời điểm dùng, liều và tuổi thai cho bác sĩ để được đánh giá.
Chưa biết chắc Flubendazole hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Mức hấp thu của mẹ sau uống thấp, nhưng dữ liệu lâm sàng trực tiếp vẫn hạn chế.
Thuốc chỉ nên được sử dụng trong thời gian cho con bú khi bác sĩ hoặc dược sĩ đã đánh giá chỉ định, lợi ích và nguy cơ. Không tự dùng, đặc biệt khi đang nuôi trẻ sơ sinh hoặc trẻ sinh non.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ hoặc phác đồ điều chỉnh liều riêng ở người suy gan.
Mặc dù hấp thu toàn thân thấp, Flubendazole chịu chuyển hóa bước đầu. Người suy gan nặng, xơ gan mất bù hoặc có men gan tăng chưa rõ nguyên nhân nên được bác sĩ đánh giá trước khi dùng.
Không tự kéo dài liệu trình hoặc sử dụng liều cao ở người bệnh gan.
Chưa có hướng dẫn điều chỉnh liều chuẩn theo mức lọc cầu thận.
Dưới 0,1% liều uống 100 mg được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi, cho thấy thận không phải đường thải trừ chính của thuốc chưa hấp thu. Tuy nhiên, dữ liệu ở người suy thận nặng còn thiếu.
Người suy thận nặng hoặc đang lọc máu nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng lên khả năng lái xe và vận hành máy.
Chóng mặt đã được ghi nhận là tác dụng không mong muốn ít gặp. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện chóng mặt, choáng, buồn nôn nhiều hoặc phản ứng dị ứng.
Tương tác thuốc của Flubendazole
RCP Flubendazole dùng cho người hiện hành không nêu một tương tác thuốc cụ thể đã được xác lập có ý nghĩa lâm sàng trong liệu trình tẩy giun ngắn ngày.
Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về:
- Tất cả thuốc kê đơn và không kê đơn đang dùng.
- Thuốc điều trị động kinh.
- Thuốc ảnh hưởng enzym gan.
- Thuốc chống đông.
- Thuốc điều trị bệnh gan.
- Thuốc tẩy giun khác.
- Thảo dược hoặc sản phẩm bổ sung.
Do dữ liệu tương tác còn hạn chế, không nên tự phối hợp Flubendazole với một thuốc chống ký sinh trùng khác để tăng hiệu quả.
Thắc mắc về hoạt chất Flubendazole
Có. “Flubendazole” là cách viết tên hoạt chất bằng tiếng Anh và được sử dụng trong hệ thống ATC. “Flubendazol” là biến thể tên gọi thường gặp tại một số quốc gia hoặc ngôn ngữ. Cả hai cùng chỉ một hoạt chất chống giun nhóm benzimidazole.
Theo nhãn Fluvermal được đối chiếu, thuốc dùng điều trị giun kim, giun đũa, giun tóc và giun móc. Thuốc không được xem là lựa chọn chung cho sán dây, sán lá, giun lươn hoặc các loại giun ngoài đường tiêu hóa.
Flubendazole tác động lên giun trong đường tiêu hóa nhưng không loại bỏ chắc chắn toàn bộ trứng giun kim. Trứng còn trong móng tay, quần áo, ga giường hoặc môi trường có thể gây tái nhiễm. Liều nhắc lại sau 15–20 ngày giúp điều trị những con giun phát triển từ trứng còn sót.
Không. Nhãn sản phẩm không yêu cầu nhịn đói, dùng thuốc xổ hoặc áp dụng chế độ ăn đặc biệt. Viên có thể được nuốt với nước hoặc nhai. Thức ăn làm tăng hấp thu toàn thân nhưng không cần cố ý dùng bữa ăn nhiều chất béo để tăng hiệu quả.
Không. Thuốc thú y có hàm lượng, tá dược, tiêu chuẩn chất lượng và hướng dẫn sử dụng dành riêng cho từng loài động vật. Dùng sản phẩm thú y cho người có thể gây sai liều, nhiễm tạp hoặc phản ứng bất lợi và không bảo đảm hiệu quả. Chỉ sử dụng thuốc được cấp phép rõ ràng cho người.

