Avapritinib là một thuốc ức chế tyrosine kinase đường uống, tác động lên các kinase liên quan đến PDGFRA và KIT. Theo nhãn thuốc tại Mỹ, Avapritinib được chỉ định cho người lớn mắc u mô đệm đường tiêu hóa không thể phẫu thuật hoặc di căn có đột biến PDGFRA exon 18, bao gồm PDGFRA D842V; bệnh mastocytosis hệ thống tiến triển; và mastocytosis hệ thống thể chậm. Tại Liên minh châu Âu, phạm vi chỉ định có khác biệt, ví dụ GIST có đột biến PDGFRA D842V và một số thể mastocytosis theo điều kiện cụ thể. Bài viết này cung cấp thông tin tham khảo về cơ chế, dược động học, liều dùng theo nhãn, tác dụng phụ, tương tác và đối tượng cần thận trọng. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng, tăng hoặc giảm liều Avapritinib nếu chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Nội dung chính
- Avapritinib là thuốc nhắm trúng đích KIT/PDGFRA.
- Bối cảnh dùng phụ thuộc loại bệnh và đột biến được xác nhận.
- Cần dùng theo chỉ định bác sĩ ung bướu/huyết học.
- Có thể gây phù, buồn nôn, giảm tiểu cầu, thay đổi nhận thức hoặc chảy máu nội sọ.
- Báo bác sĩ về triệu chứng thần kinh, thuốc chống đông, bệnh gan và thai kỳ.
Hoạt chất Avapritinib là gì?
Avapritinib là một thuốc ức chế tyrosine kinase đường uống, tác động lên các đích kinase liên quan đến KIT và PDGFRA. Thuốc được nghiên cứu và phê duyệt trong một số tình huống bệnh lý có liên quan đến đột biến KIT/PDGFRA, như GIST và mastocytosis hệ thống.
Avapritinib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Avapritinib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Avapritinib |
| Tên IUPAC | (1S)-1-(4-fluorophenyl)-1-[2-[4-[6-(1-methylpyrazol-4-yl)pyrrolo[2,1-f][1,2,4]triazin-4-yl]piperazin-1-yl]pyrimidin-5-yl]ethanamine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | BLU-285; BLU285; tên thương mại thường gặp: Ayvakit, Ayvakyt. |
| Tên Latinh / tên dược điển | avapritinibum |
| Tên USAN | avapritinib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1703793-34-3 |
|---|---|
| UNII | 513P80B4YJ |
| PubChem CID | 118023034 |
| RxNorm CUI | 2272107 |
| Công thức phân tử | C26H27FN10 |
Dược động học của Avapritinib
Cmax và AUC của Avapritinib tăng gần tỷ lệ với liều trong khoảng 25–400 mg dùng một lần mỗi ngày. Nồng độ trạng thái ổn định đạt trước ngày 15 sau khi dùng hằng ngày.
Giai đoạn I: Hấp thu
Thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương, Tmax, khoảng 2–4 giờ sau liều đơn. Bữa ăn giàu chất béo, giàu năng lượng làm tăng Cmax khoảng 59% và AUC khoảng 29% so với trạng thái đói; vì vậy nhãn thuốc khuyến cáo dùng lúc đói.
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến trung bình thay đổi theo liều/chỉ định: khoảng 1.310 L ở liều 300 mg trên bệnh nhân GIST, 1.900 L ở liều 200 mg trên bệnh nhân AdvSM và 1.400 L ở liều 25 mg trên bệnh nhân ISM. Tỷ lệ gắn protein in vitro là 98,8%; tỷ lệ máu/huyết tương là 0,95.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Avapritinib được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4 và CYP3A5, ít hơn bởi CYP2C9 in vitro. Chất chuyển hóa M690 được tạo chủ yếu qua UGT1A3; M499 là một chất chuyển hóa khác được mô tả trong nhãn thuốc.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều uống avapritinib đánh dấu phóng xạ khoảng 310 mg ở người khỏe mạnh, khoảng 70% liều phóng xạ được thu hồi trong phân và 18% trong nước tiểu; phần thuốc không đổi trong phân khoảng 11%, trong nước tiểu khoảng 0,23%.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ trung bình trong huyết tương khoảng 32–57 giờ ở bệnh nhân GIST, 20–39 giờ ở bệnh nhân AdvSM và 38–45 giờ ở bệnh nhân ISM. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải uống biểu kiến trung bình ở trạng thái ổn định được ghi nhận khoảng 21,8 L/giờ ở liều 300 mg trên bệnh nhân GIST, 40,3 L/giờ ở liều 200 mg trên bệnh nhân AdvSM và 21,6 L/giờ ở liều 25 mg trên bệnh nhân ISM. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn giàu chất béo làm tăng phơi nhiễm Avapritinib. Chất ức chế CYP3A mạnh/trung bình có thể làm tăng nồng độ Avapritinib, trong khi chất cảm ứng CYP3A mạnh/trung bình có thể làm giảm nồng độ thuốc. Suy gan nặng làm tăng AUC dạng không gắn khoảng 61%; ảnh hưởng của suy thận nặng hoặc bệnh thận giai đoạn cuối chưa được xác định.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Avapritinib
Thuốc ức chế receptor tyrosine kinase; thuộc nhóm thuốc chống ung thư/ức chế protein kinase theo phân loại ATC L01EX.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Avapritinib ức chế KIT D816V, PDGFRA, PDGFRA D842V và một số đột biến KIT khác. Các đột biến KIT hoặc PDGFRA có thể gây hoạt hóa tự phát các thụ thể này, góp phần vào tăng sinh tế bào u hoặc tế bào mast; việc ức chế các kinase bất thường được kỳ vọng giúp làm chậm sự phát triển của tế bào bệnh.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Trong dữ liệu nhãn thuốc, phơi nhiễm Avapritinib cao hơn liên quan đến tăng nguy cơ một số tác dụng bất lợi, bao gồm tác dụng phụ độ ≥3, tác dụng trên nhận thức và phù. Nghiên cứu điện sinh lý tim không phát hiện tăng QTc trung bình lớn hơn 20 ms tại nồng độ đỉnh trạng thái ổn định trung bình 899 ng/mL, tuy nhiên EMA vẫn khuyến cáo thận trọng ở người có nguy cơ kéo dài QT.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Avapritinib
Theo nhãn FDA, Avapritinib được chỉ định cho người lớn trong:
- GIST không thể phẫu thuật hoặc di căn có đột biến PDGFRA exon 18, bao gồm PDGFRA D842V.
- Advanced systemic mastocytosis, gồm aggressive systemic mastocytosis, systemic mastocytosis with associated hematological neoplasm và mast cell leukemia; không khuyến cáo nếu tiểu cầu dưới 50 × 10^9/L.
- Indolent systemic mastocytosis; không khuyến cáo nếu tiểu cầu dưới 50 × 10^9/L.
Tại EU, EMA mô tả chỉ định gồm GIST có PDGFRA D842V và một số thể mastocytosis theo điều kiện điều trị trước đó/triệu chứng.
Avapritinib đã được nghiên cứu trong các thử nghiệm như NAVIGATOR ở GIST, EXPLORER/PATHFINDER ở advanced systemic mastocytosis và PIONEER ở indolent systemic mastocytosis. Các ứng dụng ngoài chỉ định phê duyệt, hoặc dùng trong các bệnh cảnh khác, cần được xem là thông tin nghiên cứu/chuyên khoa và không tự suy diễn thành khuyến cáo điều trị.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn FDA, liều tham khảo ở người lớn là: GIST có PDGFRA exon 18: 300 mg uống một lần/ngày; AdvSM: 200 mg uống một lần/ngày; ISM: 25 mg uống một lần/ngày. Với suy gan nặng Child-Pugh C, liều khởi đầu điều chỉnh theo nhãn là GIST 200 mg/ngày, AdvSM 100 mg/ngày, ISM 25 mg cách ngày. Đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc; liều thực tế phải do bác sĩ quyết định dựa trên chẩn đoán, xét nghiệm, tương tác thuốc và khả năng dung nạp.
Uống Avapritinib lúc đói, ít nhất 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau bữa ăn. Không tự uống bù nếu còn dưới 8 giờ trước liều kế tiếp. Nếu nôn sau khi dùng thuốc, không lặp lại liều đó mà dùng liều tiếp theo theo lịch. Người bệnh không tự ý nghiền, chia, tăng, giảm hoặc ngừng thuốc nếu chưa hỏi bác sĩ/dược sĩ.
Cần theo dõi triệu chứng thần kinh/nhận thức, nguy cơ xuất huyết nội sọ, công thức máu, đặc biệt tiểu cầu ở AdvSM/ISM, chức năng gan và các tác dụng không mong muốn. EMA cũng khuyến cáo theo dõi công thức máu, men gan/bilirubin và cân nhắc ECG ở người có nguy cơ kéo dài QT hoặc dùng thuốc kéo dài QT.
Cảnh báo và lưu ý về Avapritinib
Theo nhãn FDA, không có chống chỉ định được liệt kê. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là thuốc phù hợp cho mọi người; cần đánh giá chỉ định, xét nghiệm, bệnh kèm, tương tác thuốc và nguy cơ an toàn trước khi dùng.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp thay đổi theo chỉ định. Ở GIST, các phản ứng thường gặp gồm phù, buồn nôn, mệt/yếu, rối loạn nhận thức, nôn, giảm ăn, tiêu chảy, tăng chảy nước mắt, đau bụng, táo bón, phát ban, chóng mặt và thay đổi màu tóc. Ở AdvSM, thường gặp phù, tiêu chảy, buồn nôn và mệt/yếu. Ở ISM, thường gặp phù quanh mắt, chóng mặt, phù ngoại biên và đỏ bừng.
Cần lưu ý xuất huyết nội sọ, tác dụng trên nhận thức, giảm tiểu cầu ở một số bệnh nhân, kéo dài QT ở người nguy cơ, phản ứng nhạy cảm ánh sáng và độc tính phôi-thai. Nhãn FDA yêu cầu ngừng vĩnh viễn thuốc nếu xuất huyết nội sọ xảy ra ở bất kỳ mức độ nào.
Cần thận trọng ở người có nguy cơ xuất huyết nội sọ, tiền sử bệnh mạch máu não, đang dùng thuốc chống đông, giảm tiểu cầu, rối loạn nhận thức, nguy cơ kéo dài QT, bệnh gan nặng, phụ nữ có thai hoặc có khả năng mang thai. Người dùng nên hạn chế tia UV/ánh nắng trực tiếp và áp dụng biện pháp chống nắng do nguy cơ nhạy cảm ánh sáng.
Bảo quản ở 20°C đến 25°C; khoảng dao động cho phép 15°C đến 30°C theo điều kiện nhiệt độ phòng kiểm soát USP.
Đối tượng đặc biệt
An toàn và hiệu quả của Avapritinib ở bệnh nhi chưa được thiết lập theo nhãn FDA.
Trong các nghiên cứu được nêu trong nhãn FDA, không ghi nhận khác biệt tổng thể về an toàn hoặc hiệu quả giữa người cao tuổi và người trưởng thành trẻ hơn; tuy nhiên người cao tuổi vẫn cần được đánh giá cá thể hóa do bệnh kèm và nguy cơ tương tác thuốc.
Avapritinib có thể gây hại cho thai dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu trên động vật; chưa có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai. Phụ nữ có thai hoặc nghi ngờ có thai cần trao đổi ngay với bác sĩ điều trị.
Chưa có dữ liệu về sự hiện diện của Avapritinib hoặc chất chuyển hóa trong sữa mẹ, ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ hoặc sản xuất sữa. Do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, nhãn FDA khuyến cáo không cho con bú trong khi dùng thuốc và trong 2 tuần sau liều cuối.
Không khuyến cáo chỉnh liều ở suy gan nhẹ hoặc trung bình theo nhãn FDA. Ở suy gan nặng Child-Pugh C, AUC dạng không gắn tăng khoảng 61% và cần dùng liều khởi đầu thấp hơn theo nhãn.
Avapritinib có thể gây chóng mặt hoặc tác dụng bất lợi trên nhận thức. Người bệnh không nên lái xe hoặc vận hành máy móc nguy hiểm nếu có triệu chứng nhận thức mới/xấu đi, chóng mặt, lú lẫn hoặc các biểu hiện thần kinh khác.
Tương tác thuốc của Avapritinib
Tránh phối hợp Avapritinib với chất ức chế CYP3A mạnh hoặc trung bình vì có thể tăng nồng độ Avapritinib và tăng nguy cơ tác dụng bất lợi. Tránh phối hợp với chất cảm ứng CYP3A mạnh hoặc trung bình vì có thể làm giảm nồng độ thuốc và giảm hiệu quả. Avapritinib có thể làm tăng phơi nhiễm ethinyl estradiol trong thuốc tránh thai chứa ethinyl estradiol.
Thắc mắc về hoạt chất Avapritinib
Avapritinib là thuốc ức chế tyrosine kinase đường uống, nhắm vào các kinase như KIT D816V, PDGFRA và PDGFRA D842V. Thuốc được phê duyệt trong một số bệnh cảnh ở người lớn như GIST có đột biến PDGFRA exon 18, advanced systemic mastocytosis và indolent systemic mastocytosis theo nhãn FDA.
Có. Đây là thuốc kê đơn và nên được khởi đầu, theo dõi bởi bác sĩ có kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phù hợp như GIST hoặc mastocytosis hệ thống. Người bệnh không tự ý mua hoặc dùng thuốc.
Theo nhãn FDA, Avapritinib được dùng cho người lớn mắc GIST không thể phẫu thuật hoặc di căn có đột biến PDGFRA exon 18, advanced systemic mastocytosis và indolent systemic mastocytosis. Tại EU, EMA mô tả phạm vi chỉ định có khác biệt, trong đó GIST là trường hợp có đột biến PDGFRA D842V.
Avapritinib có thể gây các tác dụng phụ nghiêm trọng như xuất huyết nội sọ, tác dụng bất lợi trên nhận thức, giảm tiểu cầu ở một số bệnh nhân, nhạy cảm ánh sáng và nguy cơ gây hại cho thai. Khi có đau đầu dữ dội, nôn, lú lẫn, nói khó, yếu/liệt, thay đổi thị giác hoặc triệu chứng thần kinh bất thường, người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế ngay.
Không nên tự ý ngừng, tăng hoặc giảm liều Avapritinib. Nhãn thuốc có hướng dẫn điều chỉnh liều khi gặp một số tác dụng bất lợi, nhưng việc này phải do bác sĩ quyết định dựa trên mức độ tác dụng phụ, xét nghiệm và tình trạng bệnh.

