Pyrimethamine là thuốc kháng protozoa thuộc nhóm diaminopyrimidine và chất đối kháng folate. Thuốc ức chế dihydrofolate reductase của ký sinh trùng, làm suy giảm quá trình tái tạo tetrahydrofolate cần cho tổng hợp acid nucleic. Trong thực hành hiện nay, vai trò quan trọng của pyrimethamine là điều trị toxoplasmosis khi phối hợp với một sulfonamide; tác dụng hiệp đồng giúp tăng hiệu lực chống Toxoplasma gondii. Pyrimethamine cũng có lịch sử sử dụng trong sốt rét, nhưng kháng thuốc của Plasmodium đã hạn chế vai trò này ở nhiều nơi. Thuốc có cửa sổ điều trị tương đối hẹp ở liều điều trị toxoplasmosis và có thể gây thiếu folate, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc ức chế tủy xương. Vì vậy, folinic acid (leucovorin) được khuyến cáo dùng đồng thời khi điều trị toxoplasmosis, kèm theo theo dõi công thức máu và dấu hiệu độc tính.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Pyrimethamine
- Nhóm thuốc: Diaminopyrimidine kháng protozoa; đối kháng folate
- Mã ATC: P01BD01
- Đường dùng: Uống
- Chỉ định chính: Điều trị toxoplasmosis khi phối hợp với sulfonamide
- Cơ chế: Ức chế dihydrofolate reductase của ký sinh trùng, làm gián đoạn chuyển hóa folate
- Cảnh báo chính: Thiếu folate và ức chế tủy xương; cửa sổ điều trị hẹp ở liều điều trị toxoplasmosis
- Lưu ý: Folinic acid (leucovorin) được khuyến cáo dùng đồng thời và cần theo dõi công thức máu
Hoạt chất Pyrimethamin là gì?
Pyrimethamin
INN Pyrimethamine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Pyrimethamin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Pyrimethamine |
| Tên IUPAC | 5-(4-chlorophenyl)-6-ethylpyrimidine-2,4-diamine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | BW 50-63 | RP-4753 |
| Tên viết tắt | PYR |
| Tên Latinh / tên dược điển | Pyrimethaminum |
Đối tượng đặc biệt
dc_lai_xe_van_hanh_may
Tương tác thuốc của Pyrimethamin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Trimethoprim
Trimethoprim và pyrimethamine có tác dụng kháng folate cộng hợp, làm tăng nguy cơ độc tính huyết học. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp ức chế chuyển hóa folate. Ảnh hưởng: Có thể gây thiếu máu hồng cầu khổng lồ, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc pancytopenia. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Chỉ phối hợp khi có chỉ định rõ và giám sát chặt; đánh giá tình trạng folate và xử trí theo phác đồ chuyên khoa khi cần. | CBC, dấu hiệu thiếu máu, nhiễm trùng, chảy máu và tình trạng folate khi phù hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |

