Etoperidone

Etoperidone là một hợp chất chống trầm cảm thuộc nhóm phenylpiperazine, có cấu trúc liên quan đến trazodone và nefazodone. Hoạt chất từng được nghiên cứu chủ yếu trong điều trị trầm cảm và được WHO phân loại với mã ATC N06AB09. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy Etoperidone đối kháng một số thụ thể serotonin và alpha-adrenergic, đồng thời có tác dụng ức chế chất vận chuyển serotonin tương đối yếu. Thuốc được chuyển hóa rộng, trong đó có tạo thành meta-chlorophenylpiperazine, còn gọi là mCPP, là một chất chuyển hóa có hoạt tính serotonin. Tuy nhiên, không xác minh được nhãn thuốc, SmPC hoặc hướng dẫn kê đơn hiện hành từ FDA, EMA hay cơ quan quản lý Việt Nam. Cơ sở dữ liệu NCATS của Hoa Kỳ ghi tình trạng hiện tại là đã rút khỏi sử dụng và chưa xác định chắc chắn lịch sử phê duyệt. Vì vậy, không nên tự sử dụng Etoperidone hoặc suy rộng liều, chống chỉ định và cảnh báo từ trazodone hay nefazodone sang hoạt chất này.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm hoạt chất: Thuốc chống trầm cảm phenylpiperazine; thường được mô tả thuộc nhóm SARI
  • Mã ATC: N06AB09
  • Dạng muối: Etoperidone hydrochloride
  • Đường dùng từng được nghiên cứu: Đường uống
  • Ứng dụng chính từng được nghiên cứu: Trầm cảm
  • Chất chuyển hóa đáng chú ý: meta-Chlorophenylpiperazine, viết tắt mCPP
  • Dược động học nổi bật: Chuyển hóa rất rộng; dưới 0,01% liều được bài tiết dưới dạng không đổi
  • Tình trạng hiện tại: NCATS ghi tình trạng đã rút khỏi sử dụng; chưa xác minh được nhãn lưu hành hiện hành
  • Liều dùng hiện hành
  • Khuyến cáo: Không tự sử dụng hoặc dùng sản phẩm nghiên cứu chứa Etoperidone

Hoạt chất Etoperidone là gì?

Etoperidone là một hoạt chất chống trầm cảm phenylpiperazine được phát triển từ thập niên 1970. Hoạt chất có tác động trên hệ serotonin và alpha-adrenergic, đồng thời được chuyển hóa thành mCPP có hoạt tính serotonin. Dữ liệu hiện có chủ yếu là nghiên cứu cũ, nghiên cứu tiền lâm sàng và nghiên cứu dược động học; không xác minh được nhãn điều trị hiện hành.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Etoperidone

CAS 52942-31-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Etoperidone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Etoperidone

Tên IUPAC

2-[3-[4-(3-chlorophenyl)piperazin-1-yl]propyl]-4,5-diethyl-1,2,4-triazol-3-one

Tên hóa học khác

(1,3-(4-m-chlorophenyl-1-piperazinyl)propyl)-3,4-diethyl-delta(2)-1,2,4-triazolin-5-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Etoperidone hydrochloride; Etoperidone HCl; Etoperidon hydroclorid; ST-1191; MCN-A-2673-11; AF-1191; NSC-304398.

Tên Latinh / tên dược điển

Etoperidonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

52942-31-1

UNII

KAI6MVO39Z

PubChem CID

40589

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Etoperidone

Dữ liệu dược động học trên người còn hạn chế. Một nghiên cứu cân bằng khối lượng sử dụng một liều uống duy nhất 100 mg Etoperidone hydrochloride đánh dấu carbon-14 ở sáu nam giới khỏe mạnh cho thấy hoạt chất được chuyển hóa rất rộng. Tổng hoạt tính phóng xạ có thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 21,7 giờ; phần lớn được thu hồi trong nước tiểu và một phần nhỏ hơn trong phân.

Các thông số này phản ánh nghiên cứu liều đơn và tổng hoạt tính phóng xạ, không phải hướng dẫn liều điều trị.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nghiên cứu trên người xác nhận có hấp thu sau khi uống dung dịch chứa 100 mg Etoperidone hydrochloride, nhưng sinh khả dụng tuyệt đối, thời gian đạt nồng độ đỉnh và ảnh hưởng của thức ăn chưa được xác minh từ nhãn hiện hành.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Etoperidone được chuyển hóa rất rộng. Nghiên cứu trên người xác định Etoperidone cùng 21 chất chuyển hóa trong huyết tương, nước tiểu và phân. Các con đường chuyển hóa được đề xuất gồm oxy hóa nhóm alkyl, oxy hóa vòng piperazine, N-dealkyl hóa, hydroxyl hóa vòng phenyl và liên hợp.

N-dealkyl hóa tạo thành 1-(3-chlorophenyl)piperazine, còn gọi là mCPP, cùng các chất chuyển hóa khác. Dưới 0,01% liều được tìm thấy dưới dạng Etoperidone không đổi trong mẫu bài tiết.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Trong nghiên cứu liều đơn trên sáu người khỏe mạnh, khoảng 78,8% tổng hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 9,6% trong phân trong thời gian lấy mẫu. Etoperidone không đổi chiếm dưới 0,01% liều trong các mẫu bài tiết, cho thấy thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của tổng hoạt tính phóng xạ trong huyết tương là 21,7 ± 2,8 giờ sau một liều uống duy nhất 100 mg Etoperidone hydrochloride đánh dấu carbon-14. Đây không nhất thiết là thời gian bán thải riêng của Etoperidone không đổi.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Ảnh hưởng của thức ăn, tuổi, giới tính, kiểu gen chuyển hóa, suy gan, suy thận và thuốc dùng đồng thời đến dược động học Etoperidone.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Etoperidone

Etoperidone được mô tả với các đặc tính:

  • Thuốc chống trầm cảm phenylpiperazine.
  • Chất đối kháng thụ thể serotonin.
  • Chất đối kháng thụ thể alpha-adrenergic.
  • Chất ức chế tái thu hồi serotonin tương đối yếu.
  • Tiền chất tạo chất chuyển hóa có hoạt tính mCPP.
  • Hoạt chất có cấu trúc liên quan đến trazodone và nefazodone.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế tạo ra tác dụng chống trầm cảm trên người chưa được xác lập đầy đủ.

Dữ liệu gắn kết thụ thể cho thấy Etoperidone có hoạt tính đối kháng tại thụ thể 5-HT2 và alpha-1 adrenergic, đồng thời tác động tại thụ thể 5-HT1A. Nghiên cứu trên động vật gợi ý hoạt tính tại 5-HT1A chủ yếu mang tính đối kháng, mặc dù không loại trừ khả năng chủ vận một phần yếu.

Etoperidone có ái lực với chất vận chuyển serotonin thấp hơn đáng kể so với nhiều thuốc ức chế tái thu hồi serotonin điển hình. Chất chuyển hóa mCPP có thể góp phần quan trọng vào các tác động serotonin của thuốc.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy Etoperidone có tác động hai pha trên dẫn truyền serotonin, gồm đặc tính đối kháng serotonin của thuốc mẹ và hoạt tính liên quan đến chất chuyển hóa được tạo thành sau chuyển hóa.

Dữ liệu gắn kết trên mô não người ghi nhận ái lực đáng kể tại các thụ thể 5-HT2, 5-HT1A và alpha-adrenergic; tuy nhiên, các giá trị gắn kết in vitro không thể dùng trực tiếp để dự đoán hiệu quả hoặc liều điều trị ở người.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Etoperidone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Etoperidone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Etoperidone

Chưa xác minh được danh sách tương tác lâm sàng từ nhãn thuốc hiện hành.

Vì Etoperidone tác động trên hệ serotonin và tạo mCPP, không nên tự phối hợp với thuốc chống trầm cảm, thuốc tác động serotonin, thuốc hướng thần, rượu hoặc chất kích thích. Khuyến cáo này mang tính phòng ngừa, không phải danh sách tương tác chính thức của một nhãn thuốc.

Thắc mắc về hoạt chất Etoperidone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *