Etretinate là retinoid đường uống thuộc nhóm thuốc chống vảy nến hệ thống, WHO ATC phân loại ở mã D05BB01. Hoạt chất từng được sử dụng cho vảy nến nặng và rối loạn sừng hóa, nhưng đã được thay thế ở nhiều quốc gia bởi acitretin do etretinate rất ưa lipid, tích lũy trong mô mỡ và thải trừ kéo dài. Etretinate được chuyển hóa thành acitretin, chất chuyển hóa có hoạt tính; tuy nhiên hai entity không phải cùng một dược chất. Cơ chế retinoid liên quan điều hòa phiên mã qua thụ thể retinoic acid và thay đổi tăng sinh, biệt hóa keratinocyte, dù cơ chế đầy đủ trong vảy nến chưa được giải thích hoàn toàn. Nguy cơ chính là gây quái thai nghiêm trọng, kéo dài sau ngừng thuốc do tồn lưu etretinate; tài liệu ghi nhận thời gian bán thải cuối khoảng 100–120 ngày. Ngoài ra có thể gặp độc tính da-niêm mạc, rối loạn lipid và bất thường gan. Etretinate không nên bị nhầm với acitretin dù có quan hệ chuyển hóa chặt chẽ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Etretinate
- Nhóm thuốc: Retinoid thơm dùng toàn thân trong bệnh da
- Mã ATC: D05BB01
- Vai trò: Từng được dùng cho vảy nến nặng và các rối loạn sừng hóa; đã được thay thế ở nhiều nơi bởi acitretin
- Cơ chế: Retinoid điều hòa biểu hiện gene và quá trình tăng sinh/biệt hóa keratinocyte; cơ chế đầy đủ trong vảy nến chưa hoàn toàn rõ
- Quan hệ dược chất: Etretinate được chuyển hóa thành acitretin có hoạt tính, nhưng hai entity không đồng nhất
- Cảnh báo chính: Gây quái thai nghiêm trọng và tồn lưu rất lâu do tính ưa lipid; nguy cơ kéo dài sau khi ngừng thuốc
- Theo dõi: Cần lưu ý độc tính gan, rối loạn lipid và các tác dụng niêm mạc-da
- Lưu ý identity: Etretinate ≠ acitretin; etretinate có dược động học thải trừ kéo dài hơn nhiều
Hoạt chất Etretinate là gì?
Etretinate
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Etretinate |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Etretinate |
| Tên IUPAC | ethyl (2E,4E,6E,8E)-9-(4-methoxy-2,3,6-trimethylphenyl)-3,7-dimethylnona-2,4,6,8-tetraenoate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ro 10-9359 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Etretinatum |
| Tên USAN | etretinate |

