botulinum toxin là độc tố thần kinh protein do Clostridium botulinum tạo ra, gồm nhiều serotype cổ điển A–G. Các độc tố này tác động tại đầu tận cùng thần kinh cholinergic: chuỗi nhẹ có hoạt tính endopeptidase phụ thuộc kẽm cắt các protein SNARE cần cho hòa màng túi synap, từ đó ức chế phóng thích acetylcholine và gây phong bế dẫn truyền thần kinh–cơ với liệt mềm. Ở liều và chế phẩm được kiểm soát, một số botulinum toxin, đặc biệt typ A và typ B, được dùng điều trị nhiều rối loạn tăng hoạt cơ hoặc tuyến tiết; chỉ định cụ thể phụ thuộc từng sản phẩm. WHO ATC xếp botulinum toxin tại M03AX01, nhóm thuốc giãn cơ tác dụng ngoại vi khác. Entity này là khái niệm rộng, không đồng nghĩa riêng với BOTOX hay onabotulinumtoxinA. Tất cả chế phẩm botulinum toxin có thể gây lan tác dụng ngoài vị trí tiêm, dẫn đến yếu cơ, khó nuốt hoặc suy hô hấp; đơn vị hiệu lực giữa các chế phẩm không được coi là tương đương.
Nội dung chính
- Entity: botulinum toxin
- Bản chất: Nhóm neurotoxin protein của Clostridium botulinum, gồm các serotype cổ điển A–G.
- Mã ATC: M03AX01.
- Cơ chế: Chuỗi nhẹ là zinc-dependent endopeptidase cắt protein SNARE, làm giảm phóng thích acetylcholine và gây phong bế dẫn truyền cholinergic.
- Vai trò: Một số chế phẩm typ A và typ B được dùng điều trị các rối loạn tăng hoạt cơ hoặc tuyến tiết; chỉ định phụ thuộc từng sản phẩm.
- Đường dùng: Chủ yếu qua tiêm tại vị trí điều trị, tùy chế phẩm và chỉ định.
- Cảnh báo chính: Tác dụng độc tố có thể lan khỏi vị trí tiêm, gây yếu cơ, khó nuốt hoặc suy hô hấp, có thể đe dọa tính mạng.
- Lưu ý identity: Botulinum toxin là khái niệm rộng, không đồng nghĩa riêng với BOTOX hoặc onabotulinumtoxinA.
Hoạt chất Botulinum toxin là gì?
Botulinum toxin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Botulinum toxin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Botulinum toxin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Botulinum neurotoxin |
| Tên viết tắt | BoNT | BTX |

