Diethylstilbestrol (DES) là estrogen tổng hợp không steroid có hoạt tính estrogen mạnh, từng được sử dụng rộng rãi trong nhiều chỉ định nội tiết và trước đây được kê cho phụ nữ mang thai với mục tiêu phòng sảy thai hoặc biến chứng thai kỳ. DES hoạt động thông qua thụ thể estrogen và có thể ức chế trục hạ đồi–tuyến yên–sinh dục; trong lịch sử, thuốc cũng từng được dùng trong liệu pháp nội tiết một số ung thư phụ thuộc hormone. Tuy nhiên, DES hiện có ý nghĩa đặc biệt về độc tính lâu dài: chất này được xác định là chất gây ung thư ở người và phơi nhiễm trong tử cung liên quan rõ với tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào sáng âm đạo hoặc cổ tử cung ở con gái phơi nhiễm. WHO ATC/DDD vẫn phân loại DES ở nhiều bối cảnh, gồm G03CB02 cho estrogen tổng hợp dùng đơn độc và L02AA01 khi dùng trong điều trị ung thư. Không nên xem DES là estrogen thông thường để tự sử dụng.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Diethylstilbestrol (DES)
- Bản chất: Estrogen tổng hợp không steroid
- Mã ATC: G03CB02; L02AA01 trong bối cảnh điều trị ung thư
- Cơ chế: Hoạt hóa thụ thể estrogen và ức chế trục hạ đồi–tuyến yên–sinh dục
- Vai trò: Thuốc nội tiết lịch sử; từng dùng trong thai kỳ và trong một số liệu pháp nội tiết ung thư
- Cảnh báo chính: Được xác định là chất gây ung thư ở người và là chất gây rối loạn phát triển
- Lưu ý: Phơi nhiễm trước sinh liên quan tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào sáng đường sinh dục nữ
- Lưu ý identity: Diethylstilbestrol là DES, không đồng nhất với các ester như diethylstilbestrol dipropionate
Hoạt chất Diethylstilbestrol là gì?
Diethylstilbestrol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Diethylstilbestrol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Diethylstilbestrol |
| Tên IUPAC | 4-[(E)-4-(4-hydroxyphenyl)hex-3-en-3-yl]phenol |
| Tên hóa học khác | Phenol, 4,4'-[(1E)-1,2-diethyl-1,2-ethenediyl]bis- | 4,4'-Stilbenediol, alpha,alpha'-diethyl-, (E)- |
| Tên viết tắt | DES |
| Tên Latinh / tên dược điển | Diethylstilbestrolum |
| Tên USAN | diethylstilbestrol |

