
Pfizer
Pfizer là thương hiệu của Pfizer Inc., tập đoàn dược phẩm sinh học Hoa Kỳ được Charles Pfizer và Charles Erhart thành lập tại Brooklyn, New York năm 1849. Công ty trực tiếp nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hóa thuốc kê đơn cùng vắc xin trong các lĩnh vực như ung thư, nội khoa, viêm–miễn dịch và bệnh truyền nhiễm. Mạng lưới cung ứng toàn cầu gồm hơn 30 cơ sở sản xuất, hàng trăm nhà cung cấp bên ngoài và các đơn vị sản xuất theo hợp đồng.
Tại Việt Nam, Pfizer hiện hoạt động thông qua Công ty TNHH Pfizer (Việt Nam), Văn phòng đại diện Pfizer (Thailand) Limited và các địa điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội. Công ty địa phương đứng tên đăng ký một số thuốc, vắc xin và có quyền nhập khẩu trong phạm vi giấy phép, nhưng không được mặc định trực tiếp phân phối toàn bộ sản phẩm. Chưa tìm thấy nguồn chính thức xác nhận Pfizer sở hữu nhà máy tại Việt Nam.
Tổng quan thương hiệu
Tổng quan về Pfizer
Pfizer vừa là tên thương hiệu doanh nghiệp vừa là cách gọi phổ biến của tập đoàn do Pfizer Inc. đứng đầu. Pfizer Inc. là công ty được thành lập theo pháp luật bang Delaware ngày 02/06/1942, có trụ sở điều hành tại 66 Hudson Boulevard East, New York và niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York với mã PFE. Mốc pháp nhân năm 1942 khác với mốc thành lập hoạt động kinh doanh năm 1849, khi Charles Pfizer và Charles Erhart mở Charles Pfizer & Company tại Brooklyn; vì vậy năm 1849 được sử dụng làm năm thành lập thương hiệu.
Pfizer tự xác định là doanh nghiệp dược phẩm sinh học dựa trên nghiên cứu, tham gia toàn bộ chuỗi giá trị từ khám phá mục tiêu sinh học, thiết kế phân tử, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và xây dựng hồ sơ đăng ký đến phát triển quy trình, sản xuất, tiếp thị, bán hàng và phân phối. Các định hướng khoa học hiện hành được công bố tập trung vào ung thư, nội khoa, viêm và miễn dịch cùng vắc xin; danh mục và đường ống nghiên cứu còn bao gồm bệnh hiếm, bệnh truyền nhiễm và những chương trình chuyển hóa như béo phì.
Danh mục thương mại toàn cầu bao gồm thuốc phân tử nhỏ, sinh phẩm, kháng thể, thuốc liên hợp kháng thể–dược chất, thuốc tiêm vô trùng và vắc xin. Những sản phẩm thường được nhận diện với Pfizer gồm Eliquis, Ibrance, Xeljanz, Vyndaqel hoặc Vyndamax, Prevnar hoặc Prevenar, Abrysvo, Comirnaty, Paxlovid và các thuốc ung thư được bổ sung qua Seagen. Quyền sở hữu, đồng thương mại hóa và phân chia doanh thu có thể liên quan đến đối tác; chẳng hạn Eliquis được hợp tác với Bristol Myers Squibb và Comirnaty được phát triển cùng BioNTech.
Pfizer trực tiếp vận hành mạng lưới sản xuất toàn cầu nhưng cũng sử dụng hơn 300 nhà cung cấp bên ngoài. Hoạt động sản xuất bao phủ hoạt chất hóa dược, thuốc dạng rắn, sinh phẩm, vắc xin, thuốc tiêm và sản phẩm ung thư chuyên biệt. Thông qua Pfizer CentreOne, tập đoàn còn cung cấp dịch vụ sản xuất theo hợp đồng đối với viên nén, viên nang, thuốc tiêm vô trùng và sản phẩm sinh học. Do vừa trực tiếp sản xuất vừa thực hiện đăng ký, thương mại hóa và tổ chức phân phối, giá trị both là phù hợp.
Pfizer Inc. là công ty mẹ độc lập; hoạt động tại từng quốc gia được thực hiện qua nhiều pháp nhân như Pfizer Manufacturing Belgium NV, Pfizer Ireland Pharmaceuticals Unlimited Company, Pfizer Manufacturing Deutschland GmbH, Pfizer (Thailand) Limited và Pfizer (Vietnam) Limited Company. Cần phân biệt công ty mẹ, pháp nhân đăng ký, nhà sản xuất, cơ sở đóng gói, đơn vị xuất xưởng, nhà nhập khẩu và nhà phân phối vì các vai trò này có thể thuộc những chủ thể khác nhau trong hoặc ngoài tập đoàn.
Lịch sử hình thành và phát triển
Thành lập tại Brooklyn năm 1849
Charles Pfizer và Charles Erhart, hai người anh em họ nhập cư từ Đức, thành lập Charles Pfizer & Company tại Brooklyn, New York năm 1849. Sản phẩm đầu tiên là santonin được tạo hương nhằm làm giảm vị đắng. Doanh nghiệp ban đầu hoạt động như một công ty hóa chất, sau đó phát triển nhờ sản xuất acid citric và nhiều nguyên liệu dùng trong thực phẩm, hóa chất cùng dược phẩm. Năm 1900, công ty đăng ký pháp nhân tại New Jersey và đến năm 1942 mới trở thành công ty đại chúng.
Từ hóa chất sang dược phẩm nghiên cứu
Trong nửa đầu thế kỷ XX, Pfizer xây dựng chuyên môn về lên men quy mô công nghiệp. Năng lực này giúp công ty tham gia sản xuất penicillin số lượng lớn trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Năm 1950, Terramycin, một kháng sinh được phát hiện từ chương trình nghiên cứu của chính Pfizer, trở thành thuốc kê đơn đầu tiên được bán rộng rãi dưới thương hiệu công ty. Pfizer sau đó thành lập bộ phận quốc tế và mở hoạt động tại nhiều quốc gia ở châu Âu, Mỹ Latinh cùng châu Á.
Mở rộng nghiên cứu và danh mục toàn cầu
Trong các thập niên tiếp theo, Pfizer đầu tư vào trung tâm nghiên cứu tại Groton, Connecticut và mở thêm nhà máy quốc tế. Danh mục được mở rộng sang tim mạch, kháng nhiễm khuẩn, thần kinh, nội tiết, tiết niệu và nhiều lĩnh vực khác. Các thuốc như Procardia, Zoloft, Norvasc, Zithromax, Aricept, Lipitor và Viagra góp phần xây dựng vị thế của doanh nghiệp trong ngành dược phẩm kê đơn, dù một số sản phẩm được phát triển hoặc thương mại hóa thông qua hợp tác và mua lại.
Các thương vụ Warner-Lambert, Pharmacia và Wyeth
Năm 2000, Pfizer hợp nhất với Warner-Lambert, qua đó tiếp nhận danh mục dược phẩm, hoạt động Parke-Davis và quyền kinh tế quan trọng đối với Lipitor. Năm 2003, công ty hoàn tất giao dịch với Pharmacia, bổ sung các tài sản có nguồn gốc từ Pharmacia & Upjohn, Searle và Monsanto. Năm 2009, Pfizer mua Wyeth, mở rộng đáng kể sang vắc xin, sinh phẩm, thuốc tiêm và những lĩnh vực như viêm, miễn dịch cùng bệnh hiếm. Các giao dịch này tạo ra nhiều pháp nhân và cơ sở sản xuất vẫn có thể xuất hiện trong hồ sơ thuốc hiện nay.
Tái cấu trúc danh mục trong thập niên 2010
Pfizer tách hoạt động sức khỏe vật nuôi thành Zoetis và hoàn tất thoái vốn năm 2013. Năm 2015, doanh nghiệp mua Hospira, bổ sung thuốc tiêm vô trùng, biosimilar và năng lực sản xuất theo hợp đồng; phần hệ thống truyền dịch của Hospira sau đó được bán cho ICU Medical. Năm 2019, Pfizer đưa mảng chăm sóc sức khỏe tiêu dùng vào liên doanh với GSK; hoạt động này về sau trở thành Haleon độc lập. Tháng 11/2020, Pfizer tách mảng Upjohn và kết hợp với Mylan để thành lập Viatris, chuyển nhiều thương hiệu thuốc lâu đời ra khỏi tập đoàn Pfizer.
Vắc xin COVID-19 và tăng cường ung thư
Năm 2020, Pfizer và BioNTech phát triển, thử nghiệm và mở rộng sản xuất vắc xin mRNA Comirnaty trong bối cảnh đại dịch COVID-19. Pfizer đồng thời phát triển Paxlovid để điều trị COVID-19 cho những nhóm bệnh nhân phù hợp theo phê duyệt tại từng thị trường. Các chương trình này làm tăng quy mô sản xuất vắc xin, thuốc hóa dược và chuỗi lạnh toàn cầu, nhưng BioNTech vẫn là đối tác đồng phát triển chứ không phải công ty con của Pfizer.
Các thương vụ gần đây
Pfizer mua Array BioPharma năm 2019 để mở rộng thuốc ung thư chính xác; mua Arena Pharmaceuticals, Biohaven Pharmaceuticals, ReViral và Global Blood Therapeutics trong giai đoạn 2022. Tháng 12/2023, công ty hoàn tất mua Seagen với giá trị doanh nghiệp khoảng 43 tỷ USD, bổ sung nền tảng thuốc liên hợp kháng thể–dược chất và nhiều thuốc ung thư. Tháng 11/2025, Pfizer hoàn tất mua Metsera, bổ sung các chương trình nghiên cứu về béo phì và bệnh tim mạch–chuyển hóa.
Tình trạng hiện nay
Pfizer Inc. hiện vẫn là công ty đại chúng độc lập có trụ sở tại New York. Báo cáo năm 2025 ghi hoạt động toàn cầu được triển khai qua các đơn vị thương mại dược phẩm sinh học, danh mục sản phẩm chuyên biệt và các dịch vụ hỗ trợ đổi mới. Chưa có bằng chứng Pfizer đã bị mua lại hoặc trở thành công ty con của một tập đoàn dược phẩm khác.
Hoạt động tại Việt Nam
Quá trình hiện diện tại Việt Nam
Pfizer công bố bắt đầu hiện diện chính thức tại Việt Nam từ năm 2003, khi văn phòng đại diện đầu tiên được mở tại Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu lịch sử của Cục Quản lý Dược ghi Văn phòng đại diện Pfizer (Thailand) Limited thực hiện hoạt động thông tin thuốc đối với nhiều sản phẩm như Unasyn, Zithromax, Zyvox và Celebrex. Văn phòng đại diện là đầu mối liên hệ và hỗ trợ thị trường, không phải cơ sở sản xuất hoặc một doanh nghiệp được mặc định có quyền nhập khẩu, bán buôn và phân phối thuốc.
Pháp nhân hiện hành
Pháp nhân địa phương hiện được website và báo cáo công ty mẹ ghi nhận là Công ty TNHH Pfizer (Việt Nam), tên tiếng Anh Pfizer (Vietnam) Limited Company. Chính sách bảo mật chính thức của Pfizer Việt Nam xác định hệ thống hoạt động trong nước gồm công ty này, Văn phòng đại diện Pfizer (Thailand) Limited tại Thành phố Hồ Chí Minh, Pfizer (Thailand) Limited và các công ty liên kết. Danh sách công ty con của Pfizer năm 2025 tiếp tục liệt kê Pfizer (Vietnam) Limited Company tại Việt Nam.
Pfizer công bố văn phòng tại Phòng 1701, tầng 17, Friendship Tower, số 31 Lê Duẩn, Thành phố Hồ Chí Minh. Địa điểm Hà Nội nằm tại tầng 9, tổ hợp văn phòng Lancaster Luminaire, số 1152–1154 đường Láng. Các nguồn đăng ký doanh nghiệp còn ghi Công ty TNHH Pfizer (Việt Nam) bắt đầu hoạt động cuối năm 2019 và có chi nhánh tại Hà Nội; thông tin địa chỉ hành chính có thể được cập nhật sau thay đổi địa giới nên nên đối chiếu hồ sơ mới nhất khi dùng cho thủ tục pháp lý.
Đăng ký thuốc và vắc xin
Công ty TNHH Pfizer (Việt Nam) hiện đứng tên đăng ký nhiều sản phẩm. Quyết định năm 2025 ghi công ty đăng ký Abrysvo, vắc xin RSV được sản xuất tại Pfizer Manufacturing Belgium NV ở Puurs. Cùng năm, công ty đứng tên Nimenrix, với lọ bột được sản xuất, đóng gói và xuất xưởng tại nhà máy Pfizer ở Bỉ, còn dung môi được sản xuất tại Catalent Belgium. Hồ sơ Ruxience năm 2025 cũng ghi Pfizer Việt Nam là cơ sở đăng ký và Pfizer Manufacturing Belgium NV là cơ sở sản xuất.
Thuốc được sản xuất tại nhiều quốc gia
Các sản phẩm Pfizer tại Việt Nam không đến từ một nhà máy duy nhất. Hồ sơ Eliquis được cập nhật năm 2026 ghi thuốc sản xuất tại Pfizer Ireland Pharmaceuticals Unlimited Company ở Newbridge, Ireland và đóng gói, xuất xưởng tại Pfizer Manufacturing Deutschland GmbH ở Freiburg, Đức. Prevenar 20 được sản xuất và đóng gói sơ cấp tại Grange Castle, Ireland, sau đó đóng gói thứ cấp và xuất xưởng ở Puurs, Bỉ. Một số sản phẩm cũ hoặc được chuyển giao danh mục có thể do Viatris Pharmaceuticals, các cơ sở Hospira hoặc đối tác hợp đồng sản xuất.
Quyền nhập khẩu và phân phối
Cục Quản lý Dược đã công bố thông tin về các cơ sở bán buôn mua thuốc từ Công ty TNHH Pfizer Việt Nam trong trường hợp doanh nghiệp có quyền nhập khẩu nhưng không được thực hiện quyền phân phối thuốc tại Việt Nam. Điều này cho thấy cần tách biệt quyền nhập khẩu với quyền bán buôn và phân phối vật lý. Pfizer Việt Nam có thể đứng tên đăng ký, nhập khẩu và điều phối chuỗi cung ứng; thuốc sau đó được bán cho các cơ sở bán buôn đủ điều kiện để phân phối theo pháp luật.
Nhà máy tại Việt Nam
Chưa tìm thấy nguồn chính thức xác nhận Pfizer Inc., Công ty TNHH Pfizer (Việt Nam) hoặc Pfizer (Thailand) Limited sở hữu hay vận hành nhà máy sản xuất thuốc hoặc vắc xin tại Việt Nam. Các địa điểm được Pfizer công bố trong nước là văn phòng thương mại. Hoạt động hợp tác với bệnh viện, hội nghề nghiệp, VNVC và hệ thống chăm sóc sức khỏe không đồng nghĩa Pfizer sở hữu cơ sở sản xuất hoặc trực tiếp vận hành kênh phân phối của các đối tác.
Thông tin cần lưu ý
Pfizer Inc., Công ty TNHH Pfizer (Việt Nam), Pfizer (Thailand) Limited, từng nhà máy Pfizer ở nước ngoài, đơn vị đăng ký, cơ sở nhập khẩu và nhà phân phối là các chủ thể hoặc vai trò khác nhau. Khi nhập dữ liệu từng sản phẩm, cần kiểm tra giấy đăng ký hiện hành, cơ sở bào chế, cơ sở đóng gói, đơn vị xuất xưởng, nhà nhập khẩu và cơ sở bán buôn.
Sản xuất và phân phối
Mạng lưới sản xuất toàn cầu
Pfizer trực tiếp vận hành một trong những mạng lưới sản xuất lớn trong ngành dược phẩm sinh học. Thông tin doanh nghiệp cập nhật năm 2026 ghi 36 cơ sở sản xuất trên toàn cầu, trong khi trang Pfizer Global Supply mô tả mạng lưới gồm hơn 30 cơ sở, hơn 300 nhà cung cấp bên ngoài và khoảng 30.000 nhân sự phụ trách sản xuất, chất lượng cùng cung ứng. Chênh lệch cách đếm có thể phụ thuộc vào thời điểm cập nhật, cơ sở mới, trung tâm phân phối và phạm vi hợp nhất.
Sản xuất hoạt chất và thuốc hóa dược
Các nhà máy hóa dược thực hiện phát triển quy trình, tổng hợp hoạt chất, kết tinh, tạo hạt, dập viên, đóng nang, bao phim và đóng gói. Cơ sở Ringaskiddy tại Ireland sản xuất hoạt chất và hỗ trợ nâng quy mô quy trình hóa học; Newbridge là một trung tâm lớn về thuốc dạng rắn. Tại Hoa Kỳ, Kalamazoo sản xuất cả hoạt chất lẫn thành phẩm, còn Franklin tập trung vào hoạt chất heparin. Cơ sở Freiburg tại Đức thường xuất hiện trong hồ sơ với vai trò đóng gói và xuất xưởng thuốc viên.
Sinh phẩm và vắc xin
Pfizer có các cơ sở nuôi cấy tế bào, tinh sạch protein, liên hợp vắc xin và chiết rót vô trùng. Grange Castle ở Ireland là một tổ hợp sinh học tích hợp, thực hiện sản xuất dược chất sinh học, thành phần vắc xin và chiết rót bơm tiêm. Pearl River tại New York có lịch sử nghiên cứu và sản xuất vắc xin, kháng sinh cùng thuốc ung thư. Puurs tại Bỉ là địa điểm quan trọng đối với thuốc tiêm và vắc xin, thường thực hiện bào chế, đóng gói hoặc xuất xưởng sản phẩm cung cấp cho Việt Nam.
Thuốc tiêm vô trùng và sản phẩm bệnh viện
Thương vụ Hospira giúp Pfizer bổ sung năng lực thuốc tiêm vô trùng và sản phẩm bệnh viện. McPherson tại Kansas chuyên sản xuất thuốc tiêm vô trùng; Rocky Mount tại North Carolina có nhiều dây chuyền bơm tiêm, lọ và túi truyền. Các hoạt động này đòi hỏi kiểm soát môi trường, quy trình tiệt khuẩn hoặc sản xuất vô trùng, kiểm nghiệm nội độc tố, độ vô khuẩn, tiểu phân và tính toàn vẹn bao bì. Phạm vi từng nhà máy phải được xác minh theo giấy phép và hồ sơ sản phẩm.
Sản xuất thuốc ung thư và ADC
Sau khi mua Seagen, Pfizer bổ sung các cơ sở và công nghệ sản xuất thuốc liên hợp kháng thể–dược chất. North Creek tại Washington sản xuất ADC và chất trung gian kháng thể. Chuỗi sản xuất ADC có thể bao gồm tạo kháng thể, sản xuất chất gây độc tế bào, tổng hợp linker, liên hợp, tinh sạch, chiết rót và đóng gói tại nhiều cơ sở khác nhau. Vì vậy, pháp nhân sở hữu sản phẩm không nhất thiết trực tiếp thực hiện mọi công đoạn.
Sản xuất theo hợp đồng
Pfizer CentreOne cung cấp dịch vụ sản xuất thương mại cho khách hàng bên ngoài bằng một phần năng lực của mạng lưới Pfizer. Dịch vụ công bố gồm thuốc dạng rắn đường uống, thuốc tiêm vô trùng, sinh phẩm và một số công đoạn liên quan đến phát triển, tối ưu hóa quy trình, chuyển giao kỹ thuật, nâng quy mô, kiểm nghiệm cùng hỗ trợ quản lý. Điều này xác nhận Pfizer có hoạt động CMO hoặc CDMO thực tế, dù phần lớn mạng lưới vẫn phục vụ danh mục do Pfizer sở hữu, đồng phát triển hoặc được cấp phép.
Nhà cung cấp và cơ sở bên ngoài
Pfizer sử dụng hàng trăm nhà cung cấp nguyên liệu, nhà sản xuất hợp đồng, cơ sở đóng gói, phòng kiểm nghiệm và đơn vị logistics. Công ty công bố thực hiện đánh giá tại chỗ, yêu cầu nhà cung cấp tuân thủ các nguyên tắc về chất lượng, môi trường, an toàn và đạo đức. Một sản phẩm có thể được sản xuất hoàn toàn tại nhà máy Pfizer, chia công đoạn giữa nhiều pháp nhân Pfizer hoặc giao một phần cho Catalent, BioNTech và các đối tác khác.
Thương mại hóa và phân phối
Các công ty con Pfizer quản lý đăng ký, thông tin y khoa, cảnh giác dược, tiếp thị và bán hàng tại từng thị trường. Phân phối vật lý được thực hiện qua trung tâm phân phối của Pfizer, doanh nghiệp logistics, nhà bán buôn, bệnh viện, cơ sở tiêm chủng và đối tác địa phương. Tại Việt Nam, Pfizer Việt Nam có thể nhập khẩu nhưng hoạt động phân phối thuốc phải được thực hiện qua các cơ sở có quyền phù hợp. Do tập đoàn vừa sản xuất trực tiếp vừa đăng ký, thương mại hóa và tổ chức cung ứng, phân loại both là phù hợp.
Nhà sản xuất, chủ sở hữu thương hiệu, chủ sở hữu giấy đăng ký lưu hành, đơn vị đăng ký, đơn vị nhập khẩu và đơn vị phân phối cần được kiểm tra riêng cho từng sản phẩm. Việc tên doanh nghiệp xuất hiện trên bao bì, hồ sơ hoặc tài liệu thương mại không đủ để kết luận doanh nghiệp là nhà sản xuất hoặc chủ sở hữu sản phẩm.
Nguồn tham khảo
- Pfizer – Lịch sử doanh nghiệp từ năm 1849
- U.S. Securities and Exchange Commission – Pfizer Inc. Form 10-K năm 2025
- U.S. Securities and Exchange Commission – Danh sách công ty con của Pfizer năm 2025
- Pfizer – Mạng lưới sản xuất và cung ứng toàn cầu
- Pfizer – Các cơ sở sản xuất
- Pfizer CentreOne – Dịch vụ sản xuất dược phẩm theo hợp đồng
- Pfizer Việt Nam – Lịch sử hoạt động tại Việt Nam
- Pfizer Việt Nam – Văn phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội
- Pfizer Việt Nam – Thông tin pháp nhân và văn phòng đại diện
- Cục Quản lý Dược – Cơ sở bán buôn mua thuốc từ Pfizer Việt Nam
- Cục Quản lý Dược – Hồ sơ vắc xin Abrysvo năm 2025
- Cục Quản lý Dược – Cập nhật cơ sở sản xuất Eliquis năm 2026


