
Điểm cần nhớ
- SNRI ức chế đồng thời SERT và NET nhưng mức độ cân bằng khác nhau giữa các hoạt chất.
- Không được gán chỉ định của duloxetine, milnacipran hoặc venlafaxine cho toàn nhóm.
- Venlafaxine chuyển hóa thành desvenlafaxine có hoạt tính; CYP2D6 ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ hai chất.
- Duloxetine có vai trò ở một số hội chứng đau nhưng cần đặc biệt chú ý bệnh gan và suy thận nặng.
- Milnacipran và levomilnacipran liên quan cấu trúc nhưng không có chỉ định lâm sàng giống nhau.
- Phải theo dõi ý tưởng tự sát, huyết áp, nhịp tim, hội chứng serotonin, chảy máu và hạ natri máu.
- Không ngừng SNRI đột ngột; kế hoạch giảm liều phải cá thể hóa và có giám sát.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc SNRI khác thuốc SSRI như thế nào?
SSRI chủ yếu ức chế tái hấp thu serotonin, còn SNRI ức chế cả serotonin và norepinephrine. Vì vậy, SNRI có thể tạo thêm tác động noradrenergic liên quan sự tỉnh táo, chú ý và điều biến đau, nhưng cũng có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim, vã mồ hôi hoặc mất ngủ. Sự khác biệt không có nghĩa SNRI luôn mạnh hơn hoặc tốt hơn SSRI. Nhiều hướng dẫn vẫn ưu tiên SSRI cho phần lớn người bệnh trầm cảm vì khả năng dung nạp và hồ sơ an toàn. Lựa chọn phụ thuộc chẩn đoán, triệu chứng đau, tiền sử đáp ứng, bệnh đồng mắc, tương tác và ADR người bệnh muốn tránh.
SNRI có dùng để điều trị đau không?
Một số SNRI có tác dụng điều biến các đường ức chế đau đi xuống, nhưng chỉ định đau không áp dụng cho toàn nhóm. Duloxetine có bằng chứng và được phê duyệt tại một số quốc gia cho đau thần kinh do đái tháo đường, đau cơ xương mạn và đau cơ xơ hóa. Milnacipran được phê duyệt tại Hoa Kỳ cho đau cơ xơ hóa nhưng không phải trầm cảm. Venlafaxine có dữ liệu nghiên cứu về một số loại đau, song chỉ định chính thức phụ thuộc quốc gia và sản phẩm. Người bệnh không nên tự dùng thuốc chống trầm cảm như thuốc giảm đau; cần xác định loại đau, bệnh nền và mục tiêu chức năng.
Vì sao không nên ngừng SNRI đột ngột?
Ngừng SNRI đột ngột có thể làm nồng độ serotonin và norepinephrine thay đổi nhanh, gây hội chứng ngừng thuốc. Triệu chứng thường gồm chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ, lo âu, cáu gắt, vã mồ hôi, cảm giác như điện giật, rối loạn thăng bằng hoặc triệu chứng giống cúm. Nguy cơ có thể rõ hơn với thuốc có thời gian bán thải ngắn, liều cao hoặc dùng kéo dài, đặc biệt venlafaxine. Hội chứng ngừng thuốc khác với nghiện và cũng cần phân biệt với tái phát bệnh. Bác sĩ thường giảm liều từng bước, điều chỉnh tốc độ theo triệu chứng; người bệnh không tự bẻ viên giải phóng kéo dài hoặc tự dùng lại liều cũ.
Dùng SNRI cần theo dõi những gì?
Trước và trong điều trị cần theo dõi ý tưởng tự sát, thay đổi hành vi, huyết áp, nhịp tim, mức độ trầm cảm hoặc lo âu, đau, khả năng hoạt động và ADR. Chức năng thận quan trọng với desvenlafaxine, milnacipran, levomilnacipran và venlafaxine; chức năng gan đặc biệt quan trọng khi dùng duloxetine. Natri huyết thanh nên được kiểm tra khi người bệnh cao tuổi, dùng lợi tiểu hoặc có lú lẫn, yếu, co giật. Cũng cần rà soát thuốc serotonergic, NSAID, kháng đông, thuốc ảnh hưởng CYP và rượu. Khi sốt, cứng cơ, kích động, đau ngực, ngất, vàng da hoặc ý nghĩ tự sát, cần khám khẩn hoặc cấp cứu.
SNRI nào phù hợp nhất cho người bệnh trầm cảm?
Không có một SNRI phù hợp nhất cho mọi người. Venlafaxine có dữ liệu ở trầm cảm và nhiều rối loạn lo âu nhưng cần chú ý huyết áp, CYP2D6 và hội chứng ngừng thuốc. Desvenlafaxine ít phụ thuộc CYP2D6 hơn nhưng thải qua thận đáng kể. Duloxetine có thể hữu ích khi trầm cảm đi kèm một số loại đau, song không phù hợp ở nhiều người bệnh gan hoặc suy thận nặng. Levomilnacipran có thành phần noradrenergic nổi bật và có thể tăng nhịp tim, huyết áp hoặc gây bí tiểu. Lựa chọn phải dựa trên chỉ định được phê duyệt, bệnh đồng mắc, thuốc dùng kèm, nguy cơ tự sát và tiền sử đáp ứng.
Nguồn tham khảo
- WHO Collaborating Centre – ATC/DDD Index: N06AX Other antidepressants
- DailyMed/FDA – Duloxetine delayed-release capsules prescribing information
- DailyMed/FDA – Venlafaxine extended-release tablets prescribing information
- DailyMed/FDA – PRISTIQ (desvenlafaxine) prescribing information
- DailyMed/FDA – SAVELLA (milnacipran) prescribing information
- DailyMed/FDA – FETZIMA (levomilnacipran) prescribing information
- NICE – Depression in adults: treatment and management, NG222
- Trung tâm DI & ADR Quốc gia – Báo cáo ADR trực tuyến

