Ứng dụng dược liệu Atiso (Cynara scolymus) trong Y học cổ truyền

Cây atiso không chỉ là một loại rau thông thường mà còn được coi là một loại vị thuốc vô cùng hiệu quả trong cuộc sống hàng ngày. Mọi bộ phận của cây atiso như lá, thân, rễ và hoa đều mang lại giá trị dinh dưỡng đáng kể và có nhiều ứng dụng hữu ích. Nhờ vào những công dụng tuyệt vời này, cây atiso đã trở thành lựa chọn yêu thích và được sử dụng rộng rãi trên khắp thế giới.

Bài viết dưới đây, Phòng khám Health Center xin giải đáp thắc mắc của nhiều người về cây Atiso (Cynara scolymus) là gì? Xin mời các bạn cùng theo dõi chi tiết!

Giới thiệu về dược liệu Atiso (Cynara scolymus)

Gioi thieu ve cay Atiso (Cynara scolymus)
Giới thiệu về cây Atiso (Cynara scolymus)

Actiso còn được biết đến với tên gọi Atiso là một loại cây thường mọc ở vùng núi cao với khí hậu á nhiệt đới và ưa khí hậu khô lạnh, thường được tìm thấy ở độ cao trên 1500m. Hiện nay, nó đã trở thành cây thuốc được trồng theo tiêu chuẩn GACP-WHO (Good Agricultural and Collection Practices – World Health Organization) tại Việt Nam.

Tên khoa học chính xác của Actiso là Cynara scolymus L., nằm trong họ Cúc (Asteraceae).

Dược điển Việt Nam 5, tập 2 gọi dược liệu từ lá của cây Actiso là Folium Cynarae scolymi, tập trung chủ yếu vào việc xác định và mô tả các thông tin về dược liệu từ lá của loại cây này.

Đặc điểm thực vật cây Atiso (Cynara scolymus)

dac diem thuc vat cay Atiso (Cynara scolymus)
Đặc điểm thực vật cây Atiso (Cynara scolymus)

Đây là một cây thân thảo, sống lâu năm, có chiều cao khoảng 1-1,2m. Thân cây ngắn, thẳng, cứng, có khía dọc và được phủ lông trắng mềm ở bên ngoài. Lá to, dài, mọc so le nhau, có cuống lá to và ngắn. Lá ở gốc thường lớn hơn và được xẻ thùy lông chim 2-3 lần, còn lá ở phần ngọn cây thì nhỏ hơn và ít phân chia hơn. Mặt trên của lá có màu xanh lục, trong khi mặt dưới lại nhạt hơn với lông trắng mịn bao phủ.

Cụm hoa hình đầu mọc ở đầu ngọn cành, chứa nhiều hoa màu lam tím, có hình dáng ống, đính trên một đế hoa nạc có đường kính từ 6-15cm. Gốc của đế hoa được bao bọc bởi nhiều lá bắc to, có đầu nhọn và chứa nhiều nước. Quả của cây có hình dạng bế nhẵn, có các sợi trắng dài hơn quả và dính vào nhau ở gốc, tạo thành vòng để tách ra khi quả chín. Hạt không có nội nhũ. Cây có thể trồng từ hạt hoặc chồi non.

Dược liệu từ Actiso được mô tả là lá có thể dài hơn 1m, rộng 0,5m hoặc nhỏ hơn. Phiến lá có xẻ thùy sâu hình lông chim, mép thùy có răng cưa to, đỉnh răng cưa thường có gai nhỏ, mềm. Mặt trên của lá có màu nâu hoặc lục, mặt dưới màu xám trắng, có nhiều lông trắng vón vào nhau, tạo nên các rãnh dọc nhỏ, song song. Vị của dược liệu lá Actiso mang đậm hương vị mặn và hơi đắng.

Thu hái và chế biến cây Atiso (Cynara scolymus)

Thu hai va che bien cay Atiso (Cynara scolymus)
Thu hái và chế biến cây Atiso (Cynara scolymus)

Quá trình thu hái và chế biến dược liệu từ cây Actiso khá linh hoạt. Lá Actiso có thể thu hái quanh năm, nhưng đặc biệt là khi cây chuẩn bị ra hoa và sau khi đã thu hoạch cụm hoa. Quá trình thu hái lá bao gồm việc rọc phiến lá, rửa sạch, và sau đó có thể sử dụng tươi hoặc phơi khô, sấy ở nhiệt độ khoảng 50 – 60 độ C.

Để bảo quản tốt, lá cần phải được ổn định trước khi bào chế thuốc. Một phương pháp xử lý nhanh là sử dụng nước sôi áp suất để xử lý lá trước khi phơi hoặc sấy khô.

Ngoài lá, thân và rễ của cây cũng được thu hái khi cây phát triển đầy đủ để sử dụng trong quá trình chế biến thuốc. Cụm hoa thường được thu hái khi chuẩn bị nở hoa, và chúng có thể được sử dụng tươi như một loại rau ăn hoặc cũng có thể phơi hoặc sấy khô để sử dụng làm dược liệu.

Đặc điểm phân bố cây Atiso (Cynara scolymus)

Cây Actiso có nguồn gốc từ vùng Nam Âu và vùng Địa Trung Hải. Tại Việt Nam, nó được trồng chủ yếu ở Đà Lạt và các vùng lân cận thuộc tỉnh Lâm Đồng. Ngoài ra, cũng có sự xuất hiện của cây này ở các địa phương khác như Lào Cai, Sơn La và Hà Nội. Điều này cho thấy Actiso có thể thích nghi với một số vùng đất và khí hậu ở Việt Nam.

Thành phần hóa học của cây Atiso (Cynara scolymus)

Lá Actiso chứa nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe như acid chlorogenic, cynarin, flavonoid như cynarosid và scolymosid. Cynarin và acid chlorogenic được coi là những thành phần quan trọng nhất trong cây. Chúng có nhiều ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thể, đặc biệt là với chức năng gan và tiêu hóa.

Cụm hoa của cây chứa nhiều dưỡng chất khác nhau, bao gồm protein, lipid, đường (chủ yếu là inulin – có ích cho người tiểu đường), nước và các khoáng chất như mangan, phosphor, sắt cùng với các loại vitamin như vitamin A, vitamin B1, vitamin B2 và vitamin C.

Ngoài ra, rễ cây cũng chứa cynaropicrin, một hợp chất có vị đắng. Tất cả những thành phần này đều đóng góp vào việc tạo nên hiệu quả và giá trị sức khỏe của cây Actiso.

Cây Atiso có tác dụng gì?

Actiso đã được nghiên cứu và chứng minh có nhiều tác dụng đặc biệt về chống oxy hóa, chống viêm, bảo vệ gan, thải độc và bảo vệ tim mạch. Trong Y học cổ truyền, lá Actiso được sử dụng để lợi mật, giảm đau, cũng như chữa các vấn đề về tiêu hóa kém, viêm gan, viêm túi mật, và sỏi mật.

Hoa Actiso khi nấu chín rất bổ dưỡng và có thể ăn được, giúp tăng cường thể lực, bổ gan, bổ tim mạch, lợi tiểu và thải độc. Nó cũng có thể giúp tăng sản xuất sữa cho phụ nữ đang cho con bú. Tác dụng lợi mật của Actiso chủ yếu do cynarin và acid-alcohol tạo ra, cùng với việc giảm cholesterol huyết và bảo vệ gan.

Lá, thân và cụm hoa của Actiso được sử dụng trong chữa trị nhiều vấn đề khác nhau như thiểu năng gan, chứng vàng da, giảm cholesterol huyết, vữa xơ động mạch và nhiều triệu chứng khác nhau liên quan đến huyết áp, tiêu hóa và niệu đạo.

Các bài thuốc từ cây Atiso (Cynara scolymus)

Bài thuốc điều trị tiểu đường:

  • Sử dụng lá và hoa Actiso như rau hàng ngày.
  • Trà Actiso từ hoa phơi hoặc sấy khô: sử dụng mỗi ngày để giảm nồng độ đường trong máu.
  • Bài thuốc khác: 50g hoa Atiso, 100g khoai tây, 50g cà rốt, 150g xương sườn lợn. Dùng liên tục trong 5-10 ngày.

Bài thuốc bồi bổ sức khỏe:

  • Hỗn hợp lá Atiso: 100g; Ý dĩ: 50g; Gan lợn: 100g.
  • Sử dụng 5 ngày một lần.

Bài thuốc giải nhiệt cơ thể, giải độc gan:

  • Nguyên liệu: 2 cụm hoa Atiso lớn, 3,5 lít nước, 1 bó lá dứa, 60g đường phèn.
  • Uống mỗi ngày thay thế nước.

Bài thuốc giảm cholesterol máu:

  • Nguyên liệu: 40g thân cây Atiso, 40g rễ, 20g cụm hoa.
  • Hãm với nước sôi, uống mỗi ngày.

Bài thuốc giải độc gan, tăng cường chức năng gan:

  • Nguyên liệu: 50g hoa Atiso, 100g gan lợn.
  • Hầm thành canh, dùng 1-2 lần mỗi ngày trong 5-10 ngày.

Lưu ý khi sử dụng dược liệu Atiso (Cynara scolymus)

Dưới đây là một số cảnh báo khi sử dụng dược liệu này:

Người không nên sử dụng Atiso

  • Người mắc viêm loét dạ dày tá tràng.
  • Những người thường xuyên bị lạnh bụng.
  • Những người mệt mỏi, biếng ăn khi sử dụng Atiso cần cẩn trọng.

Tương tác với thuốc

  • Atiso có thể tương tác với một số loại thuốc, vì vậy trước khi sử dụng cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh tương tác không mong muốn.
  • Nó có thể ngăn chặn hấp thu các loại thuốc bổ sung muối sắt và ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm đường huyết.

Những điều cần lưu ý khi sử dụng Atiso

  • Kiểm tra lượng cholesterol thường xuyên nếu sử dụng Atiso trong thời gian dài.
  • Kết hợp với chế độ ăn uống hạn chế chất béo.
  • Nếu có bất kỳ biểu hiện bất thường nào sau khi sử dụng Atiso, cần ngừng sử dụng và thông báo cho bác sĩ ngay lập tức.

Tài liệu tham khảo

Trên đây là những kiến thức về dược liệu Atiso (Cynara scolymus) mà Phòng khám Health Center cung cấp. Các bạn có thể thăm khám trực tiếp tại Quảng Bình thông qua địa chỉ

  • Trụ sở chính: Thôn Vĩnh Phú Quảng Hòa TX Ba Đồn
  • Hoặc đặt lịch thông qua số điện thoại: 084.502.9815.

Một số sản phẩm chứa dược liệu Atiso

Thuốc Bar Pharmedic hỗ trợ mát gan hộp 60 viên

Thuốc Bar Pharmedic là sản phẩm của công ty Cổ phần Dược phẩm Dược liệu Pharmedic. Thuốc này có thành phần chủ yếu là bột Bìm Bìm, cao đặc từ cây Actisô và Rau Đắng Đất. Được bào chế dưới dạng viên nén bao đường, mỗi hộp chứa 60 viên.

Sản phẩm được quảng cáo là hỗ trợ giải độc và làm mát gan. Với mục tiêu hỗ trợ sức khỏe gan, sản phẩm này có thể được sử dụng như một phương pháp bổ sung dinh dưỡng hoặc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe gan.

Viên sủi Actiso Râu Ngô Rau Má NFC Pharma

Viên sủi Actiso Râu Ngô Rau Má là một bước tiến từ viên sủi Actiso Pluss với thêm nhiều thành phần quan trọng cho sức khỏe. Các thành phần chính được chiết xuất từ thiên nhiên, đảm bảo an toàn khi sử dụng.

Sản phẩm này được Dược Phẩm Top Queen nghiên cứu kết hợp các thành phần quen thuộc trong đời sống để tạo ra một viên sủi giúp thanh nhiệt, giải độc và làm mát gan hiệu quả.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *