Bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) là bệnh gì?

Ung thư hiện nay đang trở thành một vấn đề lớn đối với nhiều quốc gia trên thế giới, và bạch cầu cấp (leukemia) được xem là một trong những dạng ung thư máu phổ biến. Bệnh này có nguyên nhân đa dạng và việc ngăn ngừa vẫn đang gặp phải nhiều thách thức.

Bài viết dưới đây, Phòng khám Health Center xin giải đáp thắc mắc của nhiều người về bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) là bệnh gì? Xin mời các bạn cùng theo dõi chi tiết!

Bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) là gì?

Benh bach cau cap (Leukemia cap) la benh gi?
Bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) là gì?

Bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) là một loại bệnh ung thư ảnh hưởng đến các tế bào tạo máu của cơ thể, bao gồm tủy xương và hệ thống bạch cầu.

Tủy xương chính là nơi sản xuất các loại tế bào máu khác nhau. Khi bệnh bạch cầu xảy ra, quá trình này bị rối loạn, dẫn đến việc sản xuất các tế bào máu không hoạt động đúng cách, gọi là tế bào non – ác tính, thay vì các tế bào chức năng.

Cơ chế bệnh sinh của bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Co che benh sinh cua benh bach cau cap
Cơ chế bệnh sinh của bệnh bạch cầu cấp

Bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) bắt nguồn từ sự đột biến của ADN trong tế bào tủy xương. Các tế bào này thường sẽ tiếp tục phát triển và chia tách. Bình thường, tế bào sẽ ngừng phân chia sau một thời gian và cuối cùng tự diệt. Tuy nhiên, do đột biến gen, tủy xương sẽ tạo ra các tế bào chưa trưởng thành, gọi là tế bào bất thường hoặc tế bào non – ác tính.

Các tế bào bất thường này không tuân theo chu trình phát triển bình thường và không chết đi như các tế bào khỏe mạnh. Thay vào đó, chúng tiếp tục tăng trưởng và gây ra sự lấn át các tế bào bình thường trong tủy xương. Kết quả là, tỷ lệ các tế bào máu khỏe mạnh (bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu) giảm đi, dẫn đến các triệu chứng và biểu hiện của bệnh bạch cầu.

Sự lấn át này cản trở quá trình tạo ra các tế bào máu chức năng, làm suy giảm khả năng chống lại nhiễm trùng, gây ra vấn đề hô hấp và các vấn đề khác trong cơ thể.

Phân loại bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Có hai loại chính của bệnh bạch cầu: tủy (AML) và lymphocytic (ALL), mỗi loại có thể phân thành mãn tính hoặc cấp tính tùy thuộc vào tốc độ lây lan của bệnh. Có thể xác định bốn loại chính của bệnh này:

  • Bệnh bạch cầu lymphoblastic cấp tính (ALL)
  • Bệnh leukemia cấp tủy (AML)
  • Bệnh bạch cầu lympho bào mãn tính (CLL)
  • Bệnh bạch cầu nguyên bào tủy mãn tính (CML)

Điều trị bệnh bạch cầu thường rất phức tạp và phụ thuộc vào loại bệnh cũng như các yếu tố khác. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm hóa trị, xạ trị, và cả cấy tủy xương. Mọi phác đồ điều trị đều cần phải được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người và loại bệnh bạch cầu mà họ mắc phải.

Một số nguyên nhân gây ra bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Nguyen nhan gay ra benh Leukemia cap
Nguyên nhân gây ra bệnh Leukemia cấp

Nguyên nhân gây ra bệnh bạch cầu vẫn chưa được xác định rõ ràng và có thể phức tạp từ sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Có một số yếu tố được đề xuất có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh này:

  • Nhiễm phóng xạ liều cao: Tiếp xúc với phóng xạ cường độ cao có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu.
  • Nhiễm độc thuốc/hóa chất: Sử dụng một số loại thuốc nhất định (như thuốc chống ung thư, hóa chất như benzene, thuốc trừ sâu, diệt cỏ) có thể có liên quan đến sự phát triển của bệnh.
  • Yếu tố di truyền: Di truyền có thể đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh.
  • Virus: Có một số virus được liên kết với việc gây bệnh bạch cầu, như Epstein-Barr virus (EBV), Human T-cell Lymphotropic virus type 1 (HTLV-1) – virus tấn công tế bào lympho T.

Một số triệu chứng của bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Trieu chung cua benh bach cau cap
Triệu chứng của bệnh bạch cầu cấp

Triệu chứng lâm sàng của bệnh bạch cầu phụ thuộc vào các hệ thống và cơ quan bị ảnh hưởng bởi sự tăng sinh ác tính của tế bào non trong tủy xương:

Hội chứng thiếu máu

  • Thiếu máu: Dẫn đến tình trạng thiếu máu nặng và không đáp ứng với truyền máu.

Hội chứng xuất huyết

  • Xuất huyết dưới da và niêm mạc: Gây xuất huyết dưới da (chấm, nốt, đám, mảng), củng mạc mắt, mũi, lợi, và có thể tác động đến nội tạng (tiêu hóa, tiết niệu, hô hấp).

Hội chứng nhiễm khuẩn

  • Nhiễm trùng đường hô hấp, tiết niệu, và nhiễm khuẩn huyết: Gây sốt, nhiễm trùng ở các vùng này.

Thâm nhiễm tổ chức

  • Da-niêm mạc: Tạo ra các mảng thâm nhiễm ở da, thâm tím, quá sản lợi-chân răng, và có thể gây loét-hoại tủ miệng/họng.
  • Thần kinh trung ương: Có thể gây đau đầu và liệt dây thần kinh sọ não.
  • Hệ thống gan-lách-hạch to: Gan/lách vừa, hạch to ở ngoại vi/trung thất/ổ bụng, di động, không đau.
  • Thận: Thận có thể tăng kích thước, gây suy thận.
  • Xương khớp: Gây đau dọc xương dài và viêm khớp.

Biến chứng của bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) gây nguy hiểm

Bệnh bạch cầu cấp có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm và nghiêm trọng. Dưới đây là một số biến chứng phổ biến:

Ung thư lan toả

  • Tình trạng: Các tế bào bạch cầu bất thường (blast) có thể lan ra khắp cơ thể qua máu, gây tổn thương cho nhiều bộ phận và cơ quan khác nhau.
  • Hậu quả: Dẫn đến tình trạng suy giảm sức khỏe tổng quát và tổn thương cơ quan, gây ra các triệu chứng khác nhau tùy thuộc vào vị trí và phạm vi lan toả.

Suy tủy xương

  • Tình trạng: Sự xâm nhập và tăng số lượng tế bào bạch cầu gây suy giảm khả năng sản xuất các tế bào máu khác (đỏ, tiểu cầu, bạch cầu).
  • Hậu quả: Gây ra thiếu máu, dễ chảy máu và nhiễm trùng, khiến cơ thể thiếu hụt các tế bào máu cần thiết.

Nhiễm trùng

  • Tình trạng: Hệ thống miễn dịch bị suy giảm do số lượng bạch cầu bất thường chiếm lĩnh, dẫn đến khả năng đề kháng của cơ thể giảm.
  • Hậu quả: Dễ mắc các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng và khó điều trị, có thể gây ra các vấn đề khẩn cấp cho sức khỏe.

Tăng nguy cơ xuất hiện các bệnh khác

  • Tình trạng: Sự suy giảm chức năng miễn dịch và ảnh hưởng đến cơ thể trong quá trình điều trị.
  • Hậu quả: Người bệnh có thể dễ mắc các bệnh lý khác không liên quan trực tiếp đến bệnh bạch cầu, nhưnh lại có nguy cơ phát triển các vấn đề sức khỏe khác.

Thất bại nội tâm

  • Tình trạng: Cảm giác chán chường, lo lắng, trầm cảm do áp lực và tác động tinh thần của bệnh lý.
  • Hậu quả: Có thể gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và quá trình điều trị.

Phương pháp chẩn đoán bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Chan doan benh Leukemia cap
Chẩn đoán bệnh Leukemia cấp

Việc chẩn đoán bệnh bạch cầu dòng tủy cấp tính đòi hỏi sự kết hợp giữa nhiều loại xét nghiệm và tiêu chí khác nhau. Dưới đây là một số phương pháp và tiêu chí phổ biến được sử dụng:

Xét nghiệm máu và tủy xương

  • Công thức máu (CBC) và tiêu bản máu ngoại vi: Xem tỷ lệ blast và tìm kiếm bất thường trong hệ thống máu.
  • Xét nghiệm tủy xương: Chọc hút và sinh thiết kim để đánh giá tỷ lệ blast trong tủy xương.

Xét nghiệm di truyền và miễn dịch

  • Xét nghiệm hóa học tế bào: Để phân loại các loại blast và tế bào dựa trên các chỉ số di truyền và miễn dịch như CD13, CD33, CD34, CD117.
  • Bất thường di truyền: Phát hiện các bất thường gen di truyền như t(15;17), t(8;21), inv(16) or t(16;16), MLLT3-KMT2A, RBM15-MKL1, DEK-NUP214, inv(3)(q21.3q26.2).

Xét nghiệm hóa học máu

  • Nồng độ axit uric, phosphat máu, kali huyết, axit lactic dehydrogenase: Để đánh giá hội chứng ly giải khối u.
  • Nồng độ transaminase gan, creatinin trong huyết thanh: Đánh giá chức năng gan và thận.

Chẩn đoán hình ảnh

  • CT sọ não: Đánh giá triệu chứng thần kinh trung ương.
  • Siêu âm tim hoặc chụp nhiều điểm (MUGA): Đánh giá chức năng tim trước khi sử dụng các chất gây độc cho tim như anthracyclines.

Một số cách điều trị bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Dieu tri benh bach cau cap (Leukemia cap)
Điều trị bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Điều trị bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) thường tập trung vào các phương pháp sau:

Hóa trị liệu

  • Phác đồ cảm ứng: Thông thường sử dụng phác đồ cảm ứng cơ bản, ví dụ như phác đồ 7+3. Đây bao gồm cytarabine và daunorubicin hoặc idarubicin trong khoảng 7-10 ngày. Hóa trị liệu thường dẫn đến tình trạng ức chế tủy xương, nhiễm trùng, hoặc chảy máu.
  • Tái cảm ứng: Được khuyến cáo cho những bệnh nhân có bạch cầu còn lại vào ngày 14 sau điều trị cảm ứng.

Ghép tế bào gốc

  • Đối với những bệnh nhân phù hợp và có nguy cơ cao, ghép tế bào gốc đồng loại thường được thực hiện sau khi đạt sự thuyên giảm hoàn toàn từ điều trị ban đầu.

Các thuốc mới và phương pháp điều trị

  • Thuốc bổ sung: Một số loại thuốc mới như midostaurin hoặc gemtuzumab ozogamicin có thể được sử dụng trong điều trị, đặc biệt đối với những bệnh nhân có các đột biến gen cụ thể.
  • Các ức chế methyltransferase DNA: Các thuốc như decitabine và azacitidine có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp để cải thiện kết quả trong việc điều trị bệnh nhân cao tuổi hoặc những người không phản ứng tốt với hóa trị liệu chuyên sâu.
  • Các thuốc ức chế protein và con đường gen: Venetoclax, glasdegib, ivosidenib được sử dụng kết hợp hoặc đơn lẻ trong một số trường hợp cụ thể của AML.

Chăm sóc hỗ trợ

  • Bao gồm việc truyền máu, sử dụng kháng sinh để ngăn ngừa nhiễm trùng, và kiểm soát các tình trạng sinh lý như tăng axit uric máu hoặc giảm kali máu.

Quản lý tình trạng tổng thể

  • Đối với những bệnh nhân thể trạng yếu, điều trị ban đầu thường ít xâm lấn hơn và có thể sử dụng các phương pháp nhẹ nhàng hơn để giảm tác động đến cơ thể.

Điều trị AML là một quá trình phức tạp, và quyết định cụ thể về phương pháp điều trị thường dựa trên tình trạng sức khỏe và đặc điểm di truyền của từng bệnh nhân.

Phòng ngừa bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp)

Những biện pháp này có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh bạch cầu:

Không hút thuốc lá

  • Nguy cơ: Hút thuốc lá liên quan chặt chẽ đến việc phát triển bệnh bạch cầu.
  • Giải pháp: Tránh hút thuốc lá hoàn toàn và không bắt đầu nếu chưa thử. Điều này giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và cả những vấn đề sức khỏe khác.

Duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh

  • Nguy cơ: Thừa cân và béo phì có thể tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu.
  • Giải pháp: Dinh dưỡng cân đối và hoạt động thể chất đều đặn để duy trì trọng lượng cơ thể ổn định, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Tránh tiếp xúc với benzen và formaldehyd

  • Nguy cơ: Tiếp xúc lâu dài với các chất này có thể tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu.
  • Giải pháp: Tránh tiếp xúc hoặc giảm tiếp xúc lâu dài với benzen và formaldehyd trong môi trường làm việc hoặc các tác nhân hóa học có chứa chúng.

Tài liệu tham khảo

Trên đây là những kiến thức về bệnh bạch cầu cấp (Leukemia cấp) mà Phòng khám Health Center cung cấp. Các bạn có thể thăm khám trực tiếp tại Quảng Bình thông qua địa chỉ

  • Trụ sở chính: Thôn Vĩnh Phú Quảng Hòa TX Ba Đồn
  • Hoặc đặt lịch thông qua số điện thoại: 084.502.9815.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *